Anksiyete bozukluğu tanılı hastalarda duygu düzenleme güçlüğü, bilişsel esneklik ve anksiyete düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between emotion regulation difficulties, cognitive flexibility and anxiety level in patients diagnosed with anxiety disorder
- Tez No: 985363
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEMİLE GÜRDAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psikiyatri, Psychology, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Anksiyete Bozukluğu, Duygu Düzenleme Güçlüğü, Bilişsel Esneklik, Psikolojik bozukluklar, İnsan psikolojisi, Anxiety Disorder, Difficulties in Emotion Regulation, Cognitive Flexibility, Psychological disorders, Human psychology
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Tınaztepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmanın birincil amacı, 18-65 yaş arasındaki, anksiyete bozukluğu tanısı almış yetişkinler ile herhangi bir psikiyatrik tanısı olmayan yetişkinler arasında duygu düzenleme güçlüğü, bilişsel esneklik ve anksiyete düzeyleri açısından bir farklılaşma olup olmadığını incelemektir. Çalışmanın ikincil amacı, duygu düzenleme güçlüğü, bilişsel esneklik ve anksiyete düzeyi değişkenlerinin birbirleriyle ilişkilerini incelemek ve bilişsel esnekliğin düzenleyici (moderatör) etkisini araştırmaktır. Araştırmanın klinik örneklemi, DSM-V'e göre bir psikiyatrist tarafından anksiyete bozukluğu tanısı almış 103 bireyden, kontrol grubu ise herhangi bir psikiyatrik tanısı bulunmayan 103 bireyden oluşmaktadır. Katılımcılara; Sosyodemografik Bilgi Formu, Durumluk ve Sürekli Anksiyete Ölçeği (STAI FORM TX-I/ TX-II), Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği (DDGÖ), Bilişsel Esneklik Envanteri (BEE) uygulanmıştır. Verilerin analizinde, hasta ve kontrol grubunun ölçek puanlarının farklılaşmasını incelemek amacıyla bağımsız örneklemler T testi; alt ölçekler için Mann-Whitney U analizi yapılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla Pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Bilişsel esnekliğin düzenleyici rolünü araştırmak için düzenleyici (moderatör) değişken analizi yapılmıştır. Analiz bulgularına göre, anksiyete bozukluğu tanılı grubun anksiyete düzeyi ve duygu düzenleme güçlüğü düzeyi kontrol grubuna kıyasla anlamlı bir şekilde daha yüksek; bilişsel esneklik düzeyi ise anlamlı bir şekilde daha düşüktür. Duygu düzenleme güçlüğü bileşenlerinden netlik, hedef ve strateji her iki grupta da anksiyeteyi anlamlı bir şekilde yordamaktadır. Bilişsel esneklik bileşenlerinden kontrol her iki grupta da anksiyeteyi anlamlı bir şekilde yordarken; kontrol grubunda kontrol ve alternatifler anksiyeteyi anlamlı bir şekilde yordamaktadır. Düzenleyici değişken analizine göre, bilişsel esnekliğin düzeyi arttıkça duygu düzenleme güçlüğü ve anksiyete arasındaki ilişkinin güçlendiği bulgulanmıştır. Sonuç olarak; duygu düzenleme güçlüğü ve bilişsel esneklik anksiyete bozuklukları bağlamında hastalığın doğasına etkisi olan bileşenlerdir. Duygu düzenleme güçlüğünün varlığında bilişsel esnekliğin uyuma yönelik bir işlev olmaktan çıkıp anksiyeteyi şiddetlendiren bir faktör haline gelebileceği görülmektedir. Klinisyenlere önerimiz, anksiyete bozukluğu tedavisinde bilişsel esnekliği artırmaya yönelik girişimlerden önce, duyguları düzenlemeye yönelik girişimlerin doğrudan terapi hedefi olabileceği yönündedir.
Özet (Çeviri)
The primary aim of the study is to investigate whether there is a differentiation in emotion regulation difficulties, cognitive flexibility, and anxiety levels between adults aged 18-65 with a diagnosis of anxiety disorder and those with no psychiatric diagnosis. The secondary aim of the study is to examine the relationships among the variables of emotion regulation difficulties, cognitive flexibility, and anxiety levels, and to investigate the moderating effect of cognitive flexibility. The clinical sample consisted of 103 individuals diagnosed with an anxiety disorder by a psychiatrist according to DSM-V criteria, while the control group comprised 103 individuals with no psychiatric diagnosis. Participants completed the Sociodemographic Information Form, the State-Trait Anxiety Inventory (STAI Form TX-I/TX-II), the Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS), and the Cognitive Flexibility Inventory (CFI). For data analysis, independent samples t-tests were conducted to examine differences in total scale scores between the clinical and control groups, and Mann–Whitney U tests were applied for subscale comparisons. Pearson correlation and multiple linear regression analyses were conducted to examine the relationships between variables. A moderation analysis was performed to investigate the moderating role of cognitive flexibility. The findings revealed that the anxiety disorder group had significantly higher anxiety levels and difficulties in emotion regulation, and significantly lower cognitive flexibility levels compared to the control group. Among the components of emotion regulation difficulties, clarity, goals, and strategies significantly predicted anxiety in both groups. Among the components of cognitive flexibility, control significantly predicted anxiety in both groups; in the control group, both control and alternatives significantly predicted anxiety. The moderation analysis indicated that as the level of cognitive flexibility increased, the relationship between difficulties in emotion regulation and anxiety became stronger. In conclusion, difficulties in emotion regulation and cognitive flexibility are components that influence the nature of anxiety disorders. In the presence of emotion regulation difficulties, cognitive flexibility may cease to function adaptively and instead exacerbate anxiety. We suggest that, in the treatment of anxiety disorders, clinicians may consider targeting emotion regulation directly in therapy before implementing interventions aimed at enhancing cognitive flexibility.
Benzer Tezler
- Sosyal anksiyete bozukluğu tanılı hastalarda reddedilme duyarlılığı, narsistik kırılganlık, duygu düzenleme güçlüğünün işlevsellikle ilişkisi
The relationship between rejection sensitivity, vulnerable narcissistic, difficulties in emotion regulation and functionality in patients with social anxiety disorder
PINAR KARTAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEDİNE YAZICI
- Tıkınırcasına yeme bozukluğu olan ekzojen obezite tanılı hastalarda duygu düzenlemenin ve yeme tutumunun incelenmesi
Investigation of emotion regulation and eating attitudes in patients with A diagnosis of exogenous obesity with bi̇nge eating disorders
ÖZGE AKYÜREK BOLAT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
PsikiyatriOndokuz Mayıs ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYTÜL KARABEKİROĞLU
- Opioid kullanım bozukluğu olan erkek hastalarda duygu düzenleme güçlüğünün değerlendirilmesi ve intihar girişimi ile ilişkisi
Evaluation of emotion regulation difficulties in male patients with opioid use disorder and its relationship with suicide attempt
BEHİYE KURU KOYUNCU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İKBAL İNANLI
- Yaygın anksiyete bozukluğu tanısı alan hastalarda anksiyete düzeyi ile duygu düzenleme güçlüğü ve irrasyonel inançlar arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between anxiety level and difficulties in emotion regulation and irrational beliefs in patients diagnosed with generalised anxiety disorder
FATİH KAYAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiÇağ ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ UFUK KOCATEPE AVCI
- Tedavisiz obsesif kompulsif bozukluk tanılı hastalarda hastalık şiddetinin duygu düzenleme güçlüğü, dürtüsellik ve yaşam kalitesi ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship of disease severity with emotion dysregulation, impulsivity and quality of life in patients diagnosed with obsessive-compulsive disorder without treatment
SİNEM YOLCU UZUNOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENGİN EMREM BEŞTEPE