Şizofreni tanısı almış bireylerde öz yeterlik, sağlık kontrol odağı, kendini damgalama ve yaşam doyumu arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examining the relationships between self-efficacy, health locus of control, self-stigmatization, and life satisfaction in individuals diagnosed with schizophrenia
- Tez No: 992455
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN NERGİZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Şizofreni; sanrı, varsanı ve dağınık konuşmanın en az biriyle karakterize olan, bunlarla birlikte dağınık davranış/katatoni ve duygusal katılımda azalmanın eşlik edebildiği bir bozukluktur. Alan yazınında şizofreni tanısı almış bireylerde yaşam doyumunun düşük olduğunu gösteren araştırmalar vardır. Bu çalışmada da yaşam doyumu ile ilişkili olduğu düşünülen öz yeterlik, sağlık kontrol odağı ve kendini damgalama araştırılmıştır. Bu yüksek lisans tezinin amacı doğrultusunda şizofreni tanısı almış bireylerde öz yeterlik ve sağlık kontrol odağı ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide kendini damgalamanın aracı rolü incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini Ankara ve Samsun'daki çeşitli derneklerden veya toplum ruh sağlığı merkezlerinden hizmet alan toplamda 120 şizofreni tanısı almış birey oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Genel Öz Yeterlik Ölçeği, Yaşam Doyumu Ölçeği, Çok Boyutlu Sağlık Denetim Odağı Ölçeği – C Formu ve Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalama Ölçeği (RHİDÖ) kullanılmıştır. Veriler IBM SPSS 23.0 programı ve Hayes'in PROCESS makrosu aracılığıyla korelasyon analizleri ve aracı değişken analizi ile değerlendirilmiştir. Yapılan aracılık analizi sonuçlarında genel öz yeterlik ve sağlık kontrol odağı ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide kendini damgalamanın aracılık etkisi bulunmamıştır. Ardından RHİDÖ'nün alt boyutları ile yapılan çoklu aracılık analizinde genel öz yeterlik ve sağlık kontrol odağı şans alt boyutu ile yaşam doyumu arasında algılanan ayrımcılık ve damgalanmaya karşı direnç alt boyutlarının aracılık etkisi görülmüştür. Bulgular yaşam doyumu üzerinde kendini damgalama sürecinin belirleyici yönlerini ortaya koymuştur. Araştırmanın klinik çıktılarında hem toplumsal hem de kendini damgalamaya yönelik müdahalelerin önemi ele alınmıştır.
Özet (Çeviri)
Schizophrenia is a disorder characterized by the presence of at least one of these symptoms: delusions, hallucinations, and disorganized speech, often accompanied by disorganized behavior/catatonia and reduced emotional expression. Numerous studies indicate that individuals diagnosed with schizophrenia report low levels of life satisfaction. The present study explores life satisfaction, self-efficacy, health locus of control and self-stigma as their relationship with life satisfaction. Specifically, this study aims to investigate whether self-stigma mediates the relationship between self-efficacy, health locus of control and life satisfaction among individuals diagnosed with schizophrenia. 120 individuals diagnosed with schizophrenia were recruited from various associations or community mental health centers in Ankara and Samsun. The General Self-Efficacy Scale, the Satisfaction with Life Scale, the Multidimensional Health Locus of Control Scale – Form C, and the Internalized Stigma of Mental Illness Scale (ISMI) were used. Data were analyzed through correlation analyses and mediation models using IBM SPSS 23.0 and Hayes' PROCESS macro. Analysis revealed no mediating effect of self-stigma in the relationship between general self-efficacy and health locus of control and life satisfaction. Subsequently, in the multiple mediation analysis including ISMI subscales, the perceived discrimination and stigma resistance subscales were found to mediate the relationship between general self-efficacy and the chance health locus of control subscale and life satisfaction. The findings demonstrate determinant aspects of self-stigma process on life satisfaction. The significance of interventions targeting both public stigma and self-stigma is discussed as part of the clinical implications of the study.
Benzer Tezler
- Psikotik bozukluk tanılı hastalarda ve sağlıklı kontrollerde aşırı önem atfetme ölçeği'nin türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Validation of the turkish version of the aberrant salience inventory in patients with psychosis and non-clinical participants
SÜHEYLA SENA ŞAHİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BUKET GÜNGÖR
- Sanatla müdahale tekniklerinin şizofreni, şizoaffektif bozukluk, bipolar bozukluğu tanısı olan bireylerin duygudurum bozuklukları ve algılanan stres düzeyleri üzerine etkisi
The effect of art-based intervention techniques on mood disorders and perceived stress levels in individuals diagnosed with schizophrenia, schizoaffective disorder, and bipolar disorder
EDANUR ELİF KESİKLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Nişantaşı ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHAR AKOĞLU
- Şizofreni hastalarında yeti yitimi ile öz bakım gücü arasındaki ilişkinin incelenmesi
The examination of the relationship between disability and self care agency in patients wi̇th schizophrenia
RABİA BULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiPsikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. ÖZLEM ŞAHİN ALTUN
- Şizofreni tanılı bireylerin kognitif düzeylerinin toplumsal işlevsellik, duygusal farkındalık ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of cognitive levels of individuals diagnosed with schizophrenia on social functioning, emotional awareness, and quality of life
SÜMEYRA CERAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
ErgoterapiSağlık Bilimleri ÜniversitesiErgoterapi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE GÖKTAŞ
- Özgül öğrenme güçlüğü eş tanılı dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan ergenlerde okul reddi ile damgalanma, sosyal dışlanma ve algılanan sosyal desteğin ilişkisi
The relationship between school refusal, stigmatization, social exclusion, and perceived social support in adolescents diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder and comorbid specific learning disorder
ALPER ÇALIŞKAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. İPEK SÜZER GAMLI