PISA 2022 kapsamında Türkiye'deki öğrencilerin matematik okuryazarlığını etkileyen faktörler
Factors affecting the mathematical literacy of students in Türkiye within the scope of PISA 2022
- Tez No: 992344
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MESUT YILDIRIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Uluslararası Öğrenci Başarı Değerlendirme Programı (PISA 2022) verilerine göre Türkiye'deki öğrencilerin matematik okuryazarlığını etkileyen faktörleri belirlemektir. Araştırmada bireysel, ailesel, okul temelli ve sosyoekonomik değişkenlerin öğrencilerin matematik performansına etkileri incelenmiştir. Çalışma ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın evrenini PISA 2022 Türkiye örnekleminde yer alan 15 yaş grubu öğrenciler oluşturmaktadır. Veriler, PISA 2022 öğrenci anketi ve matematik okuryazarlığı testi sonuçlarından elde edilmiştir. Analizlerde tanımlayıcı istatistikler, çoklu doğrusal regresyon ve aşamalı doğrusal modelleme (HLM) teknikleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, öğrencilerin matematik okuryazarlığını en güçlü biçimde yordayan değişkenlerin sosyoekonomik düzey, okul iklimi, öğretmen desteği, dijital kaynak erişimi ve matematiğe yönelik tutum olduğunu göstermektedir. Ailesel değişkenler incelendiğinde, ebeveyn eğitim düzeyi ve evdeki öğrenme kaynaklarının varlığı matematik performansında anlamlı farklar oluşturmaktadır. Okul düzeyinde ise öğretmen niteliği, öğrenme ortamının kalitesi ve okulun sosyoekonomik bileşimi belirleyici faktörler olarak öne çıkmaktadır. Bulgular, öğrencilerin yalnızca bilişsel becerilerinin değil, aynı zamanda duyuşsal ve çevresel faktörlerin de başarı üzerinde etkili olduğunu ortaya koymaktadır. PISA 2022 sonuçları Türkiye'nin ortalama puanında önceki yıllara kıyasla sınırlı bir artış olduğunu göstermektedir; ancak üst düzey yeterliklere ulaşan öğrenci oranı hâlâ düşük seviyededir. Araştırma sonuçları, eğitim sisteminde fırsat eşitliğinin sağlanması, öğretim programlarının PISA çerçevesine uygun biçimde güncellenmesi ve öğretmenlerin ölçme-değerlendirme yeterliklerinin güçlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, Türkiye'de matematik okuryazarlığının geliştirilmesine yönelik eğitim politikaları için veri temelli öneriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this research is to determine the factors affecting the mathematical literacy of students in Turkey based on the data of the Programme for International Student Assessment (PISA 2022). The study examined individual, familial, school-based, and socioeconomic variables influencing students' mathematics performance. A relational survey model was employed. The population consisted of 15-year-old students included in Turkey's PISA 2022 sample. Data were obtained from the PISA 2022 student questionnaire and mathematical literacy test results. Descriptive statistics, multiple linear regression, and hierarchical linear modeling (HLM) were used for data analysis. The findings revealed that socioeconomic status, school climate, teacher support, access to digital resources, and attitudes toward mathematics were the strongest predictors of mathematical literacy. Among family-related variables, parents' educational level and the presence of learning resources at home had a significant impact on performance. At the school level, teacher quality, learning environment, and school socioeconomic composition were found to be important determinants. The results indicated that students' success is shaped not only by cognitive abilities but also by affective and contextual factors. The PISA 2022 results showed a limited improvement in Turkey's average mathematics score compared to previous years; however, the proportion of students reaching high proficiency levels remains low. These findings highlight the need to ensure equity in education, revise curricula in alignment with the PISA framework, and strengthen teachers' measurement and evaluation competencies. This study provides data-driven insights to guide educational policies aimed at improving mathematical literacy in Turkey.
Benzer Tezler
- Fen okuryazarlık puanını etkileyen faktörler: PISA 2022 Türkiye, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri örneği
Factors affecting science literacy scores: The case of PISA 2022 in Turkey, the United Kingdom and the United States
YASİN AKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimPamukkale ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜL HANIM BORAN
- PISA 2022 dijital kaynak ölçeğinin ülkelere göre ölçme değişmezliğinin incelenmesi
Examining the measurement invariance of PISA-2022 digital source scale according to countries
ÖZGE DUYGU BAYKAL GEDİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KÜBRA ATALAY KABASAKAL
- PISA 2022 değerlendirmesinde başarılı ülkelerin eğitimde teknoloji ve yapay zekâ entegrasyonu: Singapur, Japonya, Güney Kore, Estonya ve Kanada
Technology and artificial intelligence integration in education in top-performing countries of the PISA 2022 assessment: Singapore, Japan, South Korea, Estonia, and Canada
DİLARA GELEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAfyon Kocatepe ÜniversitesiBilgisayar Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ LEVENT ÇELİK
- Singapur, İrlanda, Japonya, Güney Kore, Estonya ve Türkiye'nin ana dili öğretim programlarının karşılaştırılması
Comparison of mother tongue curriculums of Singapore, Ireland, South Korea, Estonia and Turkey
ÖYKÜ YUFKA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASEMİN UZUN
- 8. sınıf matematik öğretim programı ve 2023 LGS matematik sorularının PISA matematik okuryazarlığı çerçevesine göre incelenmesi
Examination of 8th grade mathematics curriculum and 2023 LGS mathematics questions according to the PISA mathematics literacy framework
CANAN ARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA ÇAKAR ÖZKAN