Tip 2 diyabet hastalarında diyabet bilgi düzeyi ile komplikasyon risk algısı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between diabetes knowledge level and perception of complication risk in Type 2 diabetes patients
- Tez No: 1000162
- Danışmanlar: PROF. DR. KURTULUŞ ÖNGEL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, Diyabet bilgi düzeyi, Diyabet eğitimi, Komplikasyon, Risk algısı, Tip 2 diyabet, Type 2 diabetes, Diabetes knowledge level, Complication, Risk perception, Diabetes education, Family medicine
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET TİP 2 DİYABET HASTALARINDA DİYABET BİLGİ DÜZEYİ İLE KOMPLİKASYON RİSK ALGISI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ İsmahan UĞUZ İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı Uzmanlık Tezi, İzmir, Türkiye, 2026 Amaç: Bu çalışmanın amacı, İzmir ili Karabağlar ilçesinde bulunan 27 Nolu Esenyalı Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı tip 2 diyabetli bireylerin diyabet bilgi düzeyleri ile diyabet komplikasyonlarına yönelik risk algı düzeylerini belirlemek ve bu iki değişken arasındaki ilişkiyi incelemektir. Ayrıca, diyabet bilgi düzeyi ve komplikasyon risk algısı ile ilişkili olabileceği düşünülen sosyodemografik ve klinik özelliklerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Kesitsel tipte yürütülen bu çalışma, 1 Temmuz–30 Eylül 2025 tarihleri arasında 279 gönüllü tip 2 diyabet hastası ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizi SPSS 27.0 programı kullanılarak yapılmış, sonuçlar %95 güven aralığında değerlendirilmiştir. Sayısal veriler medyan (en küçük–en büyük) olarak sunulmuştur. Verilerin dağılım özellikleri Kolmogorov–Smirnov testi ile incelenmiş; normal dağılıma uymayan değişkenlerin analizinde, iki grup arasındaki karşılaştırmalar için Mann–Whitney U testi, ikiden fazla grubun karşılaştırılması için Kruskal–Wallis testi ve değişkenler arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesinde Spearman korelasyon analizi uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen tip-2 diyabetli hastalarının yaş ortalaması 63,4 yaş olup kadın-erkek dağılımının dengeli olduğu, %40,5'inin (n:113) üniversite ya da yüksek lisans mezunu olduğu görülmüştür. Katılımcılarının %43' ünün (n:120) diyabet tanı süresinin 10 yıldan uzun olduğu, %58,8'inin (n:164) ailesinde diyabetli birey olduğu saptanmıştır. Katılımcıların %52,3'ünün (n:146) diyabetle ilgili bir eğitim aldığı, %62'sinin (n:173) diyabete bağlı bir komplikasyon yaşamadığı görülmüştür. Araştırmaya katılan diyabetli bireylerin diyabet bilgi düzeyinin YDBÖ puanına göre (21,4±7) yüksek düzeyde; diyabet komplikasyonlarına yönelik risk bilgisinin ortalamanın üzerinde (2,3±1), risk algısının ortalamanın üzerinde (2,7±0,5) olduğu görülmüştür. 10 yıldan uzun diyabet tanısı olan, ailesinde diyabetli birey olan, daha önce diyabet eğitimi alanlar ve doktorlardan diyabet eğitimi alanlarda diyabet bilgi düzeyleri daha yüksek olduğu saptanmıştır. Diyabet bilgi düzeyi arttıkça katılımcıların komplikasyon risk algı ölçeğinde risk bilgisi, endişe, iyimserlik ve bileşik risk algısı alt boyut puanlarında da artış olduğu bulunmuştur. Sonuçlar: Tip 2 diyabetli bireylerde diyabet bilgi düzeyi ile diyabet komplikasyonlarına yönelik risk algısı ölçeğinin alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Özellikle diyabete yönelik eğitim almanın, komplikasyon varlığının, diyabet tanı süresinin bilgi düzeyi ve risk algısı üzerine etkileri belirgindir. Diyabetli hastalarda eğitimler bireye özgü planlanmalı, hastaların risk algısı değerlendirilmeli, gerçekçi risk farkındalığını arttıran çalışmalarda bulunulmalıdır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT EVALUATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN DIABETES KNOWLEDGE LEVEL AND PERCEPTION OF COMPLICATION RISK IN TYPE 2 DIABETES PATIENTS İsmahan UĞUZ Department of Family Medicine, Faculty of Medicine, Izmir Katip Celebi University Specialization Thesis, Izmir, Türkiye, 2026 Aim: The aim of this study is to determine the level of diabetes knowledge and risk perception regarding diabetes complications among individuals with type 2 diabetes registered at the 27 No. Esenyalı Family Health Center in Karabağlar district, İzmir province, and to examine the relationship between these two variables. Additionally, it aims to evaluate sociodemographic and clinical characteristics that may be related to diabetes knowledge level and complication risk perception. Methods: : This cross-sectional study was conducted between July 1 and September 30, 2025, with 279 volunteer patients with type 2 diabetes. Data analysis was performed using SPSS 27.0 software, and the results were evaluated at a 95% confidence interval, with p<0.05 considered statistically significant. Numerical data are presented as medians (minimum–maximum). Normality was assessed using the Kolmogorov–Smirnov test; for data that did not show a normal distribution, Mann–Whitney U was used for two-group comparisons, Kruskal–Wallis for comparisons among more than two groups, and Spearman correlation test for relationship analyses. Results: The average age of the type 2 diabetic patients participating in the study was 63.4 years, with a balanced distribution of women and men. It was observed that 40.5% had a university or master's degree. Among the participants, 43% had been diagnosed with diabetes for more than 10 years, and 58.8% had a family member with diabetes. Additionally, 52.3% of the participants received education related to diabetes, and 62% had not experienced any complications related to diabetes. It has been observed that individuals with diabetes who participated in the study have a high level of diabetes knowledge based on the YDBÖ score (21.4±7); their risk knowledge regarding diabetes complications is above average (2.3±1), and their risk perception is also above average (2.7±0.5). Those who have been diagnosed with diabetes for more than 10 years, have a family member with diabetes, have previously received diabetes education, or have received diabetes education from doctors tend to have higher levels of diabetes knowledge. Additionally, as the level of diabetes knowledge increases, there is a corresponding increase in participants' scores on the risk knowledge, concern, optimism, and composite risk perception subscales of the complication risk perception scale. Conclusion: There is a significant relationship between the levels of diabetes knowledge and the sub-dimensions of the risk perception scale in patients with type 2 diabetes. In particular, education related to diabetes, the presence of complications, and the duration of diabetes diagnosis have notable effects on knowledge levels and risk perception. Education for diabetic patients should be individualized, their risk perception should be assessed, and efforts should be made to increase realistic risk awareness.
Benzer Tezler
- Tip 2 diyabet hastalarında aile desteğinin anksiyete ve depresyona etkisi
The effect of family support on anxiety and depression in type 2 diabetes patients
BÜŞRA BIYIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEDİNE KOÇ
- Tip 2 diyabetik hastalarda naples prognostik skoruile albüminüri arasındaki ilişkinin araştırılması
Investigation of the relationship between naples prognostic score and albuminuria in type 2 diabetic patients
ZEYNEP TAŞÇI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KADEM ARSLAN
- Tip 2 diyabet hastalarında bakım kalitesi ve tedaviye uyum düzeyi ile yaşam kalitesi ve yatış maliyetleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between quality of care and level of compliance with treatment and quality of life and hospitalization costs in Type 2 diabetes patients
MEHMET IŞIK
Doktora
Türkçe
2024
Sağlık YönetimiAnkara ÜniversitesiSağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASEMİN AKBULUT
- Tip-2 diyabetes mellitus hastalarında diyabet distress düzeyinin yaşam kalitesi ve kardiyovasküler hastalık ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of diabetes distress level's relationship with quality of life and cardiovascular disease in Type-2 diabetes mellitus patients
GÜLŞEN CAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiManisa Celal Bayar ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN ELBİ
- Tip 2 diyabet hastalarında HbA1c ile uyku kalitesi ve hijyeni arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between HbA1c and sleep quality and hygiene in type 2 diabetes patients
RUMEYSA PEKSOY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DUYGU YENGİL TACİ