Tasarım odaklı düşünme etkinliklerinin özel yetenekli öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerine etkisinin incelenmesi
Investigating the effects of design thinking activities on creative thinking skills of gifted students
- Tez No: 991230
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMZA KAYNAR, DR. ÖĞR. ÜYESİ BARIŞ DOĞRUKÖK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Yetenekliler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı tasarım odaklı düşünme etkinliklerinin Bilim ve Sanat Merkezlerine devam eden özel yetenekli öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerine olan etkisini incelemektir. Araştırma karma yöntemlerinden açıklayıcı sıralı desen ile yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu Bilim ve Sanat Merkezlerine devam özel yetenekli toplam 174 ilkokul öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmalar Konya'da bulunan Bilim ve Sanat Merkezlerinde yürütülmüştür. Örneklem yöntemi olarak seçkisiz olmayan amaçsal örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Nicel verileri elde etmek amacıyla öğretim öncesinde ve öğretim sonrasında Torrance Şekilsel Yaratıcılık Testi uygulanmıştır. Nitel verileri elde etmek amacıyla ise tasarım odaklı düşünme öğrenci görüşme Formu ve araştırmacı günlüğü kullanılmıştır. Deney grubundaki öğrencilere Bilim ve Sanat Merkezleri Destek Eğitimi programına uygun şekilde“tasarım odaklı düşünme etkinlikleri”hazırlanmış 10 hafta boyunca uygulanmıştır. Her bir öğrenci toplamda 5 farklı etkinliğe katılmış ve tasarım odaklı düşünme basamaklarına göre etkinlikleri tamamlamıştır. Kontrol grubunda yer alan diğer özel yetenekli öğrenciler ise Bilim ve Sanat Merkezleri Destek Eğitimi programına göre eğitimlerine devam etmişlerdir. Araştırma sürecinde, kontrol grubunun bulunduğu merkezde idareci ve öğretmenlerle görüşülerek program dışında ek bir etkinlik yapılmaması konusunda gerekli uzlaşı sağlanmıştır. Çalışmada nicel ve nitel veri analiz yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Nicel veriler, deney ve kontrol gruplarının karşılaştırılmasına dayalı bağımsız örneklem t-testi ile analiz edilmiş; ayrıca etki büyüklüğünü belirlemek amacıyla Cohen-d değerleri hesaplanmıştır. Nitel veriler ise betimsel ve içerik analizi teknikleriyle değerlendirilmiştir. Araştırma sonunda özel yetenekli öğrencilerin özelliklerine göre hazırlana tasarım odaklı düşünme etkinliklerinin özel yetenekli öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerini geliştirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Diğer bir bulguda ise Tasarım odaklı düşünme etkinliklerinin sınıf düzeyleri açısından ise öğrencilerin gelişiminde bir farklılık ortaya koymadığı tespit edilmiştir. Tasarım odaklı düşünme etkinliklerinin öğrenciler tarafından genel olarak eğlenceli ve ilgi çekici bulunduğu ve öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerinin geliştiği ile ilgili görüş belirttikleri tespit edilmiştir. Öğretim esnasında tutulan araştırmacı günlüğü ile de Tasarım odaklı düşünme etkinliklerinin öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerini geliştirdiği düşüncesi vurgulanmıştır. Bu çalışma, tasarım odaklı düşünme etkinliklerinin özel yetenekli öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerine etkisini inceleyen sınırlı sayıdaki araştırmalardan biri olarak literatürde önemli bir boşluğu dolduracağı düşünülmektedir. Çünkü mevcut araştırmalar genellikle tasarım odaklı düşünme yaklaşımını genel öğrenci grupları üzerinde ele almakta ve özel yetenekli öğrenciler bağlamında ise sınırlı bulgular sunmaktadır. Bu yönüyle bu çalışmanın, Bilim ve Sanat Merkezlerinde (BİLSEM) öğrenim gören özel yetenekli öğrenciler için tasarım odaklı düşünme etkinliklerinin uygulanabilirliğini ve etkililiğini ortaya koyması hem kuramsal hem de uygulamalı açıdan özgün bir katkı sağlaması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the impact of design thinking activities on the creative thinking skills of gifted students attending Science and Art Centers (BİLSEM). The research was conducted using a mixed-methods approach with an explanatory sequential design. The study group consisted of 174 primary school students identified as gifted and enrolled in Science and Art Centers in Konya. A purposive sampling method, one of the non-random sampling techniques, was employed.Quantitative data were collected through the Torrance Figural Creativity Test administered before and after instruction, while qualitative data were obtained using the Design Thinking Student Interview Form and the researcher's journal. In the experimental group, design thinking activities aligned with the Science and Art Centers Support Education Program were implemented over a 10-week period. Each student participated in five different activities, completing them according to the stages of design thinking. The control group continued their education within the framework of the existing program, and agreements were made with administrators and teachers to ensure that no additional activities were conducted outside the program.For data analysis, independent samples t-tests were used to compare the experimental and control groups, and Cohen's d values were calculated to determine effect sizes. Qualitative data were analyzed through descriptive and content analysis. Findings revealed that design thinking activities tailored to the characteristics of gifted students effectively enhanced their creative thinking skills. However, no significant differences were observed across grade levels. Students generally described the activities as enjoyable, engaging, and stimulating, and reported improvements in their creative thinking abilities. The researcher's journal also emphasized that design thinking activities contributed positively to the development of students' creative thinking skills.In conclusion, this study represents one of the limited investigations into the effects of design thinking activities on gifted students' creative thinking skills and is expected to fill an important gap in the literature. While existing studies often address design thinking in the context of general student populations, this research highlights its applicability and effectiveness for gifted students in Science and Art Centers, offering both theoretical and practical contributions.
Benzer Tezler
- Exploring design based learning activities in 2nd grade science classrooms
2. sınıf bilim sınıflarında tasarım tabanlı öğrenme aktivitelerinin keşfedilmesi
ÖZLEM YAPRAK BOSTANCI
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZTÜRK
- Eğitsel robotik uygulamalar ve tasarım odaklı düşünme etkinliklerinin ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin bilişsel esneklik, bilimsel süreç becerileri ve STEM tutumlarına etkisi
The effects of educational robotic applications and design thinking activities on cognitive flexibility, scientific process skills and STEM attitudes of 7th grade secondary school students
MEHMET KOCA
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL TÜRKOĞLU
PROF. DR. MUSTAFA KAHYAOĞLU
- Examining middle school curricula regarding OECD E2030's compound competencies: A mixed method study
OECD E2030 bileşik yetkinlikleri bağlamında ortaokul öğretim programlarının incelenmesi: Karma yöntem araştırması
BEGÜM ERİKÇİ
Doktora
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENNET ENGİN
- Bilgisayar ve internet destekli uzaktan eğitim programlarının tasarım, geliştirme ve değerlendirme aşamaları (SUZEP örneği)
Design, development and evaluating stages of computer and internet supported distance education program (on the model of SUZEP)
BİROL GÜLNAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Radyo-TelevizyonSelçuk ÜniversitesiRadyo Televizyon Ana Bilim Dalı
PROF.DR. AHMET HALUK YÜKSEL
- Formation à l'apprentissage collaboratif et co-élaboratif des futurs enseignants de FLE à l'Université de Marmara
Marmara Üniversitesi'nde Fransızca öğretmen adayları için işbirlikli ve ortak yapılandırmaya dayalı öğrenme eğitimi
ALİNE SARIYILDIZ
Doktora
Fransızca
2026
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAPRAK TÜRKAN TAŞ