Investigating the transdiagnostic factors of obsessive beliefs, fears related to eating disorders, orthorexic tendencies and health anxiety: A network approach
Obsesif inançlar, yeme bozukluklarıyla ilgili korkular, ortoreksik eğilimler ve sağlık anksiyetesi arasındaki tanılarüstü faktörlerin incelenmesi: Bir ağ yaklaşımı
- Tez No: 996153
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BURÇİN AKIN SARI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma; obsesif inançlar, yeme bozukluğu korkuları, ortoreksik eğilimler ve sağlık anksiyetesi arasındaki ilişkileri tanılarüstü bir perspektifle ve ağ analizi yöntemiyle incelemeyi amaçlamıştır. Araştırmanın örneklemi, 18-61 yaş arası 1037 katılımcıdan oluşmaktadır. Veriler; Obsesif İnançlar Anketi-20, Sağlık Bilişleri Anketi, Yeme Alışkanlıkları Ölçeği ve Yeme Bozukluğuna İlişkin Korkular Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Gauss Grafik Modelleri (GGM), bu dört psikopatolojik yapının birbiriyle etkileşim halinde olan akışkan bir sistem oluşturduğunu göstermiştir. Mükemmeliyetçilik, ağın en merkezi ve etkileyici düğümlerinden biri olarak saptanmış hem obsesif inançlar hem de sosyal yeme korkuları üzerinde belirleyici bir rol üstlendiği görülmüştür. Ortoreksik eğilimler, yeme bozukluğu korkuları ile sağlık anksiyetesi arasında“köprü”görevi görerek bu iki alan arasındaki etkileşimi kolaylaştırmaktadır. Yeme bozukluğu korkuları ağında yargılanma korkusu en yüksek güç merkeziliğine sahip değişken olarak öne çıkmıştır. Sağlık anksiyetesi boyutunda ise hastalıkla baş edememe ve hastalığın dehşeti inançları ağı sürdüren temel faktörler olarak belirlenmiştir. Psikolojik faktörlerin ortak incelendiği GGM ağı sonucunda yemek yemenin sosyal sonuçlarına duyulan korku, sağlıklı yemeye dair bilgi birikimi ve duygular ile mükemmeliyetçilik, ağ içindeki en merkezi düğümler olarak saptanmıştır. Ağda ortoreksik eğilimler, yeme bozukluğu korkuları ile sağlık anksiyetesi arasındaki bağlantıyı sağlayan temel“köprü”faktör olarak belirlenmiştir. Yeme bozukluğu korkuları alt ağında sosyal yargılanma ve reddedilme korkusu en nüfuza sahip değişken olurken; sağlık anksiyetesi boyutunda hastalıkla baş edememe inancının da sürdürülmesinde bir işlev gördüğü saptanmıştır. Sonuçlar, psikopatolojilerin tanılar üstü bir yaklaşımla ele alınmasının önemini vurgulamaktadır. Klinik müdahalelerin mükemmeliyetçilik ve sosyal yargılanma korkusu gibi merkezi, hastalığa dair inanışlar ve ortoreksik eğilimler gibi köprü belirtileri hedeflemesinin tedavi etkinliğini artırabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to investigate the relationships between obsessive beliefs, fears related to eating disorders, orthorexic tendencies, and health anxiety through a transdiagnostic perspective using network analysis. The research sample consisted of 1,037 participants aged between 18 and 61. Data were collected using the Obsessive Beliefs Questionnaire-20 (OBQ-20), Health Cognitions Questionnaire (HCQ), Eating Habits Questionnaire (EHQ), and Eating Disorder Fear Questionnaire (EFQ). Gaussian Graphical Models (GGM) demonstrated that these four psychopathological constructs form a system in constant interaction with one another. Perfectionism was identified as one of the most central and influential nodes in the network, playing a role in both obsessive beliefs and social fears related to eating. Orthorexic tendencies were found to serve as a“bridge”node, facilitating the interaction between fears of eating disorders and health anxiety. Within the eating disorder fears sub-network, the fear of being judged emerged as the variable with the highest strength centrality. Regarding health anxiety, beliefs concerning the inability to cope with illness and the perceived dread of illness were identified as the factors sustaining the network. The results of the GGM network, where psychological factors were examined collectively, indicated that fear of the social consequences of eating, knowledge and emotions regarding healthy eating, and perfectionism were the most central nodes. In the network model, orthorexic tendencies were determined to be the key“bridge”factor linking fears of eating disorders and health anxiety. While fear of social judgment and rejection was the most influential variable in the eating disorder fears sub-network, it was also observed that the belief in the inability to cope with illness functioned as a maintaining factor within the health anxiety dimension. These findings emphasize the importance of addressing psychopathologies through a transdiagnostic. It is suggested that targeting central symptoms that influence network interaction as well as bridge symptoms that connect clusters within the network may enhance the effectiveness of clinical interventions.
Benzer Tezler
- Aile öngörülemezliği, öngörülemezlik inançları ve kontrol odağının depresif belirtiler, obsesif-kompulsif belirtiler ve kaygı belirtileri ile olan ilişkisinde duygu düzenleme zorlukları, belirsizliğe tahammülsüzlük ve stresle başa çıkma tarzlarının aracı rolünün yapısal eşitlik modellemesi ile incelenmesi
Investigation of the mediational role of emotion regulation difficulties, intolerance of uncertainty and coping styles in the relationship between family unpredictability, unpredictability beliefs, locus of control and depressive symptoms, obsessive-compulsive symptoms, anxiety symptoms by structural equation modelling
FATMA OKTAY
- Obsesif-kompulsif bozukluk ve majör depresif bozuklukta ortak yatkınlık faktörlerinin incelenmesi: Tanılar üstü hiyerarşik bir model önerisi
Investigation of common vulnerability factors in obsessive-compulsive disorder and major depressive disorder: A transdiagnostic hierarchical model suggestion
SERVET KAÇAR BAŞARAN
- Çocukluk çağı obsesif kompulsif bozuklukta amino asit profili incelenmesi
Investigation of amino acid profile in childhood-onset obsessive-compulsive disorder
ÖZGÜR ESMERAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriAtatürk ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESEN YILDIRIM DEMİRDÖĞEN
- Sosyal kaygıda tanılar üstü faktörler: Duygu düzenleme ve belirsizliğe tahammülsüzlük
Transdiagnostic factors in social anxiety: Emotion regulation and intolerance of uncertainty
BEYZA AKSU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiAmasya ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NİHAN OSMANAĞAOĞLU
- The association between self-compassion, abstract processing, and state rumination: The role of cognitive flexibility
Öz-şefkat, soyut işleme ve durumsal ruminasyon arasındaki ilişki: Bilişsel esnekliğin rolü
DİLEK DEMİRAY
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
PsikolojiKoç ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE ALTAN ATALAY