Geri Dön

Üniversite kütüphanelerinde mekânsal memnuniyetin kullanıcılar üzerinden incelenmesi

Examination of spatial satisfaction in university libraries through user evaluations

PDF İndir

  1. Tez No: 998107
  2. Yazar: İREM SEDEF CEBECİOĞLU
  3. Danışmanlar: PROF. DR. HATİCE UMUT TUĞLU KARSLI
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: İç Mimari ve Dekorasyon, Interior Design and Decoration
  6. Anahtar Kelimeler: Algılanan kalite, Mekansal algı, Performans algısı, Üniversite kütüphaneleri, İç mimari, Perceived quality, Spatial perception, Performance perception, University libraries, Interior architecture
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Üniversitesi
  10. Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: İç Mimarlık Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Kütüphane mekanları araştırma, bilgi toplama, öğrenme imkanlarını barındıran, toplumun gelişmesine katkı sağlayan ve bilgi alışverişine olanak veren hacimlerdir. Bu mekânlar, araştırma ve öğrenme fonksiyonlarının yanı sıra toplum için bir sosyalleşme platformu olarak da hizmet veren kamusal alanlardır. Bilgi çağında değişen öğrenci profili, bireyselleşen öğrenme biçimleri ve dijital teknolojilerin artan etkisi; üniversite kütüphanelerinin yalnızca bilgiye erişim mekânı olmasının ötesinde, esnek, çok işlevli ve kullanıcı odaklı mekânsal çözümler sunmasını zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, yeni nesil akademik kütüphanelerin fiziksel çevresi, kullanıcıların hem bireysel hem de kolektif öğrenme süreçlerine uygun biçimde yeniden düşünülmelidir. Çalışmanın amacı, bilgi çağında üniversite kütüphaneleri için kullanıcı odaklı ve kanıta dayalı iç mekân tasarım stratejileri geliştirebilmek hedefiyle üniversite kütüphane kullanıcılarının mekânsal özelliklere ilişkin memnuniyet ve önem düzeylerinin belirlenmesi ve düşük performans gösteren ve geliştirilmesi gereken mekânsal özelliklerin ortaya konulmasıdır. Bu bağlamda, tezin ilk bölümlerinde kütüphane kavramı ele alınarak, kütüphanelerin tarihsel gelişimi, türleri ve üniversite kütüphanelerinin tanımı ile bu yapılar üzerindeki mekânsal dönüşüm süreci irdelenmiş; kullanıcı memnuniyeti ve mekânsal performans kavramları açıklanmış; mekânsal memnuniyetini etkileyen faktörler ele alınmıştır. Literatür taramasını takiben, belirlenen mekânsal parametreler çerçevesinde kütüphane tasarımında“erişebilirlik ve yön bulma, esneklik, çeşitlilik, işlevsellik, iç mekân atmosferi ve mekânsal konfor kalitesi”gibi tasarımsal unsurlar birer alt başlık altında incelenmiştir. Son bölümde İstanbul Nişantaşı Üniversitesi Kütüphanesi özelinde yürütülen alan araştırmasına yer verilmiştir. Araştırmada, nitel ve nicel veri toplama teknikleri bir arada uygulanmıştır. Nitel veriler, kütüphanenin mevcut mekânsal özelliklerini ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilen betimsel analiz, araştırmacı tarafından tutulan gözlem notları ve mekânın fiziksel özelliklerini belgeleyen fotoğraflar yoluyla toplanmış; bu doğrultuda mekânın mevcut durumu değerlendirilmiştir. Nicel veriler ise kullanıcıların mekânsal memnuniyet ve önem düzeylerini belirleyerek mekânsal performansı ölçmek amacıyla hazırlanan anket aracılığıyla elde edilmiş ve SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Anket verilerinin analizi kapsamında tanımlayıcı istatistikler oluşturulmuş, kullanıcıların mekâna ilişkin önem ve memnuniyet düzeyleri arasındaki farklar gap analizi ile analiz edilmiş ve iyileştirilmesi gereken mekânsal özellikler tespit edilmiştir. Buna ek olarak, mekânsal memnuniyet düzeyini oluşturan mekânsal parametrelerin kullanıcıların genel memnuniyet düzeyi ile olan ilişkisi korelasyon analizi yoluyla incelenmiş ve mekânsal memnuniyetin genel memnuniyetle anlamlı ilişkiler gösterdiği belirlenmiştir. Çalışma, üniversite kütüphanelerinde mekânsal memnuniyeti kullanıcı geri bildirimleri üzerinden ele alarak kütüphane mekânlarının fiziksel ve işlevsel performansı konusunda alan literatürüne sağladığı katkının yanı sıra, kütüphanelerde mekânsal performansın iyileştirilmesi noktasında iç mimarlara, mimarlara, kütüphane yöneticilerine ve eğitimcilere pratik katkılar sağlamayı ve gelecekteki tasarım yaklaşımlarına yönelik farkındalık yaratmayı hedeflemektedir.

Özet (Çeviri)

Library spaces are environments that accommodate research, information gathering, and learning activities, contribute to societal development, and enable the exchange of knowledge. Beyond their research and learning functions, libraries also serve as public spaces that operate as platforms for social interaction. In the information age, changes in student profiles, increasingly individualized learning practices, and the growing influence of digital technologies necessitate that university libraries move beyond being solely spaces for accessing information and instead provide flexible, multifunctional, and user-centered spatial solutions. In this context, the physical environments of next-generation academic libraries must be re-evaluated to support both individual and collective learning processes. The aim of this study is to determine university library users' levels of satisfaction with and perceived importance of spatial features, and to identify low-performing spatial characteristics that require improvement, with the objective of developing user-centered and evidence-based interior design strategies for university libraries in the information age. Accordingly, the initial chapters of the thesis address the concept of the library by examining the historical development and types of libraries, defining university libraries, and discussing the spatial transformation processes affecting these structures. In addition, the concepts of user satisfaction and spatial performance are explained, and the factors influencing spatial satisfaction are analyzed. Following the literature review, key spatial parameters in library design—namely accessibility and wayfinding, flexibility, diversity, functionality, interior atmosphere, and spatial comfort quality—are examined under separate subheadings. The final section presents a field study conducted at the Istanbul Nişantaşı University Library. A mixed-methods research approach was adopted, integrating qualitative and quantitative data collection techniques. Qualitative data were obtained through descriptive spatial analysis, observation notes recorded by the researcher, and photographs documenting the physical characteristics of the space, enabling an evaluation of the library's existing spatial conditions. Quantitative data were collected through a questionnaire designed to measure spatial performance by identifying users' levels of satisfaction and perceived importance regarding spatial features, and were analyzed using the SPSS software. Within the scope of the data analysis, descriptive statistics were generated, and differences between users' importance and satisfaction levels were examined through gap analysis to identify spatial features requiring improvement. . In addition, the relationships between spatial parameters constituting spatial satisfaction and users' overall satisfaction levels were examined through correlation analysis, revealing that spatial satisfaction demonstrated statistically significant relationships with overall satisfaction. By addressing spatial satisfaction in university libraries through user feedback, this study contributes to the literature on the physical and functional performance of library spaces, while also providing practical implications for interior architects, architects, library administrators, and educators, and raising awareness for future academic library design approaches.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    881302

    Türkiye'de üniversite kütüphane binaları için mimari program rehberi

    Architectural program guide for university library buildings in tTrkey

    ERKAN ÖZDEMİR

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    MimarlıkAnkara Üniversitesi

    Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SACİT ARSLANTEKİN

  2. Tez No

    472835

    İstanbul'daki üniversite kütüphanelerinde mekan ile kullanıcı ilişkilerinin sentaktik olarak irdelenmesi

    Syntactic examination of the relationships between space and user behaviors in university libraries in Istanbul

    HİCRET AYDOĞAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Mimarlıkİstanbul Teknik Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. MEHMET EMİN ŞALGAMCIOĞLU

  3. Tez No

    167780

    Üniversite kütüphanelerinde halkla ilişkiler ve Başkent Üniversitesi Kütüphanesi

    Public relations at university libraries And Başkent University Library

    NERMİN GÜL ÇAĞLAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2006

    Bilgi ve Belge YönetimiHacettepe Üniversitesi

    Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. BÜLENT YILMAZ

  4. Tez No

    812366

    Türkiye'de Z kuşağı ve üçüncü mekân olarak üniversite kütüphaneleri

    Generation Z in Turkey and university libraries as third spaces

    EVRİM DOĞA CANOOĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Bilgi ve Belge YönetimiAnkara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi

    Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ EDİNE FİKRET SÜLEYMANOĞLU

  5. Tez No

    1005026

    ESP teknolojisini kullanan nesnelerin interneti (IoT) tabanlı akıllı kütüphane rezervasyon sisteminin geliştirilmesi

    Development of IoT based smart library reservation system using ESP technologies

    MEHMET EMRE KUŞÇU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Bilgi ve Belge YönetimiÇankırı Karatekin Üniversitesi

    Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. COŞKUN POLAT

Geri Dön