Sosyobilimsel konu tabanlı iklim değişikliği farkındalık programının etkililiği
The effectiveness of the socio-scientific issue-based climate change awareness program
- Tez No: 995015
- Danışmanlar: PROF. DR. RECEP POLAT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Eğitim bilimleri, Fen bilimleri, Sosyobilimsel konular, Educational science, Sciences, Soscioscientific issues
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Sosyobilimsel Konu Tabanlı İklim Değişikliği Farkındalık Programı (SİDFAP)'ın ortaokul öğrencilerinin iklim değişikliği farkındalığı üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın ilk aşamasında ortaokul öğrencilerine yönelik İklim Değişikliği Farkındalık Ölçeği (İDFÖ) ve SİDFAP geliştirilmiştir. Geliştirilen İDFÖ, toplam 16 maddeden ve iki boyuttan (bilişsel ve davranışsal) oluşmaktadır. Ölçeğin geliştirilme sürecinde içerik ve görünüş geçerliği, yapı geçerliği ve ölçüt geçerliği analizleri yapılmış; güvenirlik analizinde ise iç tutarlılık katsayıları ile madde analizleri kullanılmıştır. Yapılan analizler, İDFÖ'nün ortaokul öğrencilerinin iklim değişikliği farkındalık düzeylerini ölçmede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu ortaya koymuştur. SİDFAP programının etkililiği sıralı karma yöntem deseniyle test edilmiştir. Bu kapsamda, önce nicel veriler toplanmış, ardından bu bulguları derinlemesine anlamlandırmak amacıyla nitel verilere başvurulmuştur. Nicel aşamada, İDFÖ aracılığıyla öğrencilerin farkındalık düzeyleri öntest-sontest uygulamalarıyla belirlenmiştir. Nitel aşamada ise yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla öğrencilerin SİDFAP'a ilişkin deneyimleri ve programın farkındalık üzerindeki etkileri incelenmiştir. Nicel veriler t-testiyle, nitel veriler ise içerik analizi yöntemiyle kod ve temalar oluşturularak değerlendirilmiştir. Araştırma, 2023–2024 eğitim-öğretim yılında Doğu Anadolu bölgesinde küçük bir merkezindeki bir ortaokulun iki farklı sınıfında öğrenim gören 55 yedinci sınıf öğrencisiyle yürütülmüştür. Deney grubundaki öğrencilere SİDFAP etkinlikleri haftada iki saat olmak üzere on hafta boyunca uygulanmış, kontrol grubuna ise herhangi bir müdahale yapılmamıştır. Nicel bulgular, SİDFAP'ın öğrencilerin iklim değişikliğine yönelik farkındalık düzeylerini anlamlı biçimde artırdığını göstermiştir. Nitel bulgular ise programın öğrencilerin iklim değişikliğini çok boyutlu ve karmaşık bir olgu olarak kavramalarını desteklediğini, kavramsal derinleşmeyi güçlendirdiğini ve çevresel sorumluluk bilinci kazandırdığını ortaya koymuştur. Öğrenciler edindikleri bilgileri günlük yaşam eylemleriyle ilişkilendirmiş; programın etkileşim, iş birliği ve aktif katılımı desteklediğini belirtmişlerdir. Ayrıca etkinliklerin öğretici, ilgi çekici ve tartışma tabanlı öğrenmeyi kolaylaştırıcı olduğu vurgulanmıştır. Elde edilen sonuçlar, SİDFAP'ın iklim değişikliği farkındalığını bilişsel, duyuşsal ve eylemsel düzeylerde geliştiren etkili bir öğretim modeli olduğunu göstermekte; programın iklim değişikliği gibi karmaşık çevresel konuların öğretiminde pedagojik yaklaşım olarak önem taşıdığını ortaya koymaktadır. Çalışma, çevre ve fen eğitimi alanlarına katkı sağlayarak öğretmenlere yenilikçi bir öğretim yaklaşımı önermekte ve sürdürülebilir yaşam bilincinin geliştirilmesine yönelik önemli sonuçlar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the effect of the Socioscientific Issue-Based Climate Change Awareness Program (SSI-CCAP) on middle school students' awareness of climate change. In the first phase of the research, the Climate Change Awareness Scale (CCAS) and the SSI-CCAP were developed specifically for middle school students. The developed CCAS consists of 16 items and two dimensions: cognitive and behavioral. During the development process of the scale, content and face validity, construct validity, and criterion validity analyses were conducted. For the reliability analysis, internal consistency coefficients and item analyses were employed. The analyses revealed that CCAS is a valid and reliable instrument for measuring middle school students' climate change awareness levels. The effectiveness of the SSI-CCAP program was tested through an explanatory sequential mixed methods design. In this context, quantitative data were collected first, followed by qualitative data to provide an in-depth understanding of the findings. In the quantitative phase, students' awareness levels were measured using a pre-test/post-test design via the CCAS. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted to explore students' experiences with SSI-CCAP and the program's effects on their awareness. Quantitative data were analyzed using t-tests, while qualitative data were evaluated through content analysis by generating codes and themes. The research was carried out during the 2023–2024 academic year in two different seventh-grade classes of a middle school located in a small district in the Eastern Anatolia region of Turkey, involving a total of 55 students. The SSI-CCAP activities were implemented with the experimental group for two hours per week over a ten-week period, while no intervention was applied to the control group. The quantitative findings indicated that SSI-CCAP significantly increased students' awareness of climate change. The qualitative findings showed that the program supported students in understanding climate change as a multifaceted and complex phenomenon, deepened their conceptual understanding, and fostered environmental responsibility. Students were able to relate the knowledge they acquired to their daily life actions, and reported that the program encouraged interaction, collaboration, and active participation. Moreover, the activities were described as educational, engaging, and conducive to discussion-based learning. The results demonstrate that SSI-CCAP is an effective instructional model that enhances climate change awareness at cognitive, affective, and behavioral levels. It highlights the pedagogical significance of the program in teaching complex environmental issues like climate change, offering an innovative teaching approach for science and environmental education, and contributing to the development of sustainable living consciousness.
Benzer Tezler
- Argüman tabanlı sorgulayıcı araştırma etkinlikleri ile küresel iklim değişikliği konusunun öğretiminde öğrencilerin argümanlarının ve görüşlerinin incelenmesi
An investigation of students' arguments and opinions on the teaching of global climate change through argument driven inquiry activities
DOĞUŞ ÇAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiFen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAHADIR NAMDAR
- Exploration of preservice teachers' reflective judgment and argumentation skills revealed in a socioscientific issues-based inquiry laboratory course
Öğretmen adaylarının reflektif muhakeme ve argümantasyon yeteneklerinin sosyobilimsel konulara ve sorgulayıcı öğretime dayalı laboratuvar dersinde incelenmesi
DİLEK KARIŞAN
Doktora
İngilizce
2014
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZGÜL YILMAZ TÜZÜN
- Effectiveness of socio scientific issues based instruction on pre-service teachers' critical thinking skills
Sosyo-bilimsel sorunlar odaklı eğitim yönteminin hizmet öncesi öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerileri üzerine etkisi
MUHAMMET DAVUT GÜL
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN AKÇAY
- Chak-logar akarsu havzasında uygun su hasat yerlerinin belirlenmesine yönelik karar destek sisteminin geliştirilmesi
Development of decision support system for the identification of suitable water harvesting sites in chak-logar river basin
M ABOBAKAR HIMAT
Doktora
Türkçe
2025
Çevre MühendisliğiKonya Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELİM DOĞAN
- Investigation of managed aquifer recharge site suitability through multi-tiered decision making approach
Yönetilen akıfer besleme sahası uygunluğunun çok kriterli karar verme yaklaşımı ile incelenmesi
RACHID MOHAMED MOUHOUMED
Doktora
İngilizce
2023
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÖZGER