Sıkılmanın poetikası: Modern Türk şiirinde kadın öznenin can sıkıntısının mekansal öğeler aracılığıyla incelenmesi (1956-2016)
The poetics of boredom: An analysis of the female subject's boredom in modern Turkish poetry through spatial elements (1956-2016)
- Tez No: 996801
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET KALPAKLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Feminizm, Fenomenoloji, Sıkıntı, Topoğrafya, Feminism, Phenomenology, Boredom, Topography
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi
- Enstitü: Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, modern Türk şiirindeki kadın öznenin konumunu irdelemek adına,“can sıkıntısı”kavramına odaklanan feminist-fenomenolojik bir okuma önermektedir. Çalışma, can sıkıntısını salt bir kayıtsızlık veya oyalanma pratiği olarak ele alan indirgemeci yaklaşımları aşarak; bu olguyu mekânsal olarak köklenen, psikolojik olarak inşa edilen ve dilsel düzlemde icra edilen derinlikli bir varoluşsal durum olarak yeniden kavramsallaştırır. Araştırmanın kuramsal çatısı; Gaston Bachelard'ın topoanalizi, Julia Kristeva'nın abject (iğrenç) ve kara güneş kavramları ile Hélène Cixous'nun écriture féminine (dişil yazı) teorisinin disiplinler arası senteziyle oluşturulmuştur. Kurulan bu model, Gülten Akın ve Birhan Keskin şiirlerinin karşılaştırmalı analizi üzerinden somutlaştırılır. İnceleme, toplumsal cinsiyetle örülü can sıkıntısının tezahür ettiği geniş spektrumu gözler önüne serer. Gülten Akın'ın erken dönem eserlerinde can sıkıntısı, ev içi mekânın sığınak vasfını yitirerek kara güneşin ağırlığı altında psişik bir mezara dönüştüğü melankolik bir içe kapanış olarak belirir. Buna mukabil Birhan Keskin şiirinde can sıkıntısı; benliğe ve toplumun sınırlarına yönelen abject bir başkaldırıya, bozucu mekânsal imgeler ve parçalanmış bir dil aracılığıyla dışa vurulan bedensel bir isyana evrilir. Sonuç olarak tez, kadın can sıkıntısının şiirsel ifadesinin, toplumsal ve varoluşsal bağlamda radikal bir eleştiri biçimi olduğunu savunur. Gülten Akın'ın içe dönük melankolisi ile Birhan Keskin'in dışa dönük ve isyankâr abjectliği arasındaki gerilimi inceleyen çalışma, kadın öznenin nüanslı deneyimlerini görünür kılar. Böylelikle; mekân, psişe ve dil arasındaki ilişkinin, cinsiyetlendirilmiş deneyimin oluşumundaki kurucu rolünü çözümlemek için bütünleşik bir kuramsal yaklaşımın elzem olduğunu ortaya koyar.
Özet (Çeviri)
This thesis proposes a feminist-phenomenological reading focused on the concept of“boredom”to examine the position of the female subject in modern Turkish poetry. Rather than interpreting boredom merely as indifference or a state of idleness, this study reconceptualizes this phenomenon as a profound existential mood that is spatially grounded, psychologically constructed, and linguistically performed. The theoretical framework of the research is established through an interdisciplinary synthesis of Gaston Bachelard's topoanalysis, Julia Kristeva's concepts of the abject and“Black Sun”and Hélène Cixous's theory of écriture féminine. This theoretical model is instantiated through a comparative analysis of the poetry of selected poets. The analysis reveals the broad spectrum in which gendered boredom manifests. In Gülten Akın's early-period works, boredom appears as a melancholic inward turn herek the domestic space transforms into a psychic tomb under the weight of the“black sun.”Conversely, in Birhan Keskin's poetry, boredom evolves into an abject revolt against the boundaries of the self and society, articulated through visceral rebellion, disruptive spatial imagery, and a fragmented poetic language. The thesis argues that the poetic expression of female boredom constitutes a radical form of critique in both social and existential contexts. By examining the tension between an introverted melancholy and rebellious abjection, the study renders the nuanced experiences of the female subject visible. Thus, it demonstrates that an integrated theoretical approach is essential to fully grasp the constitutive role of the relationship between space, psyche, and language in the formation of gendered experience.
Benzer Tezler
- Politics of urban sprawl: The case of Ankara
Kentsel saçılmanın politikası: Ankara örneği
CEREN GAMZE YAŞAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2010
Şehircilik ve Bölge PlanlamaOrta Doğu Teknik ÜniversitesiKentsel Politika Planlaması ve Yerel Yönetimler Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. H. ÇAĞATAY KESKİNOK
- Bizans Devleti'nin Anadolu'da izlediği nüfus politikaları (VII.-X. yüzyıllar)
Population Politics of the Byzantine State in Anatolia (7th-10th centuries)
MEVLÜT AKDERE
- Analyzing the impact of fiscal austerity policy on urban resilience in Türkiye
Türkiye'de fiskal kısıtlama politikasının kentsel dayanıklılık üzerindeki etkisinin analizi
ZOHA MEMON
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Ekonomiİbn Haldun Üniversitesiİnsan ve Toplum Bilimleri Ana Bilim Dalı
Prof. MUHİTTİN KAPLAN
- Exploring the impact of boreout on employee engagement and the moderating role of pay satisfaction in the hospitality industry
Konaklama sektöründe iş yerinde sıkılmanın çalışan bağlılığı üzerı̇ndekı̇ etkı̇sı̇nı̇n ve ücret tatmı̇nı̇nı̇n moderatör rolünün araştırılması
GÜLŞEN ETCİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
İşletmeAntalya Bilim Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABUBAKAR MOHAMMED ABUBAKAR
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEZER KARASAKAL
- The relationship between foreign language enjoyment, boredom and motivation of leraners in EFL classes
Yabancı dil olarak İngilizce derslerinde öğrenenlerin yabancı dil keyfi, sıkıntı ve motivasyon arasındaki ilişki
NESRİN YILMAZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMAL SİNAN ÖZMEN
