Measuring supply chain greenwashing in corporate sustainability reports: an aı assisted discourse–disclosure gap analysis of bıst 100 firms (2019–2023)
Sürdürülebilirlik raporlarında tedarik zinciri greenwashing ölçümü: bıst 100 firmalarının yapay zeka destekli söylem–açıklama farkı analizi (2019–2023)
- Tez No: 995554
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERİH ANGIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Ekonomi, Business Administration, Economics
- Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirlik, Yeşil tedarik zinciri, Sustainability, Green supply chain
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Koç Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hesaplamalı Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'de BIST 100 endeksinde yer alan firmaların 2019–2023 döneminde yayımladıkları sürdürülebilirlik ve entegre raporlar üzerinden tedarik zinciri sürdürülebilirliği açıklamalarını ve greenwashing riskini incelemektedir. Greenwashing, sürdürülebilirlik söylemleri ile doğrulanabilir kanıtlar arasındaki uyumsuzluk olarak ele alınmaktadır. Çalışmada tedarik zinciri greenwashing'i iki tamamlayıcı ölçütle operasyonelleştirilmiştir. İlk olarak, Greenwashing Fark Endeksi, tedarik zinciri sürdürülebilirliği söylem yoğunluğu ile Scope 3 emisyonları ve tedarikçi yönetimi şeffaflığı gibi unsurlara dayalı açıklama derinliği arasındaki farkı ölçmektedir. İkinci olarak, Greenwashing Sinyal Skoru, belirsiz dil kullanımı, seçici açıklama ve sınırlı doğrulanabilirlik gibi nitel risk göstergelerini yansıtmaktadır. Raporların manuel toplanmasının zorluklarını aşmak amacıyla API tabanlı, ölçeklenebilir bir yapay zeka altyapısı geliştirilmiştir. İlk aşamada OpenAI API destekli web tarama sistemiyle rapor linkleri sistematik biçimde toplanmış, ikinci aşamada Google Gemini API kullanılarak raporlar yapılandırılmış bir JSON şemasıyla otomatik olarak etiketlenmiştir. Bu süreç sonucunda firma-yıl düzeyinde greenwashing ve açıklama skorları oluşturulmuştur. Elde edilen göstergeler, firma büyüklüğü, sektörel ihracat payı (TÜİK) ve CDP iklim açıklama derecelendirmeleri ile birleştirilerek panel regresyon modellerinde test edilmiştir. Bulgular, firma büyüklüğünün greenwashing sinyallerini azalttığını ve büyük firmaların daha az nitel greenwashing göstergesi sergilediğini ortaya koymaktadır. Sektörel ihracat payı anlamlı bir etki göstermezken, CDP'ye katılım ve yüksek iklim derecelendirmeleri greenwashing riskinde anlamlı ve negatif bir ilişki göstermektedir. Çalışma, gelişmekte olan piyasalarda tedarik zinciri greenwashing'inin ölçeklenebilir ölçümüne yönelik yöntemsel ve ampirik bir çerçeve sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines supply chain sustainability disclosure and greenwashing risk among large publicly listed firms in Türkiye by analyzing sustainability and integrated reports of BIST 100 companies between 2019 and 2023. Greenwashing is conceptualized as a divergence between sustainability narratives and verifiable evidence. The study operationalizes supply chain greenwashing using two complementary measures. First, a Greenwashing Gap Index captures the difference between the intensity of supply chain sustainability discourse and the depth and credibility of supply chain-related disclosures, with particular focus on Scope 3 emissions and supplier governance transparency. Second, a Greenwashing Signals Score reflects qualitative indicators of selective disclosure, vague language, and limited substantiation. To overcome the operational burden of manually collecting and analyzing hundreds of reports, the study develops a scalable AI-assisted pipeline using API-based agents. Report links were systematically retrieved via the OpenAI API-based web search, and each report was evaluated through the Google Gemini API using a structured JSON coding schema. The resulting firm-year scores were used to construct composite disclosure and greenwashing indicators. These measures were merged with firm size, sector-level export share, and CDP climate disclosure ratings and participation status. Empirical results indicate that firm size is negatively associated with greenwashing signals, suggesting that larger firms exhibit fewer qualitative greenwashing indicators, likely due to stronger reporting capacity. Sector-level export exposure does not significantly predict greenwashing outcomes, while higher CDP climate disclosure ratings and CDP participation are robustly associated with lower greenwashing risk. Overall, the study provides a scalable measurement framework for assessing supply chain greenwashing and contributes empirical evidence from an emerging market context.
Benzer Tezler
- Measuring and managing risks in supply chain planning
Tedarik zinciri planlamada risk ölçümü ve yönetimi
EMRE KARA
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiBoğaziçi ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ TAMER ÜNAL
- Blockchain-based decision support system for measuring environmental and social sustainability in the supply chain
Tedarik zincirinde çevresel ve sosyal sürdürülebilirliği ölçmek için blokzincir tabanlı karar destek sistemi
CAN NİLÜFER OKAY
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
İşletmeBoğaziçi ÜniversitesiYönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASLI SENCER
- Tedarik zinciri performansının ölçümü: Ekonomik katma değer yönteminin analizi
Measuring the performance of the supply chain: Analysis of economic value added method
ÖZGE ÖZALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
İşletmeDokuz Eylül ÜniversitesiDenizcilik İşletmeleri Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SEÇİL SİGALI
- Lojistik, pazarlama ve üretim arasındaki içsel entegrasyonun, tedarik zincirinin süre odaklı performansına etkisi algısının ölçülmesi: Güven ve bilgi teknolojilerinin aracı değişken rolü
Measuring the impact on perception of time-oriented performance of supply chain by the internal integration between logistics, marketing and production: The mediating role of trust and information technologies
ZAFER SAYAN
- Optimization of the supply chain in the oil and gas sector in Türkiye
Türkiye petrol ve gaz sektörü tedarik zincirinin optimizasyonu
BASSEL MNEIMNEH
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Kültür ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT ERMİŞ