Kişilik örüntülerine göre dışlanmanın öfke, suçluluk, utanç ve yetersizlik duygularına etkisi
The effect of ostracism on anger, guilt, shame and feelings of inadequacy according to personality organization
- Tez No: 989671
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET ERTAN TEZCAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Kişilik örüntüsü, dışlanma, sosyal dahil edilme, öfke, suçluluk, utanç, yetersizlik, Personality organization, ostracism, social inclusion, anger, guilt, shame, inadequacy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kişilik bozukluklarının yaygınlığının giderek artması ve küreselleşen kültürel dinamiklerin bireyselleşmeyi teşvik etmesiyle birlikte, insan doğasının temelinde yer alan sosyal etkileşimler gün geçtikçe zayıflamaktadır. Sosyal etkileşimlerin azalması, doyurucu ilişkilerin kurulamaması ve kişilik örüntülerinin daha patolojik bir düzeyde seyretmesi, insan ruhsal işleyişi üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Bu doğrultuda araştırmanın amacı, kişilik örüntüsü özellikleri olan bireylerde sosyal dışlanma ve dahil edilme deneyimlerinin öfke, suçluluk, utanç ve yetersizlik duyguları üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu kapsamda, A, B ve C kişilik kümelerine dahil edilen katılımcıların, sanal bir deneysel sosyal etkileşim paradigması olan Cyberball (sanal top oyunu) aracılığıyla dışlanma ya da dahil edilme koşullarına maruz bırakılmadan önce ve sonra duygusal tepkileri değerlendirilmiştir. Araştırmaya, 18-35 yaş aralığında, öz bildirim ölçekleri aracılığıyla kişilik örüntüsü özellikleri taşıdığı belirlenen 371 birey dahil edilmiştir. Katılımcıların kişilik örüntüleri Coolidge Eksen II Envanteri Plus Türkçe Kısa Formu ile; öfke düzeyleri Durumluk Öfke Ölçeği, suçluluk ve utanç düzeyleri Suçluluk-Utanç Ölçeği, yetersizlik düzeyleri Yetersizlik Duygusu Ölçeği aracılığıyla ölçülmüştür. Manipülasyonun işlevselliğini değerlendirmek amacıyla Sanal Top Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma, 2 (sosyal dışlanma, dahil edilme) × 3 (A, B ve C kişilik örüntüsü kümeleri) faktöriyel deseninde, kontrol gruplu ön test-son test modeline dayalı deneysel bir tasarım doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Olasılıklı olmayan örneklem türlerinden kolay ulaşılabilir örneklem türü tercih edilmiştir. Elde edilen bulgular, A kümesi kişilik örüntüsüne sahip bireylerin sosyal dışlanma koşulunda duygusal düzeylerinde anlamlı bir değişim göstermediklerini ancak dahil edilme koşulunda öfke düzeylerinde anlamlı bir azalma yaşadıklarını ortaya koymaktadır. B kümesi kişilik örüntüsü olan bireylerin sosyal dışlanma koşulunda öfke düzeylerinde anlamlı bir artış ve yetersizlik düzeylerinde anlamlı bir düşüş gözlemlenirken dahil edilme koşulunda öfke düzeylerinde anlamlı bir düşüş gözlemlenmiştir. C kümesi kişilik örüntüsü olan bireylerin sosyal dışlanma koşulunda öfke ve utanç düzeylerinde anlamlı bir artış ve yetersizlik düzeylerinde anlamlı bir düşüş gözlemlenirken dahil edilme koşulunda öfke ve yetersizlik düzeylerinde anlamlı bir düşüş gözlemlenmiştir. Dışlanma koşulundaki B ve C kümeleri kişilik örüntüleri olan katılımcıların öfke değişim düzeylerinin, A kümesi kişilik örüntüsü olan katılımcıların öfke değişim düzeylerinden yüksek olduğu saptanmıştır. Suçluluk ve utanç duyguları genel olarak deneysel koşullardan daha az etkilenmiş olmakla birlikte, kişilik örüntüsüne bağlı yapısal farklılıklar gözlenmiştir. Elde edilen bulgular, kişilik örüntüsünün sosyal etkileşimlere verilen duygusal tepkiler üzerinde belirleyici bir rol oynadığını göstermektedir. Sonuçlar, klinik müdahale ve ruh sağlığı uygulamaları açısından, kişilik örüntülerinin sosyal deneyimlerle olan ilişkisini dikkate almanın önemine işaret etmektedir. Çalışmanın bulguları, mevcut alanyazın çerçevesinde kapsamlı biçimde tartışılmıştır.
Özet (Çeviri)
With the increasing prevalence of personality disorders and the growing emphasis on individualization in globalized societies, the fundamental human need for social interaction has gradually weakened. The decline in meaningful interpersonal engagement and the persistence of maladaptive personality organization significantly affect individuals' psychological functioning. In this context, the present study aimed to examine the effects of ostracism and inclusion experiences on emotional responses-specifically anger, guilt, shame, and feelings of inadequacy-in individuals with personality disorder traits. Participants were categorized into Cluster A, B, and C personality organizations and were exposed to either ostracism or inclusion through Cyberball, a virtual social interaction paradigm. Emotional responses were assessed before and after the manipulation. 371 individuals aged 18 to 35 who exhibited personality disorder traits via self-report measures were included in the study. Personality traits were measured using the Coolidge Axis II Inventory Plus Turkish Short Form; anger levels were assessed using the State Anger Scale, guilt and shame levels via the Guilt-Shame Scale, feelings of inadequacy through the Feelings of Inadequacy Scale, and the effectiveness of the manipulation was evaluated using the Virtual Ball Scale. The study followed a 2 (ostracism vs. inclusion) × 3 (Cluster A, B, and C personality organizations) factorial design within a pretest-posttest control group model. A non-probability convenience sampling method was employed. The findings indicate that individuals with Cluster A personality organization did not show significant emotional changes under the ostracism condition, but exhibited a significant decrease in anger levels under the inclusion condition. For individuals with Cluster B personality organization, a significant increase in anger levels and a significant decrease in feelings of inadequacy were observed under the ostracism condition, whereas a significant decrease in anger levels was found under the inclusion condition. Individuals with Cluster C personality organization demonstrated a significant increase in anger and shame levels and a significant decrease in feelings of inadequacy under the ostracism condition, while a significant decrease in anger and inadequacy levels was observed under the inclusion condition. Moreover, the anger change levels of participants with Cluster B and C personality organizations in the ostracism condition were higher than those of participants with Cluster A personality organization. Overall, guilt and shame were less affected by the experimental conditions; however, structural differences associated with personality organization were observed. These findings suggest that personality organization play a decisive role in shaping emotional responses to social interactions. The results highlight the importance of considering the relationship between personality organization and social experiences in clinical interventions and mental health practices. The findings of this study are discussed in detail within the framework of the existing literature.
Benzer Tezler
- Borderline kişilik özellikleri ile duygu ifadelerini tanıma becerisi arasındaki ilişkide çocukluk çağı travmaları ve olumsuz kişiler arası deneyimlerin rolü
Borderline personality traits and the ability to recognize emotional expressions: The role ofchildhood trauma and negative interpersonal experiences
AHMET HAMDİ İMAMOĞLU
Doktora
Türkçe
2025
PsikolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YILDIZ BİLGE
- Çalışanların karanlık dörtlü kişilik örüntülerine göre iş doyumu ve tükenmişliğin algılanan mobbinge etkisi
The effect of job satisfaction and burnout on perceived mobbing according to employees' dark tetrad personality patterns
SUEDA SÜMEYRA ŞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GAYE SALTUKOĞLU
- Kişilik bozukluklarının ahlaki doğasının çocukluk çağı travmaları ve özgür irade açısından incelenmesi
Invastigating the moral nature of personality disorders in terms of childhood traumas and free will
HATİCE RUMEYSA IŞIK
Doktora
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF BİLGE
- Sıfat listesinin (adjective check list) Türkiye koşullarına uygun dilsel eşdeğerlilik, geçerlik, güvenirlik ve norm çalışması ve örnek bir uygulama
Başlık çevirisi yok
CANAN SAVRAN
Doktora
Türkçe
1993
PsikolojiMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADNAN KULAKSIZOĞLU
- Ebeveynlerin çocukluk çağı ruhsal travmaları ile aile dayanıklılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between parents' childhood psychological traumas and family resilience
ZEYNEP ÜSTÜNDAĞ KÖKSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve Öğretimİstanbul Ticaret ÜniversitesiAile Danışmanlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. HANİFİ PARLAR