Geri Dön

Okullarda yaşanan sorunların üst yönetime bildirilmesi sürecinin incelenmesi

Examining the whistleblowing process for reporting issues in schools to upper management

PDF İndir

  1. Tez No: 992165
  2. Yazar: SÜHEYLA DEMİREL YAZICI
  3. Danışmanlar: PROF. DR. NECATİ CEMALOĞLU
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Gazi Üniversitesi
  10. Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırma il/ilçe millî eğitim müdürlüklerinde çalışan eğitim yöneticilerinin görüşlerine göre okullarda yaşanan sorunların üst yönetime bildirilmesi sürecini incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji (olgubilim) deseninde yürütülmüş olup amaçlı örnekleme tekniklerinden uzman örnekleme ve kartopu örnekleme yöntemiyle araştırmanın çalışma grubu belirlenmiştir. Araştırma kapsamında, Ankara İl Millî Eğitim Müdürlüğü ile Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan ve Yenimahalle ilçe millî eğitim müdürlüklerinde görev yapan toplam 34 eğitim yöneticisiyle, araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu doğrultusunda görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler, MAXQDA 2020 yazılımı kullanılarak betimsel analiz ve içerik analizi teknikleriyle çözümlenmiştir. Bu araştırmaya göre okullardan üst yönetime cinsel taciz ve istismar, fiziksel şiddet, ast-üst ilişkilerinde yaşanan problemler, öğretmenler arasında yaşanan sorunlar, ders programına yönelik şikâyetler, öğrenci sorunları, sağlık ve güvenlik sorunları, personel arası anlaşmazlıklar, adaletsiz yönetim, mobbing, psikolojik şiddet ve veli-öğretmen-okul çatışması gibi konularda sorun bildirildiği tespit edilmiştir. Sorun bildirme süreçlerinin hem içsel hem de dışsal kanallar aracılığıyla yürütüldüğü; öğretmen ve yöneticilerin dışsal kanalları çeşitli sebeplerle tercih ettiği belirlenmiş, ancak üst yönetimin dışsal bildirimlere mesafeli yaklaşarak içsel mekanizmaları öncelediği anlaşılmıştır. Üst yönetim, kurumsal hiyerarşi çerçevesinde, resmî olarak dilekçe ile yazılı şekilde sorun bildirilmesini tercih etmekte, sözlü bildirimleri ise çoğu zaman yetersiz bulmaktadır. Üst yönetim temsilcileri öğretmen ve yöneticilerin yaptıkları bildirimlerin çoğunun doğrudan yasa dışı ya da etik dışı ihlallerden ziyade, genellikle sağlıksız iletişim ve yanlış anlamalardan kaynaklandığını düşünmektedir. Üst yönetime sorun bildirildiğinde, bildirilen konu olayın bağlamına, tarafların görüşlerine ve mevzuata göre çok yönlü bir değerlendirme sürecinden geçirilmekte, çeşitli kurumlarla iş birliği içinde çalışılarak çözüm odaklı hareket edilmekte, sorunun niteliğine göre muhakkik veya müfettiş görevlendirilmektedir. Üst yönetimin, sorun bildiren öğretmen ve yöneticilere ilişkin algıları bağlama ve kişisel deneyimlere göre şekillenmekte; bu davranışın ardında hem sorumluluk duygusu ve hak arama gibi olumlu hem de kişisel çıkar veya intikam alma gibi olumsuz motivasyonların olabileceği düşünülmektedir. Üst yönetim temsilcilerinin bazıları sorun bildiren kişileri sorumluluk sahibi, cesaretli ve duyarlı olarak görürken, bazıları ise art niyetli, iletişim becerileri zayıf ve şikâyet etmeyi seven bireyler olarak değerlendirmektedir. Araştırma, sorun bildiren kişilerin kimlik bilgilerinin gizli tutulmasına özen gösterilse de, uygulamada bu bilgilerin açığa çıkabildiğini, sorun bildirenleri korumaya yönelik yasal koruma mekanizmalarının yetersiz olduğunu, sorun bildirme davranışının kurumsal düzeyde teşvik edilmediğini ve ödüllendirme süreçlerinin kişisel değerlendirmelere bağlı kaldığını ortaya koymuştur. Sorun bildiren öğretmen ve yöneticilerin dışlanma, mobbing ve misilleme gibi olumsuz tepkilerle karşılaşabildikleri; bazı durumlarda ise takdir edildikleri anlaşılmıştır. Sorun bildirme davranışı, okulda gruplaşma ve çatışma gibi olumsuz etkilere yol açarken, okul yöneticilerinin otoritesini ve yönetsel meşruiyetini zedeleyip motivasyonlarını düşürebilmektedir. Araştırmaya göre, üst yönetim temsilcilerinin çoğu mevcut sorun bildirme kanallarını yeterli bulurken, bazıları ise daha güvenli ve etkili mekanizmalara ihtiyaç olduğunu vurgulamıştır. Asılsız bildirimlere karşı caydırıcı önlemler alınması gerektiği vurgulanmış, öğretmen ve yöneticilere etik, mevzuat bilgisi ve iletişim becerilerine yönelik eğitimlerin verilmesi önerilmiştir. Sorun bildirme davranışının bireysel niyetle birlikte örgütün kültürü, yönetimin yaklaşımı ve toplumsal değerlere bağlı olarak şekillendiği; dolayısıyla çalışanlara misilleme yapılmayacağına ve yapılan bildirimlerin dikkate alınıp sonuçlandırılacağına dair güven sağlayan bir kurum kültürünün geliştirilmesinin kritik öneme sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Özet (Çeviri)

This study was conducted to examine the whistleblowing process of reporting school-related problems to upper management from the perspectives of educational administrators working in provincial and district directorates of national education. The research was designed using the phenomenological design, one of the qualitative research methods. The study group was determined through purposive sampling techniques, specifically expert sampling and snowball sampling techniques. Within the scope of the study, interviews were conducted with a total of 34 educational administrators working in the Ankara Provincial Directorate of National Education and the district directorates of Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan, and Yenimahalle, using a semi-structured interview form developed by the researcher. The data were analyzed using descriptive and content analysis techniques with the support of MAXQDA 2020 software. According to the findings, it has been determined that schools report issues to upper management on topics such as sexual harassment and abuse, physical violence, problems in hierarchical relationships, interpersonal conflicts among teachers, complaints regarding lesson schedules, student-related issues, health and safety concerns, disputes among staff, unfair management practices, mobbing, psychological violence, and parent–teacher–school conflicts. It was found that the reporting processes are carried out through both internal and external channels, and teachers and administrators tend to prefer external channels for various reasons. However, upper management representatives appears to prioritize internal mechanisms by maintaining a distant stance toward external reports. Within the framework of institutional hierarchy, upper management prefers problems to be reported formally and in writing, typically via petition and often considers verbal notifications insufficient. Upper management representatives believe that most whistleblowing cases from teachers and administrators stem not from direct legal or ethical violations but rather from unhealthy communication and misunderstandings. When an issue is reported, it is evaluated through a comprehensive process that takes into account the context of the incident, the perspectives of the parties involved, and relevant regulations. Upper management representatives adopts a solution-oriented approach in cooperation with other institutions and assigns an investigator or inspector depending on the nature of the problem. Perceptions of those who blow the whistle vary according to context and personal experience. This behavior is thought to be motivated by both positive factors such as a sense of responsibility and the pursuit of justice; and negative ones, such as personal gain or retaliation. While some upper management representatives view whistleblowers as responsible, courageous, and conscientious, others perceive them as ill-intentioned, weak in communication, or prone to complaints. Although confidentiality of whistleblowers' identities is emphasized, the study revealed that in practice this information can sometimes be disclosed. Legal protection mechanisms for those who engage in whistleblowing act are insufficient, and whistleblowing behavior is neither institutionally encouraged nor rewarded; existing recognition processes largely depend on subjective evaluations. Teachers and administrators who blow the whistle may face negative reactions such as exclusion, mobbing, or retaliation, though in some cases they are met with appreciation. Whistleblowing behavior may lead to negative consequences such as groupings and conflicts within schools, undermining the authority and managerial legitimacy of school leaders and decreasing their motivation. While most upper management representatives consider current reporting channels adequate, some emphasized the need for safer and more effective mechanisms. The study highlighted the necessity of implementing deterrent measures against unfounded reports and recommended training for teachers and administrators on ethics, legal regulations, and communication skills. The findings indicate that whistleblowing behavior is shaped not only by individual intention but also by organizational culture, managerial approach, and societal values. Therefore, developing an institutional culture that ensures employees' confidence that they will not face retaliation and that their reports will be taken seriously and resolved is of critical importance.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    743350

    Özel okullarda görev yapan sınıf öğretmenlerinin pandemi sürecinde uzaktan eğitim ile ilgili görüşleri

    Opinions of class teachers working in private schools on distance education during the pandemic process

    ÜMRAN KIRCI ŞINIĞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Eğitim ve ÖğretimAkdeniz Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ALİ SABANCI

  2. Tez No

    143094

    İstanbul'da eğitim donatımlarının planlanmasına ve uygulanmasına yönelik model araştırması

    Model research on planning and application of education infrastructures in Istanbul

    SUAT ÇABUK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2003

    Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik Üniversitesi

    Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. YÜCEL ÜNAL

  3. Tez No

    326148

    Doğu ve Güneydoğu illerinden İzmir'e göç eden ailelerin çocuklarının okul sorunlarının incelenmesi

    An examination of the school problems of the students whose parents immigrate from east and southeast regions to Izmir

    HABİBE ANGAY

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    Eğitim ve ÖğretimEge Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. YILMAZ TONBUL

  4. Tez No

    911981

    Turkey's role in Afghanistan in the post 9/11 era

    11 Eylül'den günümüze Türkiye'nin Afganistan'daki rolü

    CANAN BAYRAM ÇUBUK

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2014

    Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. IŞIL ANIL

  5. Tez No

    796519

    Üst düzey spor yöneticileri perspektifinden Türk futbolunda yaşanan altyapı sorunları ve çözüm önerilerine ilişkin nitel bir analiz

    A qualitative analysis on the problems of football academies in Turkish football and solution recommendations from the perspective of senior sports managers

    CENGİZ ÇOKPARTAL

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    SporGazi Üniversitesi

    Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM FATİH YENEL

Geri Dön