Bakır çalan kadınlar geleneği: Balıkesir/Dursunbey örneği
Tradition of the copper playing women: Balikesir/Dursunbey example
- Tez No: 1001504
- Danışmanlar: PROF. DR. SEVİLAY ÇINAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Etnik müzik, Etnomüzikoloji, Yerel müzik, Ethnic music, Ethnomusicology, Local music
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Müziği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Balıkesir'in Dursunbey ilçesinde kadınların gündelik mutfak gereçlerini ritim enstrümanına dönüştürerek icra ettikleri“Bakır Çalan Kadınlar Geleneği”ni etnomüzikolojik ve toplumsal cinsiyet bağlamında incelemektedir. Çalışmanın amacı, kamusal müzik alanlarından büyük ölçüde dışlanan kadınların geliştirdiği bu performatif pratiği belgelemek, müzikal yapısını analiz etmek ve toplumsal cinsiyet bağlamındaki yerini ortaya koymaktır. Nitel araştırma deseniyle yürütülen çalışmanın verileri; 1950–1985 doğumlu 22 kadın katılımcıyla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler, katılımcı gözlemleri ve video/ses kayıtları aracılığıyla elde edilmiş; tüm veriler tümevarımsal içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Geleneğin kadınlar açısından taşıdığı toplumsal anlam ve deneyim biçimleri toplumsal cinsiyet kuramı çerçevesinde ele alınmıştır. Bulgular, geleneğin usta–çırak ilişkisine dayanmayan, erken yaşlardan itibaren gözlem ve deneme–yanılma yoluyla öğrenilen bir aktarım modeline sahip olduğunu göstermektedir. Müzikal açıdan icraların çoğunlukla 9/8'lik ritimlere dayandığı, köyler arası vuruş ve hız farklılıklarının oyun figürlerini etkileyerek“ayak dönmemesi”olarak ifade edilen uyumsuzluklara yol açtığı saptanmıştır. Repertuvarın ezgi adlarından ziyade“Tülleme”ve“Doğru Hava”gibi oyun türleri üzerinden adlandırıldığı; mani söylemenin ve ritmik eşliğin icranın merkezinde yer aldığı görülmüştür. Kadınların güçlü icracı kimliğine rağmen, bu pratiğin çoğu zaman“ev içi amatör eğlence”olarak algılandığı ve resmî bir statüye karşılık gelmediği anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, modernleşme ve değişen yaşam koşulları nedeniyle icra alanları daralan geleneğin kuşaklar arası aktarımında kesintiler yaşandığı; buna karşın kadınlar için yerel kültür içinde özerk bir ifade alanı olma niteliğini sürdürdüğü görülmektedir. Çalışma ayrıca, Dursunbey'in müzik kültürünün gündelik ritüellerle nasıl çeşitlilik kazandığını da ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the“Tradition of the Copper-Playing Women”(Bakır Çalan Kadınlar Geleneği) in Dursunbey, Balıkesir, where women transform kitchen utensils into instruments, from an ethnomusicological and gender perspective. It aims to document this performative practice developed by women largely excluded from public musical spheres, analyze its musical structure, and reveal its position within gender relations. Using a qualitative design, data were collected through semi-structured interviews with 22 female participants born between 1950 and 1985, participant observation, and video and audio recordings, and analyzed through inductive content analysis. The social meanings the tradition holds for women and their modes of experience were interpreted within feminist theory and gender studies. Findings show that the tradition relies on an informal transmission model learned from an early age through observation and trial and error, rather than a master apprentice relationship. Musically, performances are based on 9/8 rhythms, and differences in striking patterns and tempo between villages influence dance figures, producing mismatches described as“ayak dönmemesi.”The repertoire is identified not by melodic titles but by dance genres such as“Tülleme”and“Doğru Hava,”while mani recitation and rhythmic accompaniment form central elements of performance. Despite women's strong performer identities, the practice is coded as domestic amateur entertainment and lacks official recognition. Although modernization and changing practices have narrowed performance contexts and disrupted intergenerational transmission, the tradition continues to function as a mode of expression within local culture.
Benzer Tezler
- İşten ayrılma niyeti ve psikolojik güçlendirme: Bilişim çalışanları üzerine bir araştırma
Turnover intention and psychological empowerment: A research on it workers
FURKAN METİN
Doktora
Türkçe
2021
İşletmeAnkara Üniversitesiİnsan Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NÜKHET MÜGE KART
- Şeyyad Hamza Mi`rac-name
Başlık çevirisi yok
GÜLTEN FEŞEL GÜZELIŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
1996
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiEski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
PROF. DR. METİN AKAR
- Türk sinemasında feminen kadın kimliği: Yönetmen Çağan Irmak örneği
Feminine woman identity in Turkish cinema industry : Example from director Çağan Irmak
MERVE ELÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Radyo-Televizyonİstanbul Arel ÜniversitesiMedya ve Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
DOÇ. HÜSEYİN ÇELİK
- Nil Yalter, Nur Koçak, Canan Şenolun yapıtları üzerinden feminist sanatta kadın imgesinin incelenmesi
Nil Yalter, Nur Koçak, Canan Senol's works the image of women in feminist art examination
NERGİS DENİZ
- Stereotyped gender role perceptions and presentations in elementary schooling: A case study in Burdur (2001-2002)
İlköğretimde kalıplaşmış toplumsal cinsiyet rolü algılama ve sunumları: Burdur`da bir ilköğretim okulunda alan çalışması (2001-2002)
HAVVA EYLEM KAYA
Yüksek Lisans
İngilizce
2003
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiKadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. DEMET VAROĞLU