Hafızlık eğitim sürecinin psikolojik dayanıklılık ile ilişkisi
The relationship between the memorization of the Quran training process and psychological resilience
- Tez No: 1022270
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET KAMİL COŞKUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Din Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma,“Örgün Eğitimle Birlikte Hafızlık Projesi”kapsamında eğitim alan ortaokul öğrencilerinin psikolojik dayanıklılık, iyimserlik ve kötümserlik düzeylerini; sınıf düzeyi, hafızlık eğitim durumu, hafızlık eğitim aşamaları, bireysel ilerleme hızı, ilçe ve kurum gibi çeşitli değişkenler açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Nicel araştırma yaklaşımıyla kurgulanan çalışmada kesitsel, karşılaştırmalı ve ilişkisel tarama modelleri kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, Ankara ilindeki 10 proje imam hatip ortaokulu ve bu okullarla protokol çerçevesinde çalışan 15 hafızlık Kur'an kursunda öğrenim gören 3173 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler, araştırmacı tarafından okul ve kurs ortamlarında 'Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği' ve 'İyimserlik-Kötümserlik Ölçeği' aracılığıyla toplanmıştır. Toplanan verilerin analizinde, değişkenler arasındaki anlamlı farklılıkları ve etkileşimleri saptamak amacıyla Tek Yönlü Varyans Analizi, İki Yönlü Varyans Analizi ve bağımsız gruplar t-testi uygulanmış; değişkenler arası ilişkilerin yönünü belirlemek için ise Pearson Korelasyon analizinden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, ergenlik döneminin doğal seyri içerisinde 5. sınıftan 8. sınıfa doğru gidildikçe psikolojik dayanıklılık ve iyimserlik düzeylerinin anlamlı şekilde azaldığını, kötümserliğin ise arttığını göstermektedir. Hafızlık eğitimini sürdürebilen öğrencilerin, eğitimi yarıda bırakan akranlarına göre daha yüksek dayanıklılık ve iyimserlik sergiledikleri;“hafızlık sınavına hazırlık”döneminin ise psikolojik dayanıklılığın en aşağı seviyeye indiği riskli bir evre olduğu saptanmıştır. Ayrıca, süreci normal müfredat hızında yürüten öğrencilerin yavaş ilerleyenlere göre daha dayanıklı oldukları ve kurumsal iklimin öğrencilerin dayanıklılık kapasiteleri üzerinde belirleyici olduğu bulunmuştur. Çalışma kapsamında; eğitimi yarıda bırakan öğrencilere yönelik rehabilitasyon süreçlerinin yapılandırılması, kısmi hafızlık sertifika sistemine geçilmesi ve sınav hazırlık sürecindeki öğrencilere yönelik rehberlik faaliyetlerinin yoğunlaştırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines psychological resilience, optimism, and pessimism levels among lower secondary students in the“Hafiz-Training with Formal Education Project”across variables such as grade, training status, stages, individual progress rate, district, and institution. Utilizing a quantitative approach, the study employs cross-sectional, comparative, and correlational survey models. The sample comprises 3,173 students from 10 project imam hatip lower secondary schools and 15 collaborating Quran courses in Ankara. Data were collected using the Child and Youth Resilience Measure and the Optimism-Pessimism Scale. Statistical analyses included One-Way and Two-Way ANOVA, independent samples t-test, and Pearson correlation. Findings reveal that within the natural course of adolescence, psychological resilience and optimism significantly decrease from grades 5 to 8, while pessimism increases. Students continuing their hafiz training exhibit higher resilience and optimism than peers who dropped out. The“exam preparation”stage emerged as a high-risk phase where resilience reaches its lowest point. Furthermore, students progressing at the standard curriculum pace are more resilient than slower learners, and the institutional climate significantly impacts students' resilience. Based on these findings, the study recommends structuring rehabilitation processes for students who discontinue training, implementing a partial hafiz certification system, and intensifying counseling services during the exam preparation period.
Benzer Tezler
- Hafızlık yapan kız kur'an kursu öğrencilerinde hafızlık süreci ve tanrı algısı: Ankara- Sincan örneği
The Qur'an Memorization Process and Perception of God among Female Students in Qur'an Courses: The Case of Ankara–Sincan
SULHİYE BİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEHLÜL TOKUR
- Klasik ve modern sistemde hafızlık yapan bireylerde öznel iyi oluş ve sosyal kaygı ilişkisi üzerine bir çalışma
Subjective well being and social anxiety during the process of memorizing (hifz) the qur'an in the classical and modern system
ÖZNUR GÜNGÖR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DinAtatürk ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FARUK KARACA
- Hafızlık eğitimindeki psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerinin değerlendirilmesi (Manisa ili örneği)
Evaluation of psychological counseling and guidance services in memory education (The case of Manisa province)
BÜŞRA NUR ÖZKAPLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimKütahya Dumlupınar ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KASIM KOCAMAN
- Değer odaklı manevi destek uygulamasının hafızlık eğitimi alan öğrencilerin psikolojik iyi oluşuna etkisi
The effect of value-oriented spiritual support application on the psychological well-being of students receiving hafiz training
ZEYNEP ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinKütahya Dumlupınar ÜniversitesiManevi Danışmanlık ve Rehberlik Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. MURAT KAŞ
- Psiko-sosyal açıdan Türkiye'de din eğitimine ilişkin bir değerlendirme
A summarized phsycho-social aspect of religious training in Turkey
EBUBEKİR SIDDIK DİKMENER
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
DinSelçuk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HASAN YILMAZ