The impact of green human resource management on the organizational citizenship behavior toward the environment, mediated by green organizational culture and job satisfaction, in the Jordan Phosphate Mines Company
Yeşil insan kaynakları yönetiminin, yeşil örgüt kültürü ve iş tatmini aracılığıyla, Ürdün Fosfat Madenleri Şirketi'nde çevreye yönelik örgütsel vatandaşlık davranışına etkisi
- Tez No: 994848
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AKRAM ALHAMAD
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sürdürülebilirliğe yönelik artan ihtiyaç, kuruluşların faaliyetlerini çevresel açıdan daha sorumlu hale getirecek stratejik yaklaşımlar benimsemelerinin önemini ortaya koymuştur. Yeşil insan kaynakları yönetimi (YİKY), çalışanların çevreye duyarlı davranışlarını teşvik eden temel bir unsur olarak öne çıkmakta; ancak bu davranışları hangi mekanizmalar aracılığıyla etkilediği yeterince açıklığa kavuşturulamamıştır. Bu doğrultuda, söz konusu çalışma, kaynak yoğun bir kuruluş olan Ürdün Fosfat Madenleri Şirketi bağlamında, yeşil insan kaynakları yönetiminin çevreye yönelik örgütsel vatandaşlık davranışı (ÇÖVD) üzerindeki etkisini; yeşil örgüt kültürü ve iş tatmininin aracılık rolleri çerçevesinde incelemektedir. Araştırmada nicel araştırma deseni benimsenmiş, veriler örgütün farklı birimlerine dağıtılan yapılandırılmış anketler aracılığıyla toplanmış ve ölçüm araçlarının güvenirlik ve geçerliliği sağlandıktan sonra hipotezler Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (PLS-SEM) kullanılarak test edilmiştir. Bulgular, özellikle yeşil işe alım ve seçme, yeşil eğitim ve geliştirme, yeşil ücretlendirme ve ödüllendirme ile yeşil yetkilendirme uygulamalarının, çalışanların çevreye yönelik davranışlarını hem doğrudan hem de iş tatmini ve yeşil örgüt kültürü aracılığıyla dolaylı olarak anlamlı düzeyde artırdığını göstermektedir. Elde edilen sonuçlar, yeşil yetkinliklerin, yetkilendirmenin ve destekleyici liderliğin olumlu çevresel performans ve işle ilgili tutumları güçlendirdiğini ortaya koyan güncel araştırmalarla örtüşmektedir. Çalışma, yeşil insan kaynakları yönetiminin çevreye yönelik örgütsel vatandaşlık davranışını hangi yollarla teşvik ettiğini açıklığa kavuşturarak sürdürülebilir insan kaynakları yönetimi yazınına kuramsal katkı sağlamakta; uygulama açısından ise kaynak yoğun sektörlerde faaliyet gösteren yöneticilere, çevresel değerleri çalışan refahı ve iş sağlığı–güvenliği ile bütünleştiren insan kaynakları stratejilerinin geliştirilmesine yönelik önemli çıkarımlar sunmaktadır. Toplumsal düzeyde ise bulgular, çevresel sorumluluğa ilişkin kolektif farkındalık ve hesap verebilirliğin güçlendirilmesinde örgütlerin oynadığı kritik role işaret etmekte; kesitsel araştırma deseni ve öz-bildirim verilerine dayalı olmanın getirdiği sınırlılıklar kabul edilerek, gelecekte yapılacak boylamsal ve sektörler arası araştırmalara yönelik öneriler sunulmaktadır.
Özet (Çeviri)
The growing need for sustainability has underscored the importance of adopting strategic approaches that enable organizations to operate in more environmentally responsible ways. Green human resource management (GHRM) has emerged as a key catalyst for promoting pro-environmental behavior among employees; however, the mechanisms through which it influences such behavior remain insufficiently explored. Accordingly, this study examines the impact of GHRM on Organizational Citizenship Behavior toward the Environment (OCBE), with particular emphasis on the mediating roles of green organizational culture and job satisfaction within the Jordan Phosphate Mines Company, a major resource-intensive organization. Employing a quantitative research design, data were collected through structured questionnaires distributed across organizational departments, and reliability and validity were established prior to hypothesis testing using Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). The findings indicate that GHRM practices especially green recruitment, training, compensation and rewards, and empowerment significantly enhance employees' pro-environmental behaviors both directly and indirectly through job satisfaction and green organizational culture. These results are consistent with recent studies demonstrating that green competencies, empowerment, and supportive leadership foster positive environmental performance and work-related attitudes. The study contributes theoretically to the sustainable human resource management literature by clarifying the pathways through which GHRM promotes OCBE, while practically offering valuable insights for managers in resource-intensive industries on designing HR strategies that integrate environmental values with employee well-being and safety. At the societal level, the findings highlight the critical role of organizations in strengthening collective responsibility for environmental stewardship, while acknowledging the limitations associated with the cross-sectional design and reliance on self-reported data, and proposing directions for future longitudinal and cross-industry research.
Benzer Tezler
- Yeşil insan kaynakları yönetimi uygulamalarının örgütsel sürdürülebilirlik üzerindeki etkisi
The impact of green human resources management practices on organizational sustainability
ALLAHGULU ABDULALIMOV
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeAntalya Bilim Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM SANİ MERT
- Yeşı̇l insan kaynakları yönetı̇mı̇nı̇n algılanan yeşı̇l örgütsel davranış ve içsel motı̇vasyona etkisi
The effect of green human resource management on perceived green organizational behavior and intrinsic motivation
YİĞİT FATİH YEŞİLBAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeİstanbul Aydın Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. NECMİYE TÜLİN İRGE
- Yeşil insan kaynakları yönetimi uygulamalarının sürdürülebilirlik üzerindeki etkisi: İnşaat sektöründe bir araştırma
The impact of green human resource management practices on sustainability: A study in the construction sector
MUHAMMED ELMAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İşletmeBursa Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİLÜFER RÜZGAR
- Örgütlerde yeşil insan kaynakları yönetiminin örgütsel inovasyona etkisinde etkileşimci ve dönüşümcü liderliğin aracılık rolü
The mediating role of transactional and transformational leadership in the effect of green human resources management on organizational innovation in organizations
YASEMİN YETKİN
Doktora
Türkçe
2025
İşletmeAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiRekreasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERCAN YAVUZ
- Yeşil İKY ve yeşil yönetimin sürdürülebilirlik ve performansa etkisinde yeşil örgüt iklimi ve yeşil inovasyonun aracı rolü
The mediating role of green organizational climate and green innovation in the effect of green HRM and green management on sustainability and performance
BARIŞ ÇAĞLAR YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İşletmeSakarya Uygulamalı Bilimler ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve İşletmecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELMA KILIÇ KIRILMAZ