Geri Dön

Hazcı ve kompulsif tüketim eğilimleri ile tüketici karar verme tarzlarına ilişkin bir araştırma

A study on hedonic and compulsive consumption tendencies and consumer decision-making styles

PDF İndir

  1. Tez No: 996251
  2. Yazar: GÖZDE ERKEN KAYA
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERHAT KARAOĞLAN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: İşletme, Business Administration
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Günümüzde hızla dönüşen tüketim kültürüyle birlikte satın alma davranışları yalnızca temel ihtiyaçları karşılamaktan çıkmış; haz, kimlik, görünürlük ve psikolojik tatmin arayışlarıyla şekillenen çok boyutlu bir yapıya dönüşmüştür. Bu araştırmanın amacı, hazcı (hedonik) tüketim ve kompülsif tüketim eğilimlerinin tüketicilerin karar verme tarzları üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu bağlamda çalışma, tüketim davranışlarının rasyonel karar alma mekanizmalarının ötesinde içsel güdüler, duygular ve dürtüsel eğilimler tarafından şekillendiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Hedonik Tüketim Ölçeği, Kompulsif Satın Alma Eğilimi Ölçeği ve Tüketici Karar Verme Tarzları Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS istatistik programı ile analiz edilmiştir. Analiz sürecinde öncelikle ölçeklerin yapısal tutarlılığını değerlendirmek amacıyla Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Faktör analizinden sonra ölçeklerin güvenirliğini test etmek üzere Cronbach Alpha katsayıları hesaplanmıştır. Ardından katılımcıların demografik özelliklerine göre tüketim eğilimlerinde anlamlı farklılıkları belirlemek amacıyla t-testi ve ANOVA analizleri yapılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek üzere korelasyon analizi, hipotezleri test etmek amacıyla ise regresyon analizleri uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, hazcı tüketim eğilimlerinin tüketici karar verme tarzlarıyla anlamlı düzeyde ilişkili olduğunu, özellikle deneyimsel ve duygusal temelli karar verme biçimlerini güçlendirdiğini göstermiştir. Kompulsif tüketim eğilimlerinin ise daha çok plansız, dürtüsel ve kontrolsüz satın alma davranışlarıyla ilişkilendiği belirlenmiştir. Bulgular genel olarak, tüketici karar süreçlerinin giderek daha fazla duygusal ve psikolojik faktörler üzerinden şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, hazcı ve kompulsif tüketim eğilimlerinin tüketici karar verme süreçleri üzerindeki etkisini bütüncül bir yaklaşımla ele alarak literatüre teorik katkı sağlamaktadır. Ayrıca araştırma sonucunda elde edilen değerlendirmelerin, tüketici refahı odaklı yaklaşımların geliştirilmesine ve sürdürülebilir, etik pazarlama stratejilerine önemli ölçüde rehberlik edeceği düşünülmektedir.

Özet (Çeviri)

In today's rapidly shifting consumption culture, purchasing behavior has evolved beyond meeting basic needs and has become a multidimensional phenomenon shaped by pleasure seeking, identity construction, social visibility, and psychological motivations. The purpose of this study is to examine the effects of hedonic consumption and compulsive buying tendencies on consumers' decision-making styles. In this context, the research aims to reveal that consumption behavior is influenced not only by rational decision-making mechanisms but also significantly by internal motivations, emotions, and impulsive tendencies. Data for the study were collected using the Hedonic Consumption Scale, the Compulsive Buying Scale, and the Consumer Decision-Making Styles Scale. The obtained data were analyzed using the SPSS statistical software. To assess the structural validity of the scales, an Exploratory Factor Analysis (EFA) was conducted. Following the factor analysis, the reliability of the scales was tested through Cronbach's Alpha coefficients. Independent sample t-tests and ANOVA analyses were used to examine differences in consumer tendencies across demographic variables. Additionally, correlation analyses were performed to examine the relationships among variables, and regression analyses were conducted to test the research hypotheses. The findings indicate that hedonic consumption tendencies are significantly associated with consumer decision-making styles and notably strengthen experiential and emotion based decision patterns. Compulsive buying tendencies, on the other hand, were found to be associated with impulsive, unplanned, and uncontrolled purchasing behaviors. Overall, the results demonstrate that consumer decision-making processes are increasingly shaped by emotional and psychological factors rather than purely rational considerations. This study contributes to the literature by holistically examining the influence of hedonic and compulsive consumption tendencies on decision-making processes. The findings are expected to provide valuable implications for developing consumer-wellbeing-oriented perspectives as well as ethical and sustainable marketing strategies.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    561782

    Analysis of buying tendencies of online shoppers

    İnternet üzerinden alışveriş yapanların satınalma eğilimleri

    SİNEM KULAKSIZ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2019

    İşletmeÇankaya Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ALAEDDİN TİLEYLİOĞLU

  2. Tez No

    902532

    Zaman perspektifi ve psikolojik belirtler arasındaki ilişkide bilişsel üçlünün aracı rolü

    The mediator role of cognitive triad on the relationship between time perspective and psychological symptomps

    RUMEYSA ÇELİK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ALTUNKAYA ERDOĞMUŞ

  3. Tez No

    321713

    Dinî içerikli obsesif kompulsif davranış bozuklukları

    Obsessive compulsive behavior disorders with religious content

    MUSTAFA MEMİŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    DinSüleyman Demirel Üniversitesi

    Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HÜSEYİN CERTEL

  4. Tez No

    810366

    Farklı gelişimsel psikopatalojilere sahip çocukların öz düzenleme becerilerinin incelenmesi

    Examination of self-regulation skills of children with different developmental psychopathologies

    ÖZGÜN KIZILDAĞ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Psikolojiİstanbul Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HANİFE ÖZLEM SERTEL BERK

  5. Tez No

    857461

    Romantik ilişki ve partner odaklı obsesif-kompulsif belirtilerin yordayıcıları: Romantik ilişkiyi felaketleştirme ve belirsizliğe tahammülsüzlük

    Predictors of relationship centered and partner focused obsessive- compulsive symptoms: Relationship catastrophizing and intolerance of uncertainty

    AYŞE TUĞBA SİLAY

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    PsikolojiAnkara Hacı Bayram Veli Üniversitesi

    Psikoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HATİCE DEMİRBAŞ

Geri Dön