Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının politika okuryazarlığı düzeylerinin geliştirilmesi: Bir eylem araştırması
Improwing the political literacy levels of social studies teacher candidates: An action research
- Tez No: 1004191
- Danışmanlar: PROF. DR. KAYA YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Eylem araştırması, Sosyal bilgiler, Sosyal bilgiler eğitimi, Öğretmen adayları, Action research, Social studies, Social studies education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının politika okuryazarlığı becerilerinin geliştirilmesine yönelik olarak tasarlanan eylem araştırmasının öğrencilerin öğrenme deneyim ve süreçleri üzerindeki etkililiğini ve becerilerinde nasıl bir değişim ve gelişim süreci ortaya çıkardığını incelemektir. Politika okuryazarlığı bireylerin politik bilgiye erişebilme, politik süreçleri anlayabilme, eleştirel değerlendirme yapabilme ve demokratik katılım yollarını bilinçli biçimde kullanabilme becerilerini kapsayan çok boyutlu bir yeterlik alanı olarak ele alınmıştır. Bu bağlamda araştırma, öğretmen adaylarının politik bilgi, politik ilgi ve politik katılım düzeylerindeki değişimleri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımlarından eylem araştırması deseniyle yürütülmüştür. Çalışma grubunu, 2024–2025 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı'nda öğrenim gören ve“İnsan Hakları ve Demokrasi Eğitimi”dersini alan toplam 36 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde yarı yapılandırılmış görüşmeler, öğrenci yansıtıcı günlükleri, araştırmacı yansıtıcı günlükleri, öğrenci ürünleri ve değerlendirme formlarından yararlanılmıştır. Elde edilen veriler, politika okuryazarlığının bilgi, ilgi ve katılım boyutları temel alınarak betimsel analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. Araştırmada uygulanan eylem planı; güncel olay analizi, tartışma, film ve kitap incelemeleri, drama, kavram çalışmaları ve katılımcı öğrenme etkinliklerini içermektedir. Araştırma bulguları, uygulama süreci sonunda öğretmen adaylarının tamamının politika okuryazarlığı düzeylerinde artış yaşadıklarını ortaya koymaktadır. Çalışma süresince öğretmen adaylarının politik kavramlara ilişkin bilgi düzeylerinin arttığı, politik konulara yönelik ilgi ve farkındalıklarının geliştiği ve politik katılımı sadece oy kullanma ile sınırlı görmedikleri tespit edilmiştir. Ayrıca uygulanan etkinliklerin öğretmen adaylarını pasif dinleyici konumundan çıkararak öğrenme sürecine aktif biçimde dâhil ettiği; eleştirel düşünme, özgüven ve demokratik bilinç kazandırdığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, uygulamaya dayalı ve katılımcı biçimde yürütülen eylem araştırmasının Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının politika okuryazarlığı becerilerinin geliştirilmesinde etkili olduğu görülmüştür. Katılımcılar, araştırma sürecinde uygulanan etkinlikleri büyük ölçüde olumlu değerlendirmiş ve bu etkinliklerin Sosyal Bilgiler derslerinde politika okuryazarlığının geliştirilmesine yönelik model alınabilecek uygulamalar olduğunu vurgulamışlardır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to examine the effectiveness of an action research design to improve the political literacy skills of Social Studies teacher candidates. Political literacy is conceptualized as a multidimensional competence that includes individuals' ability to access political information, understand political processes, critically evaluate political issues, and consciously use democratic participation channels. Within this framework, the study seeks to reveal changes in teacher candidates' levels of political knowledge, political interest, and political participation from a holistic perspective. The research was conducted using an action research design, one of the qualitative research methods. The study participants consisted of 36 Social Studies teacher candidates enrolled in the Social Studies Education Department of the Faculty of Education at a public university located in the eastern part of Turkey during the 2024–2025 academic year, spring semester, who took the course“Human Rights and Democracy Education.”Data were collected through semi-structured interviews, student reflective journals, researcher reflective journals, student works, and evaluation forms. The data were analyzed using descriptive analysis based on the dimensions of political literacy, namely political knowledge, political interest, and political participation. The action plan implemented in the study included current events analysis, discussions, film and book analyses, drama activities, concept studies, and participatory learning activities. The findings revealed that all teacher candidates experienced an increase in their political literacy levels by the end of the Spring term when the action plan was fully implemented. The results indicated that teacher candidates' knowledge of political concepts increased, their interest in and awareness of political issues developed, and they no longer perceived political participation as being limited solely to voting. In addition, the implemented activities enabled teacher candidates to move from a passive listener role to actively engage in their own learning process, contributing to the development of critical thinking skills, self-confidence, and democratic awareness. In conclusion, the research findings demonstrate that the practice-based and participatory action research process was effective in improving the political literacy skills of Social Studies teacher candidates. The participants evaluated the activities implemented during the research process positively and emphasized that these practices could serve as a model for developing political literacy in Social Studies courses.
Benzer Tezler
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının vatandaşlık eğitimi odaklı politik okuryazarlığının geliştirilmesi
Developing political literacy of social studies teacher candidates for citizenship education
SELDA ŞAN
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEMİL ÖZTÜRK
DOÇ. DR. AHMET KATILMIŞ
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının politik okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi ve süreçsel drama ile incelenmesi
Determination of pre-service social studies teachers' political literacy levels and investigation with process drama
SERKAN KELEŞOĞLU
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT AKBABA
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının politik okuryazarlık düzeyleri ile demokratik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between political literacy levels and democratic attitudes of prospective social studies teachers
MARİYE İREM ARTUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MESUT AYDIN
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının politik okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi
The evalutaion of social studies teacher candidates' political literacy levels in terms of various variables
ÖZGE ER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGiresun ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE METİN
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının okuryazarlıklara yönelik algılarının kelime ilişkilendirme testi (KİT) yoluyla belirlenmesi
Investigation of social studies teacher candidates' perceptions towards literacy through word association test (KIT)
GÜLSEREN KARASU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimErciyes ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ELVAN YALÇINKAYA