Türkiye'de kadına yönelik şiddetle mücadele söylemi: KADEM afişlerinin göstergebilimsel analizi
Di̇scourse on combating violence against women in Türki̇ye: A semi̇otic analysis of KADEM posters
- Tez No: 999381
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZCAN KABAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: İletişim, İletişim stratejileri, Communication, Communication strategies
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yeni Medya ve Gazetecilik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Kadın ve Demokrasi Derneği (KADEM)'in kadına yönelik şiddetle mücadele kapsamında ürettiği afiş kampanyalarının, görsel ve sözel göstergeler aracılığıyla hangi anlamları ve ideolojik konumlanmaları kurduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada, kadına yönelik şiddetin afişlerde nasıl temsil edildiği; toplumsal cinsiyet rolleri, güç ilişkileri ve şiddet karşıtı söylemin hangi göstergesel stratejilerle inşa edildiği çözümlenmektedir. Bu çerçevede araştırma soruları; görsel-metinsel göstergeleri, düz anlam–yan anlam ilişkilerinin kültürel mitleri nasıl yapıbozuma uğrattığını, toplumsal cinsiyet, erkeklik ve güç gibi kavramların kadına yönelik şiddet bağlamında nasıl yeniden anlamlandırıldığını ve tipografi, renk ile kompozisyonun normatif bir söylem kurmadaki rolünü incelemektedir. Yöntem olarak nitel doküman incelemesi benimsenmiş; araştırmanın yöntembilimsel çerçevesi Roland Barthes'ın göstergebilim yaklaşımı temel alınarak, gösteren–gösterilen ilişkisi ile düz anlam/yan anlam ayrımı üzerinden oluşturulmuştur. Araştırmanın evrenini, KADEM'in kurulduğu 2013 yılından itibaren“25 Kasım Uluslararası Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Günü”kapsamında 2025 yılına kadar yayımlanan tüm kampanya afişleri oluşturmaktadır. Örneklem ise amaçlı örnekleme yöntemiyle, KADEM'in kurumsal web sitesi ve sosyal medya hesaplarında erişilebilir olan ve şiddet temasıyla doğrudan ilişkili toplam 18 afişten seçilmiştir. Bu bağlamda çalışma, KADEM'in 25 Kasım kapsamında yayımladığı ve dijital mecralarda paylaştığı görsellerle sınırlandırılmıştır. Analizlerden elde edilen bulgular, kampanya görsellerinin tipografi, renk, kompozisyon, metafor ve hukuki göndermeler aracılığıyla şiddeti yalnızca bireysel ve fiziksel bir eylem olarak değil, kültürel olarak üretilen ve sürdürülen bir toplumsal sorun olarak temsil ettiğini göstermektedir. Görseller, sevgi, güç ve erkeklik gibi kavramları şiddetin gerekçesi olmaktan çıkararak onun karşısına yerleştirmekte ve bu yolla yaygın kabulleri tersine çevirmektedir. Hukuki ve ahlaki referanslar aracılığıyla şiddetin bir suç ve hak ihlali olduğu açık biçimde vurgulanmakta; izleyici pasif bir tanık değil, müdahil ve sorumluluk alan bir özne olarak konumlandırılmaktadır. Sonuç olarak bu araştırma, kampanya görsellerinin şiddeti yalnızca görünür kılmakla kalmadığını; aynı zamanda şiddeti doğallaştıran, meşrulaştıran ve görünmezleştiren kültürel mitleri Barthesçı anlamda çözen bir karşı söylem ürettiğini ortaya koymaktadır. İncelenen görsellerin tamamı, şiddete yönelik sıfır toleransın ahlaki, hukuki ve kamusal bir norm olarak kurulması ortak paydasında birleşmektedir. Bu durum, çalışmanın tüm araştırma sorularının işaret ettiği temel eksen olan“mit çözümü ve ideolojik yeniden çerçeveleme”sonucunu doğrulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to reveal what kinds of meanings and ideological positions are constructed through visual and verbal signs in the poster campaigns produced by the Women and Democracy Association (KADEM) as part of its struggle against violence against women. It analyzes how violence against women is represented in these posters and through which semiotic strategies anti-violence discourse, gender roles and power relations are built. Within this framework, the research questions examine the prominent visual and textual signs, how denotation–connotation relations deconstruct cultural myths, how concepts such as gender, masculinity and power are re-signified in the context of violence against women, and the role of typography, colour and composition in establishing a normative discourse. A qualitative document analysis was employed. The methodological framework of the study is based on Roland Barthes' semiotic approach, using the signifier–signified relationship together with the distinction between denotation and connotation. The population of the study consists of all campaign posters published by KADEM between its establishment in 2013 and 2025 within the scope of the“25 November International Day for the Elimination of Violence against Women.”The sample was determined through purposive sampling and includes 18 posters directly related to the theme of violence that are accessible on KADEM's official website and social media accounts. Accordingly, the study is limited to the visuals shared digitally by KADEM for the 25 November campaigns. The findings show that through typography, colour, composition, metaphor and legal references, the campaign posters represent violence not merely as an individual and physical act but as a socially produced and sustained problem. The visuals reposition concepts such as love, power and masculinity against violence rather than as its justification, thereby reversing widespread cultural assumptions. Through legal and moral references, violence is explicitly framed as a crime and a violation of rights, while the viewer is positioned not as a passive witness but as an engaged and responsible subject. In conclusion, the study demonstrates that these campaign posters do more than make violence visible; they generate a counter-discourse that, in a Barthesian sense, dismantles cultural myths that naturalise, legitimise or render violence invisible. All examined visuals converge on establishing zero tolerance for violence as a moral, legal and public norm. This confirms the study's central axis indicated by all research questions: the deconstruction of myths and ideological reframing.
Benzer Tezler
- State and civil society relation in Türkiye: The case of women csos
Türkiye'de Devlet ve sivil toplum ilişkisi: Kadın örgütleri örneği
TUNA YÜCEL
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
SosyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyal Politika Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYÇA ERGUN ÖZBOLAT
- Haberde çerçeveleme ve örgüt kuramı bağlamında yazılı basında İstanbul Sözleşmesi'nin incelenmesi
Examination of the Istanbul convention in the print media in context of framing the news and the organizational theory
ALİ İHSAN DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Gazetecilikİstanbul ÜniversitesiGenel Gazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BELKIS ULUSOY NALCIOĞLU
- Toplumsal cinsiyet eşitsizliği bağlamında İstanbul Sözleşmesi'nin iptaline ilişkin kadın siyasetçilerin medyada yer alan söylemlerinin analizi
Analysis of discourses of women politicians in the media take part of regarding the cancellation of the Istanbul Convention in the context of gender inequality
CEREN RENCİ
- Kadına yönelik şiddetin medyada yer alış biçimi: Emine Bulut cinayetine dair haberlerin söylem analizi
How women's violence is recognized in the media: Discourse analysis of news on Emine Bulut murder
İLKİN ALTINOK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İletişim BilimleriÜsküdar ÜniversitesiMedya ve Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜL ESRA ATALAY