Muhtasarü'l-Me'âni ile 'Arûsü'l-Efrâh'ta bedî' sanatları: Karşılaştırmalı bir analiz
In Muhtasaru'l-Me'ani and 'Arusu'l-Efrah badi' arts: A comparative analysis
- Tez No: 987530
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER YILDIZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Batman Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Arap belâgatındaki şerh ve hâşiye geleneği içerisinde önemli bir konuma sahip olan, Sa'düddînet-Teftâzânî'nin (ö.792/1390) Muhtasarü'l-Me'âni'si ile Bahâüddîn es-Sübkî'nin (ö.773/1372)'Arûsü'l-Efrâh isimli eserlerinin bedî' bölümleri karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Her iki eser, es-Sekkâkî'nin (ö.626/1229) Miftâhü'l-'Ulûm'nun belâgat ilmiyle ilgili üçüncü bölümünü özetleyerek kaleme alan Hatip el-Kazvînî'in (ö.739/1338) Telhîsü'l-Miftâh isimli eserine yazılmış şerhler olup, Arap belâgatının gelişiminde önemli bir rol oynamıştır. Bu çalışmada, söz konusu şerhlerin bedî' ilmine dair yaklaşımları, metodolojik farklılıkları ve klasik belâgat literatürüne katkıları sistematik bir şekilde ele alınmıştır. Çalışmamızın temel amacı, her iki müellifin bedî' sanatlarını nasıl yorumladığını, hangi ölçütlere öncelik verdiğini ve Telhîsü'l-Miftâh'taki teorik çerçeveye ne tür katkılar sunduğunu ortaya koymaktır. Ayrıca, bu iki şerhin Arap belâgatı tarihindeki konumu ve sonraki dönemlere etkisi de değerlendirilecektir. Bu bağlamda, çalışma mukayeseli bir yöntem izleyerek, hem metinler arası benzerlik ve farklılıkları tespit etmeyi hem de Arap belâgatındaki şerh ve hâşiye geleneğinin işleyişine dair bir perspektif sunacaktır.
Özet (Çeviri)
This study, the badīʿ (rhetorical embellishment) sections of Sa'duddīn al-Taftāzānī's (d. 792/1390) Muhtasar al-Maʿānī and Bahāuddīn al-Subkī's (d. 773/1372) ʿArūs al-Afrāh, both of which hold an important place within the tradition of commentary (sharḥ) and marginal gloss (ḥāshiya) in Arabic rhetoric, are comparatively analyzed. Both works are commentaries written on Talkhīs al-Miftāh by al-Khatīb al-Qazwīnī (d. 739/1338), which itself is an abridgment of the third section of al-Sakkākī's (d. 626/1229) Miftāh al-ʿUlūm, devoted to the science of rhetoric. These commentaries have played an important role in the development of Arabic rhetoric. This study, the respective approaches of these commentaries to the science of badīʿ, their methodological differences, and their contributions to the classical rhetorical tradition are systematically examined. The main aim of this study is to reveal how each author interprets rhetorical figures, what criteria they prioritize, and how they contribute to the theoretical framework presented in Talkhīs al-Miftāh. Furthermore, the position of these two commentaries in the history of Arabic rhetoric and their influence on later periods will also be evaluated. In this context, the study adopts a comparative method, aiming both to identify textual similarities and differences, and to offer a perspective on the functioning of the commentary and gloss tradition within Arabic rhetoric.
Benzer Tezler
- تفسير جزء من سورة الأنبياء من الآية (78إلى 86) من كتاب (فتح المنان في تفسير القرآن) للإمام محمود بن مسعود الشيرازي المتوفى سنة (710ه) (دراسة وتحقيق)
İmam Mahmoud Ibn mesud al shırazı (Ölüm tarihi h710) ye ait (Fetih al Menan fi Tefsir Al Kur'an) adlı kitabında (Enbiya) süresinden bir bölümün tefsiri
ABDULHAKEEM ABED ALI
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MOHAMED AMİNE HOCINI
- حاشية ياسين العليمي (1061/1651) على مختصر المعاني من بداية الكتاب إلى الورقة (68/ب) إلى الورقة (136/ب)دراسة وتحقيقاً
Yasîn el-Uleymî'nin Muhtasaru'l-meanî Üzerine Yazdığı Haşiyesinin Tahkik ve Tahlili (68. varaktan 136. varağa kadar)
HONAR F. ABDULGHAFOR
Yüksek Lisans
Arapça
2026
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İbrahim İBRAHİMOĞLU
- حاشية ياسين العليمي (1061/1651) على مختصر المعاني من بداية الكتاب إلى الورقة (136/ب) إلى الورقة (204/ب)دراسة وتحقيقاً
Yasîn el-Uleymî'nin Muhtasaru'l-meanî Üzerine Yazdığı Haşiyesinin Tahkik ve Tahlili (136. varaktan 204. varağa kadar)
LAYTH BURJUS NAJIM NAJIM
Yüksek Lisans
Arapça
2026
Tokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTefsir Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM İBRAHİMOĞLU
- 19. yy. âlimlerinden Muhammed b. Arafe ed-Desûkî'nin Muhtasaru'l-Meânî Hâşiyesi bağlamında belâgat tasavvuru
19th century scholar Muhammad b. Arafah al-Desūkī'sconception of rhetoric in the context of his commentary onMuhtasar al-Maānī
RECEP ÇELİK
Doktora
Türkçe
2025
DilbilimOndokuz Mayıs ÜniversitesiArap Dili ve Belagatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET YÜKSEL
- El-Kavlü'l-Ceyyid Fi Şerhi Ebyâti't-Telhîs metin-inceleme (s.404-528)
El-Kavlü'l-Ceyyid Fi Şerhi Ebyâti't-Telhîs text-analyze (p.404-528)
HOSSAM HASSAN MOHAMED SAAD MANAA HOSSAM HASSAN MOHAMED SAAD MANAA
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YAKUP POYRAZ