Comprehensive analysis to determine the effect of mood states on thermal sensation
Duygudurum durumlarının termal hissiyata etkisini belirlemek için kapsamlı analiz
- Tez No: 1003233
- Danışmanlar: DOÇ. DR. CİHAN TURHAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Makine Mühendisliği, Enerji, Mechanical Engineering, Energy
- Anahtar Kelimeler: Termal konfor, İnsan psikolojisi, Thermal comfort, Human psychology
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Atılım Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Geleneksel ısıl konfor modelleri (örneğin Fanger'in PMV/PPD modeli), büyük ölçüde fiziksel ve fizyolojik parametrelere dayanmaktadır. Uyarlanabilir ısıl konfor modelleri davranışsal düzenlemeleri kabul etse bile, psikolojik faktörlerin –yani“zihin durumunun”– rolü, literatürde önemli bir boşluk olarak kalmaya devam etmektedir. Bu doktora tezi, mevcut duygu durumlarının insan ısıl algısı üzerindeki karmaşık etkilerini araştırmak, nicelemek ve modellemek için kapsamlı bir analiz sunmaktadır. Bu araştırma, öncelikle Türkiye'de yürütülen saha çalışmalarıyla başlayan çok adımlı bir yaklaşım benimsemiştir. İlk olarak, Monte Carlo simülasyonu kullanılarak, Duygu Durumları Profili (POMS) anketi ile ölçülen duygu durumunun ısıl algı üzerinde çok önemli bir etkiye sahip olduğu gösterilmiştir. 'Dinçlik-Aktiflik' ve 'Depresyon', algılanan ve tahmin edilen ısıl algı arasındaki mutlak farkı sırasıyla 0.31 ve 0.30'a kadar etkileyebilen en etkili alt ölçekler olarak tanımlanmıştır. Daha sonra, bu bulguya dayanarak, katılımcı psikolojisini içeren yeni bir konfor sıcaklığı modeli geliştirilmiştir. Bu modelde, karamsar ve iyimser olan öğrencilerin, nötr bir duygu durumu hisseden katılımcılara göre daha düşük bir konfor sıcaklığına ihtiyaç duyduğu ortaya konmuştur. Yine Türkiye'den elde edilen verilere odaklanan sonraki aşamalar, bu ilişkinin altında yatan mekanizmaları incelemiştir. Aracılık analizi, 'Saşkınlık-Şaşırmışlık', 'Depresyon' ve 'Dinçlik-Aktiflik' üzerindeki etkilerine aracılık etmedeki gizli rolünü ortaya koymuştur. ''Saşkınlık-Şaşırmışlık', erkeklerde 'Depresyon'un (dolaylı-toplam etki oranı: %38,44) ve kadınlarda 'Dinçlik-Aktiflik'in (dolaylı-toplam etki oranı: %8,92) etkisine kısmen aracılık ettiği bulunmuş; bu da ısıl algı modellerinde dolaylı psikolojik etkilerin hesaba katılmasının gerekliliğini vurgulamıştır. Son olarak, kapsam genişletilerek hem Türkiye hem de İsviçre'deki deneylerden elde edilen veriler kullanılmıştır. Bileşen çıkarma yöntemi olarak Ana Bileşenler Analizi (PCA) kullanan Açıklayıcı Faktör Analizi (EFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (CFA) uygulanarak; Türkiye, İsviçre, birleşik ve ısıl konforsuzluk durumlarına özgü, güvenilir ve geçerliliği kanıtlanmış dört adet kısa POMS aracı oluşturulmuştur. Bu bulgular, gelecekteki kullanıcı merkezli kişiselleştirilmiş ısıl konfor sistemlerinin geliştirilmesinde psikolojik parametrelerin entegre edilmesini güçlü bir şekilde savunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Traditional thermal comfort models, such as Fanger's PMV/PPD, are largely based on physical and physiological parameters. While adaptive thermal comfort models acknowledge behavioural adjustments, the role of psychological factors—the“state of mind”—remains a significant gap in the literature. This doctoral thesis provides a comprehensive analysis to investigate, quantify, and model the complex effects of current mood states on human thermal sensation. This research employed a multi-step approach, beginning with field studies conducted in Türkiye. First, using Monte Carlo simulation, it was demonstrated that mood state, which is measured by the Profile of Mood States (POMS) questionnaire, has a crucial effect on thermal sensation. Vigor and Depression were identified as the most influential subscales, capable of affecting the absolute difference between perceived and predicted thermal sensation by up to 0.31 and 0.30, respectively. Based on this finding, a novel comfort temperature model incorporating participant psychology was developed. In this model, the results revealed that students who are pessimistic and optimistic need a lower comfort temperature than occupants feeling a neutral mood. Subsequent stages, also focusing on the data from Türkiye, investigated the underlying mechanisms of this relationship. Mediation analysis revealed the latent role of 'Confusion' in mediating the effects of 'Depression' and 'Vigor'. 'Confusion' was found to partially mediate the effect of 'Depression' in males (indirect-to-total effect ratio: 38.44%) and 'Vigor' (indirect-to-total effect ratio: 8.92%) in females, highlighting the necessity of accounting for indirect psychological effects in thermal perception models. Finally, expanding the scope, data from experiments in both Türkiye and Switzerland were used. Exploratory factor analysis using principal component analysis as the extraction method and confirmatory factor analysis were employed to create four reliable and validated short-form POMS tools tailored for Türkiye, Switzerland, combined, and thermal-discomfort-specific contexts. These findings strongly advocate for the integration of psychological parameters in the development of future occupant-centred personalized thermal comfort systems.
Benzer Tezler
- Bilişsel davranışçı psikoeğitim programının otizmli çocuğu olan annelerin duygu durumları, psikolojik iyi oluş ve yaşam doyumları üzerindeki etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of cognitive behavioral psychoeducation program on moods, psychological well-being and life satisaction of mothers with children with autism
HÜSEYİN MUTLU
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VESİLE YILDIZ DEMİRTAŞ
- Erken dönem uyumsuz şemalar ile psikolojik belirtilerin ruminatif düşünme biçimi üzerindeki etkileri
The effects of early maladaptive schemas and psychological symptoms on ruminative thinking style
BERİL DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Psikolojiİstanbul Kent ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU SEVİM
- Ergen ve genç yetişkinlerin sosyal medya kullanma alışkanlıkları ile beden algısı, yemek alışkanlıkları ve duygu durum özelliklerinin incelenmesi
Examination of adolescent and young adults' social media usage habits and body perception, eating habits and mood characteristics
NAZRIN TAGHIZADE
- A lens model for parks from physical attributes to emotion
Kamusal alan tasarımında fiziksel–duygusal nitelik etkileşiminin lens modeli ile değerlendirilmesi
BURCU ÖZDEMİR
Doktora
İngilizce
2017
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET OCAKÇI
- Tiroid hastalıklarına eşlik eden psikiyatrik bozuklukların gözden geçirilmesi
Review of psychiatric disorders associated with thyroid diseases
YILDIRIM ALTUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiDahiliye Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DOĞAN NASIR BİNİCİ
DR. ÖĞR. ÜYESİ NERMİN GÜNDÜZ
UZMAN ÖZGE TİMUR