Çeviride çok dillilik ve kod değiştirme: Junot Díaz'ın Oscar Wao'nun Tuhaf Kısa Yaşamı başlıklı romanının Türkçe çevirisinin incelenmesi
Code-switching and multilingualism in translation: An analysis of the Turkish translation of Junot Díaz's The Brief Wondrous Life Of Oscar Wao
- Tez No: 1004073
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZDEN ŞAHİN ER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mütercim-Tercümanlık, Translation and Interpretation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çeviribilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çeviri süreci bir dili başka bir dile aktarmanın ötesinde çok dillilik, kültürel kimlik ve anlam aktarımı gibi karmaşık unsurları da içerir. Özellikle birden fazla dilin yer aldığı edebi metinlerde yalnızca sözcükler değil, metnin çok dilli yapısı, kültürel katmanları ve kimliksel çeşitliliği de çeviri sürecine dahil olur. Bu bağlamda, çok dilliliğin çeviride nasıl yansıtıldığı incelenmeye değer bir konudur. Söz konusu çalışma Junot Díaz'ın Oscar Wao'nun Tuhaf Kısa Yaşamı (2007) adlı eserinde çok dilliliğin ve kod değiştirmenin Türkçeye çeviride nasıl aktarıldığını incelemektedir. İngilizce ve İspanyolca arasındaki kod değiştirmelerin çeviri sürecinde nasıl ele alındığı ve kullanılan stratejilerin metnin anlamı, işlevselliği ve erek okura etkileri araştırılmıştır. Araştırmanın kuramsal çerçevesi, Corrius ve Zabalbeascoa'nın (2011) kod değiştirme çevirisine ilişkin yaklaşımlarına dayanmaktadır ve L3 öğeleri karşılaştırmalı betimleyici analiz yöntemiyle değerlendirmiştir. Bulgular kaynak metindeki çok dilliliğin büyük ölçüde korunarak erek metne aktarıldığını, ancak bu aktarım sürecinde farklı stratejilerden yararlanıldığını ortaya koymaktadır. Çevirmenin tek bir stratejiye bağlı kalmadığı, metnin bağlamına ve okurun anlayışına göre değişen çeşitli yaklaşımlar benimsediği gözlemlenmiştir. Çok dilli edebi eserlerin çevirisinin dilsel bir aktarımın yanı sıra aynı zamanda kültürel, toplumsal ve işlevsel kararları içeren çok katmanlı bir süreç olduğunu vurgulamaktadır. Bu bağlamda araştırma çok dilliliğin çevirideki yansımalarına dair yeni bir bakış açısı sunarak çeviri kuramına katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Translation is a process that goes beyond transferring a text from one language into another, particularly in literary texts containing multiple languages, the translator is also facing the challenge of conveying the multilingual structure, cultural layers, and identity of the text into the target language. In this context, how multilingualism is reflected in translation is a topic worthy of examination. This study examines how code-switching is translated into Turkish in Junot Díaz's The Brief Wondrous Life of Oscar Wao (2007). The study explores how code-switching between English and Spanish is handled in the translation process and the effects of the strategies employed on the text's meaning, functionality, and target reader. The theoretical framework of the study is based on Corrius and Zabalbeascoa's (2011) approach, and L3 elements are evaluated through comparative descriptive analysis. The findings reveal that the multilingualism of the source text is largely preserved and transferred to the target text and it has been observed that translators do not adhere to a single strategy but adopt a variety of approaches, varying depending on the context of the text and the reader's understanding. It emphasizes that translating multilingual literary works is a multilayered process that encompasses not only linguistic transfer but also cultural, social, and functional decisions.
