Fen bilimleri dersi öğretim programının küresel sürdürülebilir kalkınma amaçlarına uygunluk açısından incelenmesi
Investigation of science curriculum in terms of compliance with global sustainable development goals
- Tez No: 1017766
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET KARABAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, 2024 yılında“Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli”kapsamında güncellenen ilkokul ve ortaokul Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'nın (3-8. Sınıf), Birleşmiş Milletler 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA) ve alt hedefleri ile olan uyum düzeyini belirlemektir. Nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülen çalışmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmış; programda yer alan 182 öğrenme çıktısı ve süreç bileşeni, 17 temel SKA ve 169 alt hedef çerçevesinde içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma bulguları, Fen Bilimleri programındaki toplam öğrenme çıktılarının yaklaşık beşte birlik bir kısmının (%21,98) küresel sürdürülebilirlik hedefleriyle doğrudan veya dolaylı olarak ilişkili olduğunu göstermektedir. SKA hedeflerinin müfredatın geneline yayılmak yerine belirli“tematik adalarda”(özellikle 7. üniteler) toplandığı saptanmıştır. En çok vurgulanan hedefler sırasıyla;“Temiz Su ve Sanitasyon”(%26,52),“Sürdürülebilir Şehirler ve Topluluklar”(%13,81) ve“Sağlık ve Kaliteli Yaşam”(%12,16) olarak belirlenmiştir. Alt hedef düzeyinde ise kirliliğin azaltılması (Hedef 6.3), afet dayanıklılığı (Hedef 11.b) ve ekosistemlerin korunması (Hedef 6.6) ön plana çıkmaktadır. Çalışma sonucunda, programın sürdürülebilirliği büyük oranda“biyolojik ve ekolojik”temalarla sınırlandırdığı; ancak toplumsal cinsiyet eşitliği, yoksulluğun önlenmesi ve küresel eşitsizliklerin azaltılması gibi sosyal ve ekonomik boyutlarda oldukça zayıf kaldığı görülmüştür. Özellikle 8. sınıf düzeyinde“sistem analizi ve iklim eylemi”seviyesine ulaşılan programın, teknik fen sınırlarından sıyrılarak eleştirel bir küresel bilinç ve sosyal adalet perspektifiyle geliştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The primary objective of this research is to determine the alignment level of the primary and middle school Science Curriculum (Grades 3-8), updated in 2024 within the framework of the“Century of Türkiye Education Model,”with the United Nations 2030 Sustainable Development Goals (SDGs) and their sub-targets. Employing a qualitative research approach, the document analysis method was utilized; 182 learning outcomes and process components in the program were subjected to content analysis within the framework of the 17 core SDGs and 169 sub-targets. Research findings indicate that approximately one-fifth (21.98%) of the total learning outcomes in the Science program are directly or indirectly related to global sustainability goals. It was determined that SDG targets are concentrated in specific“thematic islands”(particularly the 7th units) rather than being distributed systematically throughout the curriculum. The most emphasized goals were identified as“Clean Water and Sanitation”(26.52%),“Sustainable Cities and Communities”(13.81%), and“Good Health and Well-being”(12.16%), respectively. At the sub-target level, pollution reduction (Target 6.3), disaster resilience (Target 11.b), and ecosystem protection (Target 6.6) stand out. As a result of the study, it was observed that the program largely limits sustainability to“biological and ecological”themes, whereas it remains significantly weak in social and economic dimensions such as gender equality, poverty prevention, and the reduction of global inequalities. It is recommended that the program, which reaches the level of“system analysis and climate action”particularly at the 8th-grade level, should be developed by transcending technical science boundaries with a critical global consciousness and a social justice perspective.
Benzer Tezler
- Examining middle school curricula regarding OECD E2030's compound competencies: A mixed method study
OECD E2030 bileşik yetkinlikleri bağlamında ortaokul öğretim programlarının incelenmesi: Karma yöntem araştırması
BEGÜM ERİKÇİ
Doktora
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENNET ENGİN
- Analysis of science curriculum and textbooks in terms of sustainable development goals: A case study
Fen bilimleri dersi öğretim programının ve ders kitaplarının sürdürülebilir kalkınma hedefleri açısından analizi: Bir vaka çalışması
EDA TATLILIOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GAYE TEKSÖZ
- Öğretmenlerin fen bilimleri dersi öğretim programında yer alan çevre sorunlarına yönelik görüşleri
Teachers' views on environmental problems in science curriculum
ERDEM GENCAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN GENÇ
- Fen bilimleri dersi öğretim programındaki“sürdürülebilir yaşam”ünitelerinin gelecek nesil fen standartları çerçevesinde incelenmesi
Investigation of“sustainable life”units in science curriculum within the framework of next generation science standards
SADE NUR MUSLU DÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLİZ AYDIN
- Fizik öğretmen adaylarının enerji verimli sivil savunma konteynırı proje çalışmalarının sürdürülebilirlik kavramı bağlamında incelenmesi
Examination of energy efficient civil defense container project works of physics teacher candidates within the context of sustainability concept
TUĞÇE TAHMAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP GÜREL
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA NUR AKI