İki dilli Türk çocuklarının dil gelişiminde söz varlığı: Türkçe eğitimi ve öğretimine yönelik materyallerin karşılaştırılması
Vocabulary in the language development of bilingual Turkish children: A comparison of materials for Turkish language education and instruction
- Tez No: 986500
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YUSUF GÜNAYDIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Eğitim ve Öğretim, Turkish Language and Literature, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, ortaokul Türkçe ders kitapları, yurt dışında yaşayan iki dilli Türk çocuklarına yönelik hazırlanmış Türkçe ve Türk Kültürü ders kitapları (2-8. sınıflar) ile yabancılara Türkçe öğretimi amacıyla tasarlanan Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti, söz varlığı unsurları açısından karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışma kapsamında atasözleri, deyimler, ikilemeler ve kalıp sözler belirlenmiş; bu unsurların sayısı, çeşitliliği, tekrar oranı ve toplam söz varlığı içindeki oranı hesaplanmıştır. Araştırmada betimsel karşılaştırma yöntemi kullanılmış, veriler doküman incelemesi yoluyla elde edilmiştir. Ders kitaplarından elde edilen atasözleri, Türk Dil Kurumu tarafından hazırlanan atasözleri sözlüğü içeriğinde taranarak çalışma kapsamına alınmıştır. Bulgulara göre söz varlığı unsurları bakımından en zengin içeriğe ortaokul Türkçe ders kitapları (2340 unsur) sahiptir. Bu kitapları Yedi İklim seti (923 unsur) ve Türkçe ve Türk Kültürü ders kitapları (537 unsur) takip etmiştir. Ders kitaplarında atasözlerinin kullanımının diğer söz varlığı unsurlarına oranla sınırlı kaldığı görülmektedir. En fazla atasözüne Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti içeriğinde (72) rastlanmaktadır. Deyimler ortaokul Türkçe ders kitaplarında yoğun biçimde yer almakta (1653), ikilemeler ise kitaplar arasında daha dengeli dağılmaktadır. Kalıp sözlerde ise hedef kitle farklılıklarına bağlı olarak kullanım oranlarında belirgin değişimler saptanmıştır. Sonuç olarak diğer ders kitapları ile karşılaştırıldığında Türkçe ve Türk Kültürü ders kitaplarının söz varlığı yönünden zenginleştirilmesi gerektiği belirlenmiştir. Ayrıca içeriklerin tekrar oranlarının düşürülmesi, farklı söz varlığı unsurlarına dengeli yer verilmesi ve tematik çeşitliliğin artırılması önerilmektedir. Bu çalışmanın sonuçları bazı Türkçe öğretim materyallerinin söz varlığı açısından yeniden gözden geçirilmesine katkı sağlayacak niteliktedir. Elde edilen bulgular, hem yurt içindeki hem de yurt dışındaki Türkçe öğretim uygulamalarına yol gösterici olabilecek öneriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
In this study, middle school Turkish textbooks, Turkish and Turkish Culture textbooks (Grades 2–8) prepared for bilingual Turkish children living abroad, and the Yedi İklim Turkish Teaching Set designed for teaching Turkish as a foreign language were comparatively examined in terms of vocabulary elements. Within the scope of the study, proverbs, idioms, reduplications, and formulaic expressions were identified; their frequency, variety, repetition rate, and proportion within the total vocabulary were calculated. The research employed a descriptive comparative method, and the data were obtained through document analysis. The proverbs extracted from the textbooks were cross-checked with the content of the proverb dictionary prepared by the Turkish Language Association and included in the study accordingly. According to the findings, middle school Turkish textbooks possess the richest content in terms of vocabulary elements (2340 items). These are followed by the Yedi İklim set (923 items) and the Turkish and Turkish Culture textbooks (537 items). The use of proverbs appears to be limited compared to other vocabulary elements in the textbooks. The highest number of proverbs (72) was found in the Yedi İklim Turkish Teaching Set. Idioms appear extensively in middle school Turkish textbooks (1653), while reduplications are more evenly distributed across the books. In the case of formulaic expressions, noticeable differences in usage rates were identified depending on the characteristics of the target audience. In conclusion, compared to the other textbook sets, the Turkish and Turkish Culture textbooks need to be enriched in terms of vocabulary. Additionally, it is recommended that repetition rates be reduced, that different vocabulary elements be represented in a more balanced manner, and that thematic diversity be increased. The results of this study are expected to contribute to the revision of certain Turkish teaching materials from a vocabulary perspective. The findings offer guidance for Turkish language teaching practices both in Turkey and abroad.
Benzer Tezler
- Türkçe'nin anadili ve yabancı dil olarak öğretimi üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
SAMİ BALCI
- Eine didaktisch- komparatistische annäherung an die phänomene“ empathie, identitätsuche und fremdverstehen”in der kinder-und jugendliteratur: dargestellt an den werken , von Canan Tan's „Eroi̇nle Dans“ und Renate Welshs „Dieda oder das fremde Kind”
Renate Welsh'in“Dieda oder das fremde Kind„ ve Canan Tan'ın ”Eroinle Dans„ adlı eserlerinde çocuk ve gençlik yazını bağlamında ‚ "empati, kimlik arayışı ve yabancılaşma„ ' kavramlarına öğretbilimsel bir yaklaşım
ZEYNEP TEKİN MEDENİ
Doktora
Almanca
2017
Alman Dili ve EdebiyatıÇukurova ÜniversitesiAlman Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CAVİDAN ÇÖLTÜ İMREN
- Aysel Gürmen'in“Selen'in Öyküleri”üzerine çocuğun dil ve kişilik gelişimine katkısı bağlamında bir değerlendirme
An evaluation of“Selen's Stories”by Aysel Gürmen in terms of the development of language and personality of children
HALİT KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve Öğretimİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAHATTİN DİLİDÜZGÜN
- A descriptive study of Turkish-english bilingual development of a 4-year-old child
4 yaşındaki Türkçe-ingilizce iki dilli bir çocuğun dil gelişimi üzerine betimsel bir vaka çalışması
SERRA KAYADİBLİ OĞUZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
DilbilimYeditepe Üniversitesiİngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP CUMHUR ÇAMLIBEL ACAR