Çocuklarda depresyon ile ebeveyn stres zihniyeti ilişkisi: Bir aracılık testi
The relationship between depression in children and parental stress mindset: A mediation test
- Tez No: 998653
- Danışmanlar: PROF. DR. ZEYNEP ÇETİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Psikolojik sıkıntı, Stresle başetme, Psychological distress, Coping with stress
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmanın amacı, ilkokul döneminde çocuğu bulunan ebeveynlerin algılanan stres düzeyleri, ebeveyn stresleri, stres zihniyetleri ve çocuklarının depresyon düzeyleri arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırma kapsamında ilkokul döneminde çocuğu bulunan 270 ebeveynden veri toplanmıştır. Çocukların depresyon düzeylerinin ölçümünde Duygu Durum Anketi Ebeveyn Formu; ebeveynlerin stres düzeylerinin ölçümünde Anne-Baba Stres Ölçeği ve Algılanan Stres Ölçeği Kısa Form; stres zihniyetlerinin değerlendirilmesinde ise Stres Zihniyeti Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde sosyodemografik değişkenlere göre farklılıkları belirlemek amacıyla fark analizlerinden, değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla yol analizinden yararlanılmıştır. Araştırma bulgularına göre ebeveynlerin genel stres düzeyleri, stres zayıflatır ve stres güçlendirir zihniyetleri ile çocuk depresyonu puanları ebeveyn cinsiyetine göre farklılaşmazken, annelerin ebeveyn stresi düzeyleri babalardan anlamlı düzeyde daha yüksektir. Ebeveynlerin çalışma ve eğitim durumlarına göre stres düzeyleri, stres zihniyetleri, ebeveyn stresi ve çocuk depresyonu puanlarında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Çalışan ebeveynlerin stres güçlendirir zihniyet puanları çalışmayan ebeveynlerden daha yüksek bulunmuştur. Psikolojik destek alan ebeveynlerin genel stres düzeyleri almayanlara göre daha yüksekken, ebeveyn stresi, stres zihniyetleri ve çocuk depresyonu psikolojik destek alma durumuna göre farklılaşmamıştır. Çocuğun cinsiyeti ve sınıf düzeyine göre ebeveynlerin stres, stres zihniyeti, ebeveyn stresi ve çocuk depresyonu puanlarında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler incelendiğinde algılanan stres ile ebeveyn stresi arasında doğrudan bir ilişki olduğu, algılanan stres ile stres zihniyeti arasında ise anlamlı bir ilişki bulunmadığı görülmüştür. Ebeveyn stresi ile çocuk depresyonu arasında doğrudan ilişki bulunurken, stres zihniyetleri ile çocuk depresyonu arasında doğrudan bir ilişki saptanmamıştır. Ayrıca stres zihniyetlerinin ebeveyn stresi ile çocuk depresyonu arasındaki ilişkide aracı rol üstlenmediği, buna karşılık algılanan stres ile çocuk depresyonu arasındaki ilişkide ebeveyn stresinin kısmi aracı rol oynadığı belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to examine relationships among perceived stress levels, parenting stress, stress mindsets, and children's depression levels in parents of elementary school–aged children. Within the scope of the study, data were collected from 270 parents. Children's depression levels were assessed using the Mood Questionnaire Parent Form, while parents' stress levels were measured using the Parenting Stress Scale and the Perceived Stress Scale–Short Form. Stress mindsets were evaluated using the Stress Mindset Scale. To examine differences according to sociodemographic variables, difference analyses were conducted, and path analysis was used to investigate the relationships among the variables. The findings indicated that parents' general stress levels, stress-is-debilitating and stress-is-enhancing mindsets, and children's depression scores did not differ by parent gender; however, mothers reported significantly higher levels of parenting stress than fathers. No significant differences were found in stress levels, stress mindsets, parenting stress, or children's depression scores according to parents' employment or educational status. Parents who were employed had higher stress-is-enhancing mindset scores than those who were not employed. Although parents who received psychological support reported higher general stress levels than those who did not, parenting stress, stress mindsets, and children's depression did not differ according to psychological support status. No significant differences were found in parents' stress levels, stress mindsets, parenting stress, or children's depression scores based on the child's gender or grade level. Regarding the relationships among the variables, perceived stress was directly associated with parenting stress, whereas no significant direct relationship was found between perceived stress and stress mindsets. Parenting stress was directly related to children's depression levels; however, no direct association was observed between stress mindsets and children's depression. Furthermore, stress mindsets did not mediate the relationship between parenting stress and children's depression, whereas parenting stress partially mediated the relationship between perceived stress and children's depression.
Benzer Tezler
- Covid-19 pandemisinde çocuklardaki uyumlu sosyal davranış ile ebeveynlerin evlilik uyumu ve depresyon düzeyi arasındaki ilişki
The relationship between children's adaptive social behavior and the parents' marital adjustment and depression level in the covid-19 pandemic
PINAR ŞARA KALKANLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiIşık ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELİN KARAKÖSE ÇELİK
- Travma sonrası stres bozukluğu olan ergenlerin plazma oksitosin düzeylerinin sağlıklı ergenler ile karşılaştırılması ve oksitosin düzeylerinin psikiyatrik belirtiler ile ilişkisi
Comparison of plasma oxytocin levels in adolescents with post-traumatic stress disorder with healthy adolescents and the relationship of oxytocin levels with psychiatric symptoms
FEVZİ BURAK KAHRAMAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NAGİHAN CEVHER BİNİCİ
- Fetal dönemde maternal gestasyonel diyabete maruz kalan 3-6 yaş çocuklarda psikiyatrik bozukluk sıklığı ve psikiyatrik semptom şiddetinin değerlendirilmesi
The evaluation of psychiatric disorder frequency and psychiatric symptom severity in 3-6 year old children exposed to maternal gestational diabetes during fetal period
İDİL HASPALAMUTGİL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Psikiyatriİstanbul ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NUSRET SOYLU
- Ebeveyn kaybı nedeniyle yatılı okulda büyüyen çocukların ruhsal iyilik durumunu desteklemeye yönelik bütüncül bir müdahale programı önerisi
A comprehensive intervention proposal to promote the psychological well-being of children growing up in boarding schools after parental loss
DİLAN GÜNEŞ ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiTravma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. ZEYNEP ŞİMŞEK
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı olan çocuklarda nörobilişsel özelliklerin değerlendirilmesi
Evaluation of neurocognitive characteristics in children diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder
DUYGU NUR AKGÜN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriEskişehir Osmangazi ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DAMLA EYÜBOĞLU