Geri Dön

Okul müdürlerinin algılanan güçlendirici liderlik davranışları ile beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin özyeterlik inançları, örgütsel vatandaşlık davranışları ve iş tatmini düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi

Investigation of the relationships between school principals' perceived empowering leadership behaviors and physical education teachers' self-efficacy beliefs, organizational citizenship behaviors, and job satisfaction levels

PDF İndir

  1. Tez No: 992158
  2. Yazar: İSMAİL KARATAŞ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. LATİF AYDOS
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Spor, Eğitim ve Öğretim, İşletme, Sports, Education and Training, Business Administration
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Gazi Üniversitesi
  10. Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırma, beden eğitimi ve spor öğretmenlerine göre okul müdürlerinin sergiledikleri güçlendirici liderlik davranışlarının bu öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışlarına etkisinde öğretmen öz-yeterlik inançlarının ve iş tatminlerinin aracılık rollerinin bulunup bulunmadığının incelenmesi ve bu değişkenlerin araştırma modeli çerçevesindeki etkileşim durumlarının ortaya koyulması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaç doğrultusunda oluşturulan araştırma modelleri, lider-üye etkileşimi gözetilerek Sosyal Değişim Teorisi (Social Exchange Theory) temelinde ele alınmıştır. Buna göre nicel olan bu araştırma, ilişkisel tarama modeliyle tasarlanmış olup karmaşık yordayıcı korelasyonel desen kapsamında değerlendirilmiştir. Araştırma grubu, İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı ilk ve ortaöğretim düzeylerindeki (ortaokul ve lise) resmi okullarda görev yapan 159'u kadın ve 275'i erkek olmak üzere toplam 434 beden eğitimi ve spor öğretmeninden oluşmuştur. Bu öğretmenlerin seçiminde en az bir yıl mesleki hizmet süresine sahip olmaları, mevcut okul müdürüyle en az bir dönem çalışmaları ve mevcut kurumda en az bir dönem görev yapmaları göz önünde bulundurulmuş olup araştırma grubunun oluşturulmasında olasılıklı olmayan örnekleme yaklaşımlarından kolayda örnekleme yönteminden faydalanılmıştır. Veri toplama aracı olarak anket formu kullanılmış olup bu form beş bölümden oluşmaktadır. Anket formunun: birinci bölümünde“Kişisel Bilgi Formu”, ikinci bölümünde“Güçlendirici Liderlik Ölçeği”, üçüncü bölümünde“Öğretmen Özyeterlik İnançları Ölçeği”, dördüncü bölümünde“Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği”ve beşinci bölümünde“İş Tatmini Ölçeği”yer almıştır. Bu anket formundaki ölçekler kapsamında doğrulayıcı faktör analizi, ayrışım geçerliği, birleşim geçerliği ve iç tutarlık katsayısı (Cronbach's Alpha) yöntemlerine başvurulmuş olup bu ölçme araçlarının güvenilir ve geçerli oldukları anlaşılmıştır. Bu bağlamda, katılımcılardan elde edilen verilerin ilk olarak veri türü gözetilerek tanımlayıcı istatistikleri hesaplanmıştır. Bu kapsamda, okul müdürlerinin beden eğitimi ve spor öğretmenleri tarafından algılanan güçlendirici liderlik davranışlarının ve bu öğretmenlerin mesleki öz-yeterlik inançlarının yüksek düzeyde olduğu söylenebilmektedir. Bu katılımcıların örgütsel vatandaşlık davranışlarının ve iş tatminlerinin ise çok yüksek düzeyde olduğu ifade edilebilmektedir. Katılımcılara ilişkin bilgilere (cinsiyet, yaş vb.) göre ölçekler çerçevesinde çeşitli istatistiksel teknikler (t-Testi, Korelasyon Analizi vb.) kullanılarak araştırma bulgularının, çeşitli yönlerden ele alınması sağlanmıştır. Bu doğrultuda, okul müdürlerinin katılımcılar tarafından algılanan güçlendirici liderlik davranışları bağlamında katılımcıların görev yapılan okulun kademesi (ortaokul>lise) ve herhangi bir rekreasyonel aktiviteye düzenli katılım durumu (katılan>katılmayan) değişkenlerine göre anlamlı farklılıkların olduğu görülmüş ve buna ek olarak yaş (yalnızca“yetki verme”alt boyutuyla), mesleki hizmet yılı (yalnızca“yetki verme”alt boyutuyla), görev yapılan okul için mesleki hizmet yılı ve rekreasyonel aktivitelere katılımdaki hissedilen haz duygusunun genel düzeyi (yalnızca“destekleme”alt boyutuyla) değişkenlerine göre pozitif yönlü anlamlı ilişkilerin olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların öğretmen öz-yeterlik inançları bağlamında düzenli bir şekilde spor yapma durumu (yalnızca“öğretim stratejileri”alt boyutunda olup evet>hayır) ve herhangi bir rekreasyonel aktiviteye düzenli katılım durumu (evet>hayır) değişkenlerine göre anlamlı farklılıkların olduğu tespit edilmiş ve buna ek olarak yaş, aylık ortalama kişisel gelir düzeyi (yalnızca“sınıf yönetimi”alt boyutuyla), mesleki hizmet yılı, görev yapılan okul için mesleki hizmet yılı, serbest zamana sahip olmanın önem düzeyi ve rekreasyonel aktivitelere katılımdaki hissedilen haz duygusunun genel düzeyi değişkenlerine göre pozitif yönlü anlamlı ilişkilerin olduğu görülmüştür. Katılımcıların örgütsel vatandaşlık davranışları bağlamında cinsiyet (yalnızca“centilmenlik”alt boyutunda olup kadın>erkek), mesleki kadro türü (kadrolu>ücretli) ve herhangi bir rekreasyonel aktiviteye düzenli katılım durumu (evet>hayır) değişkenlerine göre anlamlı farklılıkların olduğu tespit edilmiş ve buna ek olarak yaş (yalnızca“vicdanlılık”alt boyutuyla), mesleki hizmet yılı (yalnızca“vicdanlılık”alt boyutuyla), serbest zamana sahip olmanın önem düzeyi ve rekreasyonel aktivitelere katılımdaki hissedilen haz duygusunun genel düzeyi değişkenlerine göre pozitif yönlü anlamlı ilişkilerin olduğu görülmüştür. Katılımcıların iş tatminleri bağlamında düzenli bir şekilde spor yapma durumu (evet>hayır), herhangi bir rekreasyonel aktiviteye düzenli katılım durumu (evet>hayır) ve genellikle katılımı tercih edilen rekreasyonel aktivite türü (sportif>sanatsal) değişkenlerine göre anlamlı farklılıkların olduğu tespit edilmiş ve buna ek olarak rekreasyonel aktivitelere katılımdaki hissedilen haz duygusunun genel düzeyi değişkenine göre pozitif yönlü anlamlı bir ilişkinin olduğu görülmüştür. Diğer taraftan, katılımcıların kişisel bilgilerine göre ölçekler bağlamındaki diğer durumlar için herhangi bir anlamlı farklılık veya ilişki tespit edilmemiştir. Ayrıca ölçekler arasındaki ilişkilerin ortaya koyulması amacıyla yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Bu doğrultuda, öğretmenlerin mesleki öz-yeterlik inançlarındaki artışın iş tatminlerini ve örgütsel vatandaşlık davranışlarını olumlu yönde etkilediği bulunmuştur. Öğretmenlerin iş tatminlerindeki artışın örgütsel vatandaşlık davranışlarını olumlu yönde etkilediği görülmüştür. Okul müdürlerinin algılanan güçlendirici liderlik davranışlarındaki artışın öğretmenlerin mesleki öz-yeterlik inançlarını, iş tatminlerini ve örgütsel vatandaşlık davranışlarını olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir. Okul müdürlerinin algılanan güçlendirici liderlik davranışlarının öğretmenlerin iş tatminleri ve örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeki etkisinde bu öğretmenlerin mesleki öz-yeterlik inançlarının aracılık rolüne sahip olduğu bulunmuştur. Okul müdürlerinin algılanan güçlendirici liderlik davranışlarının öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeki etkisinde bu öğretmenlerin iş tatminlerinin aracılık rolüne sahip olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin mesleki öz-yeterlik inançlarının örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeki etkisinde iş tatminlerinin aracılık rolüne sahip olduğu tespit edilmiştir. Okul müdürlerinin algılanan güçlendirici liderlik davranışlarının öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeki etkisinde bu öğretmenlerin mesleki öz-yeterlik inançlarının ve iş tatminlerinin aracılık rolüne sahip oldukları bulunmuştur. Bu bağlamda, okul müdürlerinin algılanan güçlendirici liderlik davranış düzeylerindeki artışın beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin mesleki öz-yeterlik inançlarını doğrudan olumlu yönde etkilediği anlaşılmıştır. Ayrıca, okul müdürlerinin algılanan güçlendirici liderlik davranış düzeylerindeki artışın beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin iş tatminlerini ve örgütsel vatandaşlık davranışlarını doğrudan ve dolaylı olarak olumlu yönde etkilediği görülmüştür. Sonuç olarak, beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin bireysel, kurumsal ve toplumsal faydalarını etkin, verimli ve başarıyla ortaya koyabilmeleri için okul müdürlerinin güçlendirici liderlik davranışlarını sergilemelerinin oldukça önemli olduğu ileri sürülebilmektedir.

Özet (Çeviri)

This study was conducted to examine whether the empowering leadership behaviors exhibited by school principals, as perceived by physical education teachers, have an effect on these teachers' organizational citizenship behaviors, and to determine whether teachers' self-efficacy beliefs and job satisfaction play mediating roles in this effect, as well as to reveal the interaction of these variables within the framework of the research model. The research models developed for this purpose were addressed within the framework of Social Exchange Theory, taking into account the leader-member exchange. Accordingly, this quantitative study was designed using the relational survey model and was addressed within the framework of a complex predictive correlational design. The research group consisted of a total of 434 physical education teachers, included 159 women and 275 men, working in public middle and high schools affiliated with the Istanbul Provincial Directorate of National Education. In the selection of these teachers, it was taken into consideration that they have had at least one year of professional service, have worked with the current school principal for at least one term, and have served at the current institution for at least one term; In forming the research group, the convenience sampling method, one of the non-probability sampling approaches, was utilized. A questionnaire form was used as the data collection tool, and this form consists of five sections. The first section of the questionnaire form included the“Personal Information Form”; the second section contained the“Empowering Leadership Scale”; the third section included the“Teachers' Sense of Efficacy Scale”; the fourth section comprised the“Organizational Citizenship Behavior Scale”; and the fifth section contained the“Job Satisfaction Scale”. Within the scope of the scales included in the questionnaire form, confirmatory factor analysis, discriminant validity, convergent validity, and internal consistency coefficient (Cronbach's Alpha) methods were employed, and it was determined that these measurement instruments are both reliable and valid. In this context, the descriptive statistics of the data obtained from the participants were first calculated by taking into account the type of data. In this regard, it can be stated that the empowering leadership behaviors of school principals, as perceived by physical education teachers, as well as these teachers' professional self-efficacy beliefs, are at a high level. It can be stated that the organizational citizenship behaviors and job satisfaction levels of these participants are at a very high level. Within the framework of the scales, the research findings were examined from various perspectives by employing different statistical techniques (such as t-test, correlation analysis, etc.) based on information related to the participants (gender, age, etc.). In this regard, it was found that there were significant differences in the empowering leadership behaviors of school principals as perceived by participants, based on the school level at which they were employed (secondary school > high school) and their regular participation in any recreational activity (participants > non-participants); Additionally, positive and significant relationships were identified with respect to age (only within the“delegation of authority”subscale), years of professional service (only within the“delegation of authority”subscale), years of professional service at the current school, and the general level of pleasure experienced during participation in recreational activities (only within the“supporting”subscale). Significant differences were identified in participants' teacher self-efficacy beliefs based on their regular engagement in sports activities (only within the“instructional strategies”subscale, yes > no) and regular participation in any recreational activity (yes > no); Furthermore, positive and significant relationships were observed with respect to age, average monthly personal income level (only within the“classroom management”subscale), years of professional service, years of professional service at the current school, the perceived importance of having free time, and the general level of pleasure experienced during participation in recreational activities. Significant differences were identified in participants' organizational citizenship behaviors based on gender (only within the“kindness”subscale, woman > man), type of professional employment status (tenured > contracted), and regular participation in any recreational activity (yes > no); Furthermore, positive and significant relationships were observed with respect to age (only within the“scrupulousness”subscale), years of professional service (only within the“scrupulousness”subscale), the perceived importance of having free time, and the general level of pleasure experienced during participation in recreational activities. Significant differences were identified in participants' job satisfaction based on their regular engagement in sports activities (yes > no), regular participation in any recreational activity (yes > no), and the type of recreational activity generally preferred (sportive > artistic); Furthermore, a positive and significant relationship was observed with the general level of pleasure experienced during participation in recreational activities. On the other hand, no significant differences or relationships were identified in other aspects of the scales based on participants' personal information. In addition, structural equation modeling was employed to reveal the relationships among the scales. In this regard, it was found that the increase in teachers' professional self-efficacy beliefs positively affected their job satisfaction and organizational citizenship behaviors. It was observed that the increase in teachers' job satisfaction positively affected their organizational citizenship behaviors. It was determined that the increase in perceived empowering leadership behaviors of school principals positively affected teachers' professional self-efficacy beliefs, job satisfaction, and organizational citizenship behaviors. It was found that teachers' professional self-efficacy beliefs played a mediating role in the effect of school principals' perceived empowering leadership behaviors on teachers' job satisfaction and organizational citizenship behaviors. It was observed that teachers' job satisfaction played a mediating role in the effect of school principals' perceived empowering leadership behaviors on teachers' organizational citizenship behaviors. It was determined that teachers' job satisfaction played a mediating role in the effect of their professional self-efficacy beliefs on organizational citizenship behaviors. It was found that teachers' professional self-efficacy beliefs and job satisfaction played mediating roles in the effect of school principals' perceived empowering leadership behaviors on teachers' organizational citizenship behaviors. In this context, it was understood that the increase in school principals' perceived empowering leadership behavior levels directly and positively affects on physical education teachers' professional self-efficacy beliefs. Moreover, it was observed that the increase in school principals' perceived empowering leadership behavior levels directly and indirectly positively influences on physical education teachers' job satisfaction and organizational citizenship behaviors. In conclusion, it can be suggested that the demonstration of empowering leadership behaviors by school principals is of great importance for physical education teachers to effectively, efficiently, and successfully realize their individual, institutional, and societal contributions.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    917510

    Kamu ortaöğretim kurumlarındaki okul müdürlerinin güçlendirici liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel güven düzeyleri arasındaki ilişki

    The Relationship between empowering leadership behaviors of school principals and teachers' organizational trust levels in public secondary education institutions

    YAĞMUR MANSUROĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Eğitim ve Öğretimİstanbul Kültür Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. DEMET ZAFER GÜNEŞ

  2. Tez No

    702277

    Okul müdürlerinin güçlendirici liderliğinin öğretmenlerin kuantum paradigmasından okula bakışına etkisi

    The effect of the empowering leadership of the school principals on the school wiews from the kuantum paradigm of the teachers

    HASAN SERT

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ATİLA YILDIRIM

  3. Tez No

    447565

    Okul müdürlerinin vizyoner liderlik yeterliliklerine ilişkin müdür ve öğretmen görüşleri

    Principals' and teachers' opinions regarding principals' visionary leadership qualifications

    MEHMET ERDEM BAŞARAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    Eğitim ve Öğretimİstanbul Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. CELAL GÜLŞEN

  4. Tez No

    241852

    Okul müdürlerinin algılanan çatışma yönetim stilleri ve öğretmenlerde oluşturduğu stres düzeyi(Gebze örneği)

    The conflict management style of the school directors and these styles effect on teachers' stress level

    YASEMİN ÖVÜN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2007

    Eğitim ve ÖğretimYeditepe Üniversitesi

    Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı

    DR. MUSTAFA OTRAR

  5. Tez No

    629130

    Okul müdürlerinin algılanan dönüşümcü liderlik davranışlarının öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeyine etkisi

    The effect of perceptioned transformational leadership behaviors of school managers on teachers' organizational cinism level

    SERPİL BAŞARAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Eğitim ve Öğretimİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. YUSUF ALPAYDIN

Geri Dön