İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeyleri ile ebeveyn tutumlarının dijital oyun bağımlılıkları üzerindeki etkisi
The impact of 4th-grade primary school students digital literacy levels and parental attitudes on digital game addiction
- Tez No: 991670
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SACİDE GÜZİN MAZMAN AKAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Dijital okuryazarlık, Ebeveyn Tutumları, Dijital Oyun Bağımlılığı, Digital Literacy, Parental Attitudes, Digital Game Addiction
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Uşak Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, çocukların kişilik gelişiminde belirleyici olan ebeveyn tutumları ile çağımızın hızla gelişen bir boyutu olarak dijital okuryazarlığın, çocukların dijital oyun bağımlılığı üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmada nedensel-ilişkisel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Dijital oyun bağımlılığı, öğrencilerin demografik özellikleri, dijital okuryazarlık düzeyleri ve algılanan ebeveyn tutumları temelinde yordanmaya çalışılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Bursa İline bağlı Gemlik, Gürsu ve Nilüfer ilçelerinde yer alan ve araştırma için izin alınmış ilkokulların 530, 4. sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Çocuklar İçin Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği, Anne-Baba Tutum Ölçeği ve İlkokul Öğrencilerine Yönelik Dijital Okuryazarlık Ölçeği kullanılarak yüz yüze toplanmıştır. Elde edilen veriler Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 22.0 programı ile analiz edilmiştir. Betimsel istatistikler, bağımsız örneklem t-testleri, tek yönlü ANOVA ve hiyerarşik regresyon analizleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, erkek öğrencilerin dijital oyun bağımlılığına daha yatkın olduğunu; günlük ekran süresi arttıkça bağımlılık riskinin belirgin şekilde yükseldiğini; ekran başında yapılan etkinlik türünün dijital oyun oynama eğilimini anlamlı biçimde etkilediğini göstermiştir. Ayrıca, dijital okuryazarlığın özellikle gizlilik–güvenlik boyutunda yüksek düzeyde farkındalığa sahip öğrencilerin bağımlılık eğilimlerinin daha düşük olduğu belirlenmiştir. Destekleyici ve demokratik ebeveyn tutumları, dijital oyun bağımlılığı üzerinde koruyucu bir etki oluştururken; kuralsız veya ilgisiz yaklaşımlar bağımlılık riskini artırmıştır. Hiyerarşik regresyon analizi, dijital okuryazarlık ve ebeveyn tutumlarının demografik değişkenlere ek olarak dijital oyun bağımlılığını anlamlı düzeyde yordadığını ortaya koymuştur. Bu bulgular, dijital okuryazarlığın ve ebeveyn tutumlarının çocukların dijital oyun kullanım davranışlarını belirlemede kritik bir rol oynadığını ve erken yaşlarda geliştirilecek dijital farkındalık ile ebeveyn rehberliğinin bağımlılık riskini azaltmada önemli olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the effect of parental attitudes—an important determinant of children's personality development—and digital literacy, a rapidly evolving dimension of contemporary life, on children's digital game addiction. A causal-comparative correlational research design was employed in the study. Digital game addiction was predicted based on students' demographic characteristics, digital literacy levels, and perceived parental attitudes. The study group consisted of 530 fourth-grade students enrolled in primary schools located in the Gemlik, Gürsu, and Nilüfer districts of Bursa Province, for which research permission had been obtained. Data were collected face-to-face using the Personal Information Form, the Digital Game Addiction Scale for Children, the Parental Attitude Scale, and the Digital Literacy Scale for Primary School Students.. Statistical analyses were conducted using SPSS 22.0, including descriptive statistics, independent samples t-tests, one-way ANOVA, and hierarchical regression analysis. The findings revealed that male students were more prone to digital game addiction and that longer daily screen time significantly increased addiction risk. The type of activity performed on digital devices also played a meaningful role in predicting addictive behaviors. Students who demonstrated stronger awareness of privacy and security, a sub-dimension of digital literacy, showed lower levels of digital game addiction. Moreover, supportive and democratic parental attitudes served as protective factors, whereas inconsistent or neglectful attitudes heightened addiction risk. Hierarchical regression analysis indicated that digital literacy and parental attitudes significantly predicted digital game addiction beyond demographic variables. Overall, the study underscores the critical role of both digital literacy and parental attitudes in shaping children's digital gaming behaviors. The results highlight the importance of strengthening children's digital competencies and enhancing parental guidance to reduce the risk of digital game addiction during early school years.
Benzer Tezler
- Ebeveynlerin dijital farkındalıkları ile çocuklarının dijital okuryazarlıkları arasındaki ilişkinin sosyoekonomik bağlamda incelenmesi: Sultangazi ve Kadıköy örnekleri
Examining the relationship between parents' digital awareness and their children's digital literacy in a socioeconomic context: The cases of Sultangazi and Kadıköy
EBRU DEMİRAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimÜsküdar ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR DEMİR ASMA
- Senaryo tabanlı bulmacalar ile yapılan dijital ortam gizlilik okuryazarlığı eğitiminin çocuklarda karar verme özerkliği ve mahremiyet bilincine etkisi
The effect of scenario-based puzzle digital privacy literacy education on children's decision-making autonomy and privacy awareness
REYHAN YALÇIN
Doktora
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAtatürk ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜRKAN KADİROĞLU
- İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin dijital vatandaşlıkbecerilerinin geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması
An action research on improving fourth-grade primary school students' digital citizenship skills
SÜMEYRA GEÇER
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET SABAN
- İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeyleriyle matematik öğrenme sürecinde dijital teknoloji kullanımları arasındaki ilişki
The relationship between digital literacy levels of primary school fourth grade students and their use of digital technology in the mathematics learning process
ESRA NUR DAĞCI ATEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Matematikİstanbul Aydın ÜniversitesiSınıf Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BUKET KARADAĞ
- Web 2.0 araçları kullanılarak yapılan yaratıcı yazma çalışmalarının öğrencilerin yazma, yaratıcı yazma ve dijital okuryazarlık becerilerine etkisi
The effect of creative writing practices using web 2 tools on students' writing, creative writing and digital literacy skills
DUYGU ÇAĞ
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA BİLGEN