A historical investigation of writing instruction in Türki̇ye
Türkiye'de yazma eğitiminin tarihsel bir incelemesi
- Tez No: 998574
- Danışmanlar: PROF. DR. HACER HANDE UYSAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Tarih, Education and Training, History
- Anahtar Kelimeler: Kontrollü yazma, Okuma-yazma, Okuma-yazma öğretimi, Serbest yazma, Sürece dayalı yazma, Süreç-tür yazma modeli, Controlled writing, Reading-writing, Reading-writing instruction, Free writing, Process-based writing, Process-genre writing model
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu nitel tarihsel çalışma, geç Osmanlı döneminden 2024 yılına kadar Türkiye'de hem birinci dil (Türkçe) hem de ikinci dil (İngilizce) bağlamlarında yazma öğretiminin geçirdiği dönüşümü incelemektedir. Yapılandırmacı, sosyo-kültürel ve söylemsel yaklaşımlara dayanan çalışma, yazmanın değişen ulusal ideolojiler, eğitim reformları ve küresel pedagojik hareketlerle ilişkili olarak nasıl kavramsallaştırıldığını, öğretildiğini ve değerlendirildiğini ele almaktadır. Sistematik doküman analizi yöntemi kullanılarak resmî müfredatlar, bakanlık genelgeleri, politika belgeleri, öğretmen kılavuzları ile Tebliğler Dergisi'nde yayımlanan kayıtlar dâhil olmak üzere Bakanlık onaylı ders kitapları ve yardımcı materyaller incelenmiştir. Bulgular, yazmanın uzun süre standartlaşma, sınav hazırlığı ve devlet güdümlü hedeflerle yakından ilişkili, doğruluk odaklı ve ikincil bir beceri olarak konumlandırıldığını; çoğu zaman sorgulama, bireyin sesini duyurma ya da etkileşimden ziyade mevcut bilgiyi pekiştirmeye hizmet ettiğini göstermektedir. 1980'lerden itibaren süreç temelli, tür temelli, görev temelli ve daha sonra teknoloji destekli yaklaşımlar müfredat ve materyallerde giderek daha fazla yer bulmuş; ancak bu yaklaşımların benimsenmesi düzensiz kalmış, çoğu zaman kontrol listesi benzeri uygulamalara indirgenmiş ve kurumlar ile eğitim kademeleri arasında tutarsız biçimde uygulanmıştır. Çalışma ayrıca, yazmayı marjinalleştiren ölçme sistemleri, zaman ve geri bildirim kısıtları ile kaynaklara ve öğretmen yetiştirmeye eşitsiz erişim nedeniyle müfredat hedefleri ile sınıf gerçeklikleri arasındaki süregelen uyumsuzluğu ortaya koymaktadır. L1 ve L2 yazma gelişimindeki süreklilikleri ve kırılmaları birlikte ele alan bu çalışma, yerel söylem gelenekleri ile küresel akademik normların nasıl kesiştiğini bağlamsal olarak açıklamakta ve eşitlikçi, süreç odaklı ve söylemsel açıdan esnek bir yazma pedagojisini desteklemek üzere politika, öğretmen eğitimi, sınıf uygulamaları ve materyal geliştirmeye yönelik çıkarımlar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This qualitative historical study investigates the evolution of writing instruction in Türkiye across both first language (Turkish) and second language (English) contexts from the late Ottoman period to 2024. Grounded in constructivist, socio-cultural, and rhetorical perspectives, the study examines how writing has been conceptualized, taught, and assessed in relation to shifting national ideologies, educational reforms, and global pedagogical movements. Using systematic document analysis, the research analyzes official curricula, ministerial circulars, policy documents, teacher guides, and Ministry-approved textbooks and supplementary materials, including records published in the Journal of Notifications. Findings indicate a long-standing tendency to position writing as a secondary, accuracy-driven skill closely tied to standardization, exam preparation, and state-led goals, with writing often functioning to reinforce existing knowledge rather than support inquiry, voice, or interaction. From the 1980s onward, process-oriented, genre-based, task-based, and later technology-enhanced approaches increasingly appeared in curricula and materials; however, their uptake has remained uneven, frequently reduced to checklist-like procedures and implemented inconsistently across institutions and educational levels. The study further highlights recurring misalignment between curricular intentions and classroom realities, shaped by assessment regimes that marginalize writing, constraints on time and feedback, and unequal access to resources and teacher preparation. By mapping continuities and shifts across L1 and L2 trajectories, the study offers a contextual account of how local rhetorical traditions and global academic norms intersect, and it proposes implications for policy, teacher education, classroom practice, and materials development to support more equitable, process-rich, and rhetorically flexible writing pedagogy.
Benzer Tezler
- Exploring design based learning activities in 2nd grade science classrooms
2. sınıf bilim sınıflarında tasarım tabanlı öğrenme aktivitelerinin keşfedilmesi
ÖZLEM YAPRAK BOSTANCI
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZTÜRK
- Textarbeit im DaF-Unterricht: Ein kontrastiver Vergleich der Textsorten von den Lehrwerken „Deutsch für Gymnasien A1.1“ und „Genial Klick A1.1”.
Almanca yabanci dil öğretiminde metin çalışması „Deutsch für Gymnasien A1.1“ ve „Genial Klick A1.1”ders kitaplarının metin türlerının karşılaştırmalı bir analizi.
FATMA DEMİR
Yüksek Lisans
Almanca
2025
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RECEP RAGIP BAŞBAĞI
- Mahalmi lehçesinin dilbilimsel incelenmesi
A linguistic analysis of the Mahalmi dialect
ŞİRİN BAYRAKTAR
Doktora
Türkçe
2026
DilbilimSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA KAYAPINAR
- Tarihsel süreç içerisinde Irak'ta Türkçe eğitimi ve öğretimi: 1918-2014
Turkish education and teaching in Iraq theousghout historical process: 1918-2014
İBRAHİM DMERAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İHSAN KALENDEROĞLU
- زكريّاّاﻷنﺼاري)823-926هـ /1420-1520م(ومكانته في علم البﻼغةمﺤمد زكريا الﺤمد
Zekeriyyâ el-Ensârî (Ö. 926/1520) ve belâgat ilmindeki yeri
MUHAMMED ZEKERİYA ELHAMED
Doktora
Arapça
2025
Dilbilimİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ BULUT