Beyin göçü ve zihniyet ilişkisi bağlamında Türkiye'de beyin göçü
Brain drain in Türkiye in the context of the relationship between brain drain and mentality
- Tez No: 1013972
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDULKADİR DEVELİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri, Uluslararası İlişkiler, Sociology, Labour Economics and Industrial Relations, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Batı medeniyeti, Beyin göçü, Beşeri sermaye, Doğu medeniyeti, Entelektüel sermaye, Uluslararası göç, Uluslararası ilişkiler, İş gücü göçü, Western civilization, Brain migration, Human capital, Eastern civilzation, Intellectual capital, International migration, International relations, Labour migration
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Politika Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Toplumlarda özgün bilginin üretilebilmesi için özgün bir bilgi üretme sistemine ihtiyaç bulunmaktadır. Özgün yapıya sahip bir toplumsal ilim, toplumun kendi medeniyet, zihniyet, din ve ahlaki anlayışına göre temellendirilmiş felsefe, sosyoloji, iktisat, hukuk, siyaset, psikoloji, tarih felsefesi, edebiyat ve insan ilmi eksenindeki ilimlerin toplamından oluşmaktadır. Her toplum için kendine özgü olması nedeniyle tüm bu ilimler, her toplumun kendi özgün medeniyet, kültür, zihniyet, din ve ahlak yapısının bütüncüllüğünden meydana gelmektedir. Dolayısıyla bu ilim alanları kültürel izafilik, özgünlük, millilik ve manevi değerlerin yönetiminde şekillenmektedir. Farklı medeniyet yapıları doğal olarak farklı zihniyet yapısını da beraberinde getirmektedir. Dolayısıyla karşılaştırılmalı bir zihniyet tahlili ile farklılıklar ve benzerliklerin varlığı üzerinden her toplumun özgün doğrularını ve kendi hakikatinin bilinebilmesine yönelik bir bilinç oluşturulabilecektir. Bu da karşılaştırmalı bir toplum tahlili yapılabilmesine olanak sağlamaktadır. Batı medeniyetinin üzerine bina edildiği pozitivist bilgi üretme yöntemi ve hermenötik bilgi üretme yöntemi materyalist bir zihniyet üzerinden kurgulanmıştır. İslam/Türk-İslam medeniyetine bakıldığında ise tevhidi zihniyet ekseninden madde ve mananın bir bütün halinde bilgi üretme süreci içerisinde yer aldığı görülmektedir. Zihniyet bir toplum ya da topluluğa mensup fertlerin görüş ve inanış unsurlarının etkisiyle ortaya çıkan bir kavramdır. Toplumu oluşturan fertlerin görüş ve inanışları bir tür düşünüş biçimi olarak zihniyet kapsamında ortaya çıkmaktadır. Görünenin arkasındaki görünmeyene de bakılmakta, öze odaklanılmakta, bütüncül bir açıklama getirilmektedir. Bu çalışmada zihniyet kavramı ile ilişkilendirilen beyin göçü olgusu tek boyutlu bir süreç olmaktan ziyade çok boyutlu bir deneyim olarak ele alınmıştır. Göç süreci, yalnızca bir yer değiştirme olmayıp göç öncesi beklentiler, göç sonrası deneyimler ve geleceğe dair düşüncelerle birlikte ilerleyen dinamik bir süreçtir. Bu çalışmada kullanılan nitel araştırma yöntemi ile beyin göçünün çok boyutluluğu, zihniyet ile ilişkisi gösterilmeye çalışılmıştır. Nitel araştırma yöntemi çerçevesinde iki çalışma grubu ile yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Mülakatlardan elde edilen verilerin analizi için MAXQDA Nitel Veri Analiz yazılımı kullanılmıştır. Bu bağlamda ortaya 99 kod, 28 kategori ve 5 tema çıkmıştır. Her temanın içerdiği kodlar arası ilişkiler çalışma içerisinde kod haritaları üzerinden gösterilmiştir. Analiz neticesinde ortaya çıkan kodların birbirleriyle ilişkili ve süreklilik gösteren deneyim alanlarından oluştuğu ve bütüncül bir bakış açısı sunduğu görülmüştür. Beyin göçü yalnızca maddi beklentiler çerçevesinde şekillenmemektedir. Beyin göçü aynı zamanda nitelikli kişilerin Türkiye'deki toplumsal yapı, zihniyet değişimi, çalışma yaşamı içerisinde karşılaşılan zorluklar, hukuk sistemi ve geleceğe dair umut ihtiyacı gibi pek çok unsurla harmanlanmış dinamik ve çok boyutlu bir olgudur. Bu bağlamda, beyin göçüne yönelik nitelikli çözümler de yalnızca maddi teşviklerle değil, daha kapsayıcı politikalarla mümkün olabilecektir.
Özet (Çeviri)
The production of original knowledge in societies necessitates the existence of a unique knowledge production system. A social science with a unique structure, consist of body of disciplines centered on philosophy, sociology, economics, law, politics, psychology, the philosophy of history, literature and the human sciences-all grounded in a society's own civilization, mentality, religion and ethical understanding. Since these disciplines are inherently unique to each society they arise from the holistic nature of each society's distinctive civilization, culture, mentality, religion and moral structure. Accordingly, these fields of are shaped by the governance of cultural relativism, originality, nationalism and ethical values. Different civilizational structures naturally bring with distinct mentality. Therefore, through a comparative analysis of mentalities, it becomes possible to develop an awareness regarding the existence of differences and similarities, that enables the understanding of each society's unique truths and its own reality. This, in turn, facilitates the conduct of a comparative societal analysis. The positivist and hermeneutic methods of knowledge production upon which Western civilization is built are constructed through a materialist mentality. Islamic/Turkish-Islamic civilization it is observed that within the process of knowledge production, matter and spirit are integrated as a unified whole through the axis of the tawhidic mentality. Mentality is a consept that emerges from the views and beliefs of individuals belonging to a society or community. The views and beliefs of the individuals who make up a society manifest within the framework of mentality as a form of thinking. It goes beyond the visible to consider the unseen, focusing on the essence and providing a holistic explanation. In this study, the phenomenon of brain drain, which is associated with the concept of mentality, is approached as a multidimensional experience rather than a one-dimensional process. The migration process is not merely a change of location, but a dynamic process that unfolds alongside pre-migration expectations, post migration experiences and future-oriented perspectives. Using the qualitative research method employed in this study, an effort was made to demonstrate the multidimensional nature of brain drain and its relationship with mentality. Within the framework of the qualitative research method, semi-structured interviews were conducted with two study groups. The MAXQDA Qualitative Data Analysis software was used to analyze the data obtained from the interviews. In this context, 99 codes, 28 categories and 5 themes identified. The relationships between the codes within each theme are illustrated in the study through code maps. The analysis revealed that the codes form interconnected and continuous fields of experience, offering a holistic perspective. Brain drain is not shaped solely by material expectations. Brain drain is also a dynamic and multidimensional phenomenon intertwined with numerous factors, such as the social structure in Türkiye, shifts in mentality, challenges encountered in the workplace, the legal system and the need for hope regarding the future. In this context, effective solutions to brain drain will require not only financial incentives but also more inclusive policies.
Benzer Tezler
- Dünya`da ve Türkiye`de beyin göçü: Türk beyin göçüne paradoksal önlemler
Brain migration in the world and in Turkey: Paradoxal measures against Turkish brain migration
OLGAÇ YÜKSEL AKDORA
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Sosyolojiİstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERRAK KURTULUŞ
- Beyin göçü olgusu ve Amerika Birleşik Devletleri üniversitelerinde çalışan Türk sosyal bilimciler üzerine bir araştırma
The phenomenon of brain drain and a study on the Turkish social scientists who work in universities of USA
SEVDA FİGAN PAZARCIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MAHİR GÜMÜŞ
- Beyin göçü ve kalkınma: Türkiye'nin kalkınmasında Türk bilim diaspora ağlarının rolü
Brain drain and development: The role of Turkish scientific diaspora networks in Turkey's development
NESLİHAN ARSLAN
Doktora
Türkçe
2016
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriİstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA DELİCAN
- Türkiye'de beyin göçü ve tersine beyin göçü olgularının değerlendirilmesi
The assessment of brain drain and brain gain phenomena in Turkey
GÜLDEN KAÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiYükseköğretimin Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET AYPAY
- Mutluluk ekonomisi ve beyin göçü: Türkiye örneği
Happiness economics and the brain drain: The case of Turkey
YASEMİN AYSU KÖKSAL