الواقدي بين نقد المحدثين واعتماد المؤرخين
Hadisçilerin tenkidi ve tarihçilerin tasdiki arasında Vâkıdî
- Tez No: 989504
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA HACER KORKMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Cerh-tadil yöntemi, Al-djarh-tadil method
- Yıl: 2025
- Dil: Arapça
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, hicrî II. yüzyılın önde gelen tarihçi, muhaddis ve kadılarından, megâzî ile siyer alanında temel kaynaklardan kabul edilen eser müellifi İmâm Muhammed b. Ömer el-Vâkıdî'nin (130/747 - 207/823) şahsiyetini ele almaktadır. Bu özelliklerine rağmen el-Vâkıdî, Yahyâ b. Ma'în (ö. 233/848), Ali b. el-Medînî (ö. 234/849) ve İshak b. Râhûyeh (ö. 238/853) gibi bazı hadis otoriteleri tarafından eleştirilmiş; güvenilirliği sorgulanmış ve rivayetleri cerh edilmiştir. Ancak buna karşın, el-Vâkıdî'nin rivayetleri, hadis ve İslam tarihi araştırmalarında önemini korumaya devam etmiştir. Bu çalışma, el-Vâkıdî'ye yöneltilen cerh sebeplerini tahlil etmeyi, tarihçilerin, özellikle megâzî, siyer ve tarih alanlarında, onun rivayetlerine dayanmaya devam etmelerinin nedenlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Ayrıca, alimlerin el-Vâkıdî'ye dair eleştirel tutumlarını inceleyerek, onu güvenilir kabul edenlerin ve etmeyenlerin gerekçelerini karşılaştırmalı olarak değerlendirmektedir. Eleştiri sahiplerinin görüşlerini şekillendiren âmiller de ele alınarak, bu bağlamda tahrîc ve cerh-tâdîl metodolojisi üzerine daha fazla analitik çalışmaya zemin hazırlanması hedeflenmiştir. Çalışmada eleştirel ve tümevarımsal bir yöntem benimsenmiş; cerh yönündeki eleştiriler derlenip tahlil edilmiş, bu eleştirilerin dayandığı deliller incelenmiş ve nihayetinde bilimsel kanıtlarla desteklenen objektif bir değerlendirme sunulmuştur. Bu tez, el-Vâkıdî'nin ilmî şahsiyetinin adil bir analiz yöntemiyle yeniden değerlendirilmesini sağlaması açısından önem arz etmektedir. Söz konusu değerlendirme, rivayetlerine yöneltilen eleştiriler ile tarihçilerin fiilî olarak ona dayanmaları arasındaki dengeyi kurmaya çalışmaktadır. Ayrıca, cerh ve ta'dîl ilkelerinin, özellikle siyer ve İslam tarihi gibi rivayet geleneğiyle şekillenen alanlarda faaliyet göstermiş tarihçiler üzerinde uygulanmasına dair anlayışın derinleştirilmesinde pay sahibi olması hedeflenmektedir. Bununla birlikte, hadis ve tarihî rivayetlerin değerlendirilmesinde faydalanılabilecek eleştirel bir çerçeve sunarak, hadis ve İslam tarihi araştırmalarına da katkılar sağlaması öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the scholarly figure of Imam Muḥammad ibn ʿUmar al-Wāqidī (130–207 AH), one of the most prominent historians, transmitters of ḥadīth, and judges of the second Islamic century. He is regarded as a foundational source in the fields of maghāzī (the Prophet's military expeditions) and sīrah (Prophetic biography). Nevertheless, al-Wāqidī faced severe criticism from leading ḥadīth scholars such as Yaḥyā ibn Maʿīn (d. 233 AH), ʿAlī ibn al-Madīnī (d. 234 AH), and Isḥāq ibn Rāhwayh (d. 238 AH), who questioned his reliability and impugned his narrations. Despite this, his historical accounts remain indispensable in the study of ḥadīth and early Islamic history. This research analyzes the reasons behind the discrediting of al-Wāqidī by classical critics, while simultaneously exploring why historians continued to rely on his narratives, particularly in reconstructing events related to maghāzī, sīrah, and early Islamic historiography. It also investigates the divergent scholarly stances toward al-Wāqidī, comparing the arguments of his defenders – who upheld his credibility – with those of his detractors, and examines the methodological and contextual factors that shaped these evaluations. The study employs an inductive-critical methodology, systematically collecting and analyzing the critiques leveled against al-Wāqidī, scrutinizing the evidences cited by his critics, and ultimately presenting a balanced perspective grounded in scholarly evidence. This thesis contributes to a nuanced re-evaluation of al-Wāqidī's legacy through an equitable analytical framework that reconciles the tension between criticism and the empirical reliance on his works. It also advances the understanding of al-jarḥ wa al-taʿdīl (criteria for impugning or validating narrators), particularly when applied to historians who played a pivotal role in documenting Islamic history. Furthermore, it offers a critical model for assessing historical and ḥadīth narratives, enriching scholarly discourse in both fields.
Benzer Tezler
- تخريب الآثار التأريخية والبيئية في شمال العراق بين سنة1921-1991
1921- 1991 yıllarında Kuzey Irakın doğal çevre ve tarihî eserlerinin tahribi
AHMED MOHAMMED MAWLOOD SYAN
Yüksek Lisans
Arapça
2017
Kamu YönetimiYüzüncü Yıl ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. RAHMİ TEKİN
- قواعد الترجيح عند الإمام الواحدي في تفسيره الوسيط
İmam Vahidî'nin el-Vasît adlı tefsirinde tercihte bulunurken uyduğu kriterler
AHMED ELCENABİ
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DHUHA MOHAMMED SALIH
- المنهج التحليلي في تعليم المحادثة
Konuşma öğreti̇mi̇nde anali̇zci̇ metod
AHMED ALDYAB
Doktora
Arapça
2015
Doğu Dilleri ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM ÖZAY
- الوقف و الابتداء في القران الكريم جمع و دراسة نقديّة
El-Vakfu ve'l-İbtida fi'l-Kur'ani'l-Kerim Cem'un ve Dirasetün Nakdiyyetün
TAQWA HATEM TAHA
Yüksek Lisans
Arapça
2015
DinYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SÜLEYMAN AYDIN
- الأمثال المشتركة أو المتشابهة في اللغتين العربية والتركية
Türkçe ve Arapçada ortak veya benzeşen atasözleri
ABDALKADER ABDELLİ
Yüksek Lisans
Arapça
2015
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiYabancı Dil Öğretimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET HAKKI SUÇİN