Âşıklık geleneğinin güncel görünümleri: Aşık Çoban Veli üzerine bir araştırma
Contemporary aspects of the minstrel tradition: A study on Aşık Çoban Veli
- Tez No: 1023657
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET EMİN ŞEN, DR. ÖĞR. ÜYESİ CAN AYDOĞDU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Müzik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Müzik Bilimleri ve Teknolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, âşıklık geleneğinin güncel görünümlerini Âşık Çoban Veli örneği üzerinden incelemektir. Çalışmada sanatçının şiirleri, notaya alınmış eserleri ve gelenek içindeki konumu; tematik, şiirsel ve müzikal boyutlarıyla değerlendirilmiştir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımına dayalı doküman incelemesi, tematik çözümleme ve müzikal materyal incelemesi esas alınarak yürütülmüştür. İnceleme kapsamında Âşık Çoban Veli'ye ait şiir metinleri ile“Vay Dünya”,“Ey Vefasız”,“Aşk Sevdası Geldi Coştum”,“Neyleyim Güzelliğini”,“Gözümüz Baharda”,“Bir Zamanlar Söyler Coşardım Kardeş”,“Diyar Diyar Dolaşırım”,“Gönül”,“Dört Mevsim”,“Nazoş”ve“Bedduaya Dilim Dönmez”adlı notaya alınmış on bir eser temel veri kaynakları arasında kullanılmıştır. Bulgular, Çoban Veli'nin şiirlerinde aşk, hasret, gurbet, ölüm, fanilik, doğa, yurt sevgisi, barış, toplumsal duyarlılık, emek ve adalet arayışı gibi temaların öne çıktığını göstermektedir. Şiirlerde kişisel acı çoğu zaman kolektif bir hafıza alanına açılmakta; doğa ve çobanlık imgeleri yalnızca pastoral bir arka plan değil, sanatçının yaşam çevresiyle kurduğu güçlü ilişkinin göstergesi olarak belirmektedir. Vatan, birlik ve barış vurguları ise âşığın toplumsal sorumluluk taşıyan bir söz kurucusu olduğunu ortaya koymaktadır. Müzikal bulgular, notaya alınmış eserlerin söz merkezli, tekrar edilebilir ve halk müziği duyumuna uygun ezgisel yapılara sahip olduğunu göstermiştir. Eserlerde ölçü, tekrar, saz bölümü, söz yerleşimi, melodik seyir ve makamsal/dizisel karakter, güftenin anlam alanını destekleyen unsurlar olarak işlev görmektedir. Sonuç olarak Âşık Çoban Veli hem geleneksel âşık kimliğini sürdüren hem de modernleşme sürecinde yerel kültürel belleği taşıyan önemli bir temsilci olarak değerlendirilebilir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the contemporary manifestations of the minstrel tradition through the case of Âşık Çoban Veli. The thesis evaluates the artist's poems, notated works and position within the tradition in terms of thematic, poetic and musical dimensions. The study was designed as qualitative document-based research and employed thematic analysis and musical material examination. The primary data consisted of the poems attributed to Âşık Çoban Veli and eleven notated works:“Vay Dünya”,“Ey Vefasız”,“Aşk Sevdası Geldi Coştum”,“Neyleyim Güzelliğini”,“Gözümüz Baharda”,“Bir Zamanlar Söyler Coşardım Kardeş”,“Diyar Diyar Dolaşırım”,“Gönül”,“Dört Mevsim”,“Nazoş”and“Bedduaya Dilim Dönmez”. The findings indicate that the prominent themes in Çoban Veli's poetry are love, longing, separation, death, transience, nature, homeland, peace, social sensitivity, labour and the search for justice. Personal suffering in the poems often expands into a collective field of memory. Images of nature and shepherd life do not function merely as pastoral decoration; rather, they reflect the artist's close relationship with his social and geographical environment. The emphasis on homeland, unity and peace also shows the minstrel as a figure with social responsibility. The musical findings show that the notated works have word-centred, repeatable and folk-music-oriented melodic structures. Meter, repetition, instrumental sections, syllabic text placement, melodic contour and modal/dizisel character support the semantic content of the lyrics. In conclusion, Âşık Çoban Veli can be considered an important representative who both preserves the traditional minstrel identity and carries local cultural memory within the process of modernization.
Benzer Tezler
- Erzurum âşıklık geleneğinin güncel veriler üzerine müzikal ve tematik bağlamda değerlendirilmesi
An evaluation of the erzurum tradition of ashik poetry in musical and thematic context based on current data
BÜŞRA TOHUMCU
- Hatay halk aşıklarının güncel sorunları ve çözüm önerileri üzerine bir araştırma
A research on Hatay folk bards' current problems and solution suggestions
MUHAMMED EMİN OĞUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
MüzikAfyon Kocatepe ÜniversitesiMüzik Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FİLİZ YILDIZ
- Âşıklık geleneği bağlamında Âşık Halil Yıldız'ın yaratma davranışları
Creating behaviours of Âşik Halil Yildiz in the context of minstrelsy tradition
ÖMER EBEPERİ
- Somut olmayan kültürel mirası koruma yaklaşımları kapsamında sosyal medya âşıklık geleneği
Social media minstrel tradition within the scope of intangible cultural heritage preservation approaches
BESTAMİ BOZOĞULLARINDAN
Doktora
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıGaziantep ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET EROL
- Âşık Ayhanî'nin âşıklık geleneğindeki yeri: (Hayatı, sanatı, eserleri)
Ayhanî's place in the minstrel tradition: His life art and works
İLKER DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMED AVŞAR