Exploring EFL teachers' agency and its influencing factors in MoNE context
Millî Eğitim Bakanlığı bünyesindeki İngilizce öğretmenlerinin eylemlilik kapasitelerinin ve belirleyici unsurların keşfedilmesi
- Tez No: 1003396
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BURÇAK YILMAZ YAKIŞIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Eğitim bilimleri, Educational science
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İngiliz Dili Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, MEB bünyesinde çalışan İngilizce öğretmenlerinin öğretmen eylemliliğine yönelik algılarının incelenmesi ve elde edilen veriler yardımıyla öğretmenlerin eylemliliğini arttıran ve azaltan faktörleri tespit etmeyi amaçlamıştır. Öğretmen eylemliliği, öğretmenlerin eğitim-öğretim süreçlerinde pasif bir uygulayıcı olmanın ötesine geçerek; kendi profesyonel tercihlerini yapabilme, kararlar alabilme ve çevresini etkileyerek dönüştürebilme kapasitesidir. Öğretmen eylemliliği üzerine Türkiye'de son zamanlarda yapılan araştırmalar bulunmasına rağmen, Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda çalışan İngilizce öğretmenleri ile yapılan çalışma sayısı yeterli değildir. Bu yüzden, bu çalışma TÜİK verilerinden faydalanılarak seçilmiş 19 farklı ilde ve ilkokul, ortaokul, lise kademelerinde çalışan 392 İngilizce öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Öğretmenleri cinsiyet, yaş, mezun oldukları bölüm, yüksek öğrenime devam etme oranları, öğretmenlik deneyimi, öğretmenlik yaptıkları okul kademesi ve daha önce idari bir görevlerinin bulunup bulunmaması gibi değişkenler ile öğretmenlik eylemlilikleri arasında bir bağlantı olup olmadığı araştırılmıştır. Karma yöntem araştırma deseniyle yürütülen çalışmada, nicel veriler Gülmez (2019) tarafından geliştirilen 'Teacher Agency Scale' aracılığıyla toplanmış ve elde edilen veriler doğrultusunda gönüllü 9 öğretmen ile yarı yapılandırılmış 8 soruluk bir röportaj ile desteklenmiştir. Araştırmayı oluşturan nicel veriler, SPSS 27.0 istatistik programı ile analiz edilerek ve değerlendirilerek elde edilen veriler, yüzde ve frekans tabloları ile özetlenmiştir. Röportaj verileri ise MAXQDA programı aracılığıyla içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Araştırma sonuçları İngilizce öğretmenlerinin eylemliliklerinin ölçek genelinde yüksek seviyede olduğunu ortaya çıkarmıştır. Sonuçlar göstermiştir ki katılımcı İngilizce öğretmenleri, sınıf içerisinde, öğretmen toplulukları ile karşılaştırıldığında daha yüksek seviyede eylemlilik göstermektedir. Cinsiyet, öğretmenlik yaptıkları okul kademesi ve daha önce idari bir görevlerinin bulunup bulunmaması ve öğretmenlik eylemlilikleri arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Ancak ilkokulda çalışan öğretmenler ortaokul ve lise öğretmenlerinden daha yüksek mesleki eylemlilik sergilediği görülmüştür. Yüksek öğrenimine devam eden öğretmenlerin etmeyenlerle karşılaştırıldığında daha yüksek oranda mesleki eylemlilik sergilediği görülmüştür. Öğretmenlerin mezun oldukları bölüm ile öğretmen eylemlilikleri arasında farklar bulunmaktadır. Özellikle yaş ve kıdeme bağlı olarak öğretmenliğin başındaki genç öğretmenlerde daha yüksek seviye eylemlilik çıkarken mesleğin sonlarına doğru ve 41 yaş ve üzeri grupta en düşük seviyede çıkmıştır. 16-20 yıllık mesleki deneyim ise ilk yıllardan sonra en yüksek seviyede eylemliliğin çıktığı ve öğretmenlerin sistemde uzmanlaştığı bir mesleki ustalık zirvesi olarak görülmektedir. Nitel analiz sonuçları, öğretmenlerin merkeziyetçi eğitim politikaları karşısında pasif uygulayıcı kimliğine zorlandıklarını, ancak sınıf içerisinde stratejik dayanıklılık geliştirerek müfredatı öğrenci ihtiyaçlarına göre uyarladıklarını ve sınıf içerisinde yüksek seviyede eylemlilik sergilediklerini göstermiştir. İngilizce öğretmenlerinin eylemliliklerini en çok zümreleriyle yaptıkları paylaşımlar arttırırken, en çok da bürokratik yükler ve Maarif Modelindeki müfredat yoğunluğu azalttığı ortaya çıkmıştır. Çalışmanın sonuçları, öğretmen eylemliğinin güçlendirilmesi için öğretmenin uzmanlığının tanındığı, karar mekanizmalarına dahil edildiği ve öğretmen sesinin sisteme entegre edilmesi için stratejik bir yol haritası sunarak literatüre katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the perceptions of EFL teachers working within the Ministry of National Education (MoNE) regarding teacher agency and to identify the factors that increase and decrease teacher agency using the data obtained. Teacher agency is the capacity of teachers to go beyond being passive implementers in the teaching-learning process; it is the capacity to make their own professional choices, make decisions, and influence and transform their environment. Although there have been recent studies on teacher activism in Türkiye, there have been few conducted with English teachers working in schools affiliated with the Ministry of National Education. Therefore, this study was conducted with 392 EFL teachers working in 19 provinces, selected from TÜİK data, at the primary, middle, and high school levels. The study investigated whether there is a connection between teachers' teaching practices and variables such as gender, age, field of study, rates of continuing higher education, teaching experience, school level at which they teach, and whether they have previously held an administrative position. In the study, which used a mixed-methods research design, quantitative data were collected using the 'Teacher Agency Scale' developed by Gülmez (2019) and supported by a semi-structured 8-question interview with 9 volunteer teachers. The quantitative data comprising the study were analysed and evaluated using the SPSS 27.0 statistical program, and the results are summarized in percentage and frequency tables. The interview data were analysed using content analysis in MAXQDA. The research results revealed that English teachers' actions were at a high level across the scale. The results show that participating English teachers demonstrate a higher level of classroom action than teacher communities. No significant difference was found among gender, the school level at which they teach, whether they had previously held an administrative position, or their teaching engagement. However, elementary school teachers were found to exhibit higher professional engagement than middle and high school teachers. Teachers who pursue higher education have been found to exhibit a higher level of professional engagement than those who do not. There are differences between the departments from which teachers graduated and the levels of engagement of their graduates. In particular, younger teachers at the beginning of their careers exhibit higher levels of engagement, while those nearing the end of their careers and those aged 41 and above exhibit the lowest levels. Sixteen to twenty years of professional experience is considered the peak of professional mastery, when engagement is highest after the initial years, and teachers become experts in the system. The qualitative analysis results show that teachers are forced into a passive implementer role in the face of centralized education policies, yet they develop strategic resilience within the classroom, adapt the curriculum to student needs, and demonstrate a high level of agency. It has been revealed that English teachers' proactivity is most increased by sharing with their colleagues, while bureaucratic burdens and the intensity of the curriculum in the Maarif Model reduce it the most. The results of the study advance the current understanding of the literature by offering a strategic roadmap for strengthening teacher agency, which involves recognizing teachers' expertise, including them in decision-making mechanisms, and integrating teachers' voices into the system.
Benzer Tezler
- Becoming an academic researcher teacher: A narrative inquiry into EFL instructors' multiple role transitions during their PhD journey
Akademik araştırmacı öğretmen olma: İngiliz dili öğretim görevlilerinin doktora yolculukları süresince çoklu rol geçişleri üzerine bir anlatı araştırması
FATMA TANRIVERDİ KÖKSAL
Doktora
İngilizce
2023
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik Üniversitesiİngiliz Dili Öğretimi Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALE IŞIK GÜLER
- Exploring nativism and professional identity development of non-native English teachers in a Turkish EFL context
Türkiye'deki İngilizce öğretimi bağlamında anadili İngilizce olmayan öğretmenlerin yerlilik ve mesleki kimlik gelişimlerinin incelenmesi
HAMİDEH HAMDİ KHOSROSHAHİ
Doktora
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ MERÇ
- Exploring EFL teachers' perceptions on 21st century skills: A case study
Yabancı dil olarak İngilizce öğretmenlerinin 21. yüzyıl becerilerine yönelik algıları: Bir durum çalışması
ECEM EKER
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
Eğitim ve ÖğretimÇağ Üniversitesiİngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN BEDİR
- Exploring EFL teachers‟ beliefs and practices regarding pronunciation teaching at state schools in Hatay
Devlet okullarındaki İngilizce öğretmenlerinin telaffuz öğretimine ilişkin inançları ve uygulamaları
SELDA ASLAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Eğitim ve ÖğretimÇağ Üniversitesiİngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSUN YURDAŞIK DAĞTAŞ
- Exploring K-12 level Turkish EFL teachers' well-being before, amidst, and post COVID-19
K-12 seviyesi Türk İngilizce öğretmenlerinin COVID-19 öncesi, sırasında ve sonrasındaki iyi oluş hallerinin incelenmesi
BURCU GÜL
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Eğitim ve ÖğretimBahçeşehir Üniversitesiİngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KENAN DİKİLİTAŞ