Çocukluk çağı travmaları ve psikolojik esneklikte kabulün aracı rolü
Childhood traumas and the mediating role of acceptance in psychological flexibility
- Tez No: 982813
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HADİYE KÜÇÜKKARAGÖZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Çocukluk çağı travmaları, Childhood traumas
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, çocukluk çağında travma yaşamış bireylerin psikolojik esnekliklerini sağlamasında kabulün aracı rolünü incelemektir. Çocukluk döneminde yaşanan olaylar bireylerin daha sonraki yıllarında hayatını hem olumlu hem de olumsuz anlamda etkileyebilmektedir. Bunun yanı sıra kabul ve psikolojik esneklik düzeylerinin yaş ve cinsiyet gibi bazı değişkenlere göre de farklılaşıp farklılaşmadığı araştırılmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Veri toplama araçları olarak“Kişisel Bilgi Formu”,“Çocukluk Çağı Olumsuz Yaşantıları Ölçeği”,“Kabul ve Eylem Formu II”ve“Psikolojik Esneklik Ölçeği”kullanılmıştır. Çalışmanın katılımcılarını, kolay ulaşılabilir örneklem yoluyla ulaşılan 18 yaş ve üzeri 129'u erkek 156'sı kadın olan 285 yetişkin katılımcı oluşturmaktadır. Araştırma verileri çevrim içi olarak Google Form aracılığıyla toplanmıştır. Veriler SPSS 27.0 ve AMOS 24.0 programları yoluyla istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Analizde önce ölçeklere verilen yanıtlar kontrol edilerek ve parametrik veya nonparametrik hangi testlerin uygulanacağına karar vermek için karşılanması gereken varsayımlar test edilmiştir. Çocukluk çağı travmaları ile psikolojik esneklik arasındaki ilişkide kabulün aracılık rolü, IBM AMOS 24.0 paket programı kullanılarak test edilmiştir.“Çocukluk Çağı Olumsuz Yaşantılar Ölçeği”,“Kabul ve Eylem Formu 2”ve“Psikolojik Esneklik Ölçeği”ile bu ölçeğin alt boyutlarına ilişkin toplam puanların normal dağılıma uygunluğu, Kolmogorov-Smirnov testi, çarpıklık ve basıklık değerleri dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Analizlerde; iki grup karşılaştırmaları için bağımsız örneklemler t-testi, ikiden fazla grup karşılaştırmalarında tek yönlü varyans analizi (One-Way ANOVA) ve anlamlı farkın hangi gruptan kaynaklandığını belirlemek için post-hoc testler kullanılmıştır. Post-hoc analizlerinde, varyansın homojen olduğu durumlarda LSD, homojenliğin sağlanamadığı durumlarda ise Tamhane's T2 testleri tercih edilmiştir. Varyans homojenliği ise Levene testi ile değerlendirilmiştir. Sonuçlar çocukluk çağı olumsuz yaşantı puanlarının cinsiyete göre değişmediğini ancak, erkeklerin kabulü sağlama düzeylerinin kadınlara göre anlamlı olarak daha yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular çocukluk çağı travmalarının, yaş ilerledikçe psikolojik esnekliği doğrudan değil, kabul ve eylem yoluyla dolaylı olarak etkilediğini göstermektedir. Sonuç olarak kabul ve eylemin aracı değişken olarak psikolojik esnekliği önemli ölçüde yordadığı ve aradaki ilişkide tam aracı olduğu, kabulün psikolojik esneklik düzeyini artırdığı tespit edilmiştir. Bu çalışma doğrultusunda, gelecekte yapılacak araştırmalarda farklı yaş gruplarında, kabul ve eylem süreçlerinin gelişimsel farklılıklar açısından incelenmesi önerilmektedir. Ayrıca bu çalışmanın, boylamsal çalışmalarla çocukluk çağı travmalarının uzun vadeli etkilerinin ve kabul-eylem süreçlerinin zamana bağlı değişiminin araştırılmasında; klinik ve eğitim ortamlarında psikolojik esnekliği artırmaya yönelik müdahale programlarının etkililiğinin deneysel olarak test edilmesinde gelecekteki araştırmalar için önemli bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir
Özet (Çeviri)
The primary objective of this study was to examine the mediating role of acceptance in fostering psychological flexibility in individuals who experienced childhood trauma. Events experienced during childhood can impact individuals' lives both positively and negatively in later years. Furthermore, we investigated whether levels of acceptance and psychological flexibility differed according to variables such as age and gender. The study employed a correlational screening model. Data collection tools included a“Personal Information Form,”the“Childhood Adverse Experiences Scale,”the“Acceptance and Action Form II,”and the“Psychological Flexibility Scale.”The study participants comprised 285 adults aged 18 and over (129 male and 156 female) recruited through a convenience sampling method. Data were collected online via Google Form. The data were analyzed statistically using SPSS 27.0 and AMOS 24.0 programs. The analysis first examined the responses to the scales and tested the assumptions that needed to be met to determine which parametric or nonparametric tests to apply. The mediating role of acceptance in the relationship between childhood trauma and psychological flexibility was tested using the IBM AMOS 24.0 package program. The conformity of the total scores of the Childhood Adverse Experiences Scale, the Acceptance and Action Form 2, and the Psychological Flexibility Scale, as well as their subscales, to a normal distribution was assessed using the Kolmogorov-Smirnov test, skewness, and kurtosis values. In the analyses, independent samples t-tests were used for two-group comparisons, one-way analysis of variance (One-Way ANOVA) for comparisons of more than two groups, and post-hoc tests were used to determine which group accounted for the significant difference. In post-hoc analyses, LSD was used for homogeneous variance, and Tamhane's T2 test was used for non-homogeneous variance. Homogeneity of variance was assessed using the Levene test. The results reveal that childhood adverse experience scores did not vary by gender, but that men's acceptance levels were significantly higher than women's. The findings suggest that childhood traumas do not directly affect psychological flexibility with age, but rather indirectly through acceptance and action. Consequently, acceptance and action were found to significantly predict psychological flexibility as mediating variables, fully mediating the relationship between them, and acceptance increased psychological flexibility. Based on this study, it is recommended that future research examine the acceptance and action processes in different age groups in terms of developmental differences. Furthermore, this study is expected to make a significant contribution to future research in longitudinal studies investigating the long-term effects of childhood traumas and the time-dependent changes in acceptance-action processes, as well as in experimentally testing the effectiveness of intervention programs aimed at increasing psychological flexibility in clinical and educational settings.
Benzer Tezler
- Travmatik olaylar sonrasında ortaya çıkan travma sonrası stres ve gelişim tepkilerini açıklayan bir model önerisi: Çocukluk çağı travmaları, travma sonrası bilişler, psikolojik esneklik ve yaşantısal kaçınmanın rolü
A model proposed for explaining post-traumatic stress and growth reactions after traumatic events: The role of childhood traumas, post-traumatic cognitions, psychological flexibility and experiential avoidance
ŞEVVAL DÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiDokuz Eylül ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADVİYE ESİN YILMAZ SAMANCI
- Çocukluk çağı örselenme yaşantısı ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkinin farklı demografik özellikleri olan yetişkin gruplar üzerinde incelenmesi
Investigation of the relationship between childhood brush experience and psychological resistance on adult groups with different demographic characteristics
KEREM ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiÇukurova ÜniversitesiAdli Bilimler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KADİR ÇAKIR
- Travma yaşantısı ile psikolojik esneklik ve bilişsel duygu düzenleme arasındaki ilişkide yoganın aracı rolü
The mediating role of yoga in the relationship between trauma experience, psychological flexibility, and cognitive emotion regulation
EYŞAN DİKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Gedik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BARKAN ESKİİLİ
- Çocukluk çağı travmaları, psikolojik esneklik ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relati̇onshi̇p between chi̇ldhood traumas, psychologi̇cal flexibility, and psychologi̇cal well-bei̇ng
VEFA TANYILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM HALİL DEMİR
- Çocukluk çağı travmaları, psikolojik katılık ve psikolojik esneklik ile depresyon, anksiyete ve stres arasındaki ilişkilerin incelenmesi
The investigation of the relationship between childhood traumas, psychological inflexibility and psychological flexibility and depression, anxiety and stress
HATİCE RUMEYSA MEŞE
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF BİLGE