Yapay zekâ destekli dijital hikâye oluşturmanın erken çocukluk döneminde yaratıcı düşünme becerisine etkisi
The effect of artificial intelligence-assisted digital story creation on creative thinking skill in early childhood
- Tez No: 960744
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞAHİN GÖKÇEARSLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Dijital öyküleme, Okul öncesi çocuklar, Yapay zeka, Digital storytelling, Preschool children, Artificial intelligence
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Teknolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, yapay zekâ destekli dijital hikâye oluşturmanın erken çocukluk döneminde yaratıcı düşünme becerisine etkisini incelemeyi amaçlamıştır. Bu doğrultuda araştırma, ön test–son test kontrol gruplu yarı deneysel desenle yürütülmüştür. Çalışma grubu, Ankara ilinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bir devlet anaokuluna devam eden 5 yaş; 16'sı deney, 15'i kontrol grubu olarak belirlenen toplam 31 çocuktan oluşmaktadır. Araştırma verileri, deney grubuna görsel üreten yapay zekâ destekli dijital hikâye oluşturma etkinliklerinin; kontrol grubuna ise çocukların kendi resimleriyle hikâye oluşturma etkinliklerinin 6 hafta süreyle uygulanmasıyla elde edilmiştir. Araştırmanın veri toplama sürecinde çalışma grubunun demografik bilgilerine yönelik Genel Bilgi Formu; yaratıcı düşünme düzeylerindeki etkiyi ölçmek için ise Torrance Yaratıcı Düşünce Testi (TYDT) Şekilsel Form A (ön test) ve Şekilsel Form B (son test) kullanılmıştır. Elde edilen veriler, Shapiro-Wilk testi, Mann Whitney U-testi, Wilcoxon İşaretli Sıralar testi ile analiz edilmiş; uygulama yöntemlerinin TYDT alt boyutlarındaki etkililiğini belirlemek amacıyla etki büyüklüğü değerleri hesaplanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre her iki grupta da yaratıcı düşünme becerilerine ilişkin çeşitli boyutlarda ön test–son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Deney grubunda Tamamlanmamış Çizgilerin Sentezi, Alışılmadık Görselleştirme, Sınırları Uzatma, Hayal gücü Zenginliği ve Toplam Şekilsel Yaratıcılık puan türleri; kontrol grubunda ise Başlıkların Soyutluğu, Hikâye Anlatma, Tamamlanmamış Çizgilerin Sentezi, Alışılmadık Görselleştirme, Sınırları Uzatma, Hayal gücü Zenginliği, Hayal gücü Renkliliği ve Toplam Şekilsel Yaratıcılık puan türleri için büyük etki düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır. Bununla birlikte, tüm puan türleri arasında Erken Kapamaya Direnç boyutunda anlamlı düzeyde bir düşüş yalnızca deney grubunda gözlemlenmiş olup; bu boyut anlamlı düzeyde düşüş gösteren tek boyut olmuştur. Elde edilen bulgular, hem dijital hem de geleneksel hikâye oluşturma yöntemlerinin çocukların yaratıcı düşünme becerilerini geliştirmede anlamlı ve büyük etki düzeyinde sonuçları olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this research is to examine the effects of artificial intelligence-supported digital storytelling on creative thinking skills in early childhood. The research was conducted using a quasi-experimental design with a pretest–posttest control group. The study group consisted of 31 five-year-old children enrolled in a public preschool under the Ministry of National Education in Ankara. Of these, 16 children were assigned to the experimental group and 15 to the control group. The research data were collected over a six-week period by conducting visual-generating artificial intelligence-supported digital storytelling activities with the experimental group, and traditional storytelling activities using children's own drawings with the control group. During the data collection process, a General Information Form was used to gather demographic information about the study group, and the Torrance Tests of Creative Thinking (TTCT) Figural Form A (pretest) and Figural Form B (posttest) were used to measure the impact on creative thinking levels. The obtained data were analyzed using the Shapiro-Wilk test, the Mann-Whitney U test, and the Wilcoxon Signed-Ranks test; effect size values were calculated to determine the effectiveness of the implementation methods on the sub-dimensions of the TTCT. According to the research results, statistically significant differences were found between the pretest and posttest scores in various dimensions of creative thinking skills in both groups. In the experimental group, significant differences were observed in Synthesis of Incomplete Figures, Unusual Visualization, Extending or Breaking Boundaries, Richness of Imagery and Composite Assessments of Creativity Scores. In the control group, statistically significant differences were found in the Abstractness of Titles, Storytelling, Synthesis of Incomplete Figures, Unusual Visualization, Extending or Breaking Boundaries, Richness of Imagery, Colorfulness of Imagery, and Total Figural Creativity Score. However, among all score types, a significant decrease in the Resistance to Premature Closure dimension was observed only in the experimental group; this dimension was the only one to show a significant decrease. The findings reveal that both digital and traditional storytelling methods have significant and large effect sizes in developing children's creative thinking skills.
Benzer Tezler
- Yapay zeka çizimleriyle insan yaratıcılığının karşılaştırılması
A comparative analysis of human creativity and ai-generated visuals
GONCA KAYAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İstatistikArdahan Üniversitesiİleri Teknolojiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA TÜRKOĞLU KAYA
- Yapay zeka destekli etkileşimli hikaye anlatımı: Bitmeyecek öykü
Ai-powered interactive storytelling: The neverending story
MERVE ALKUZU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Güzel SanatlarIşık ÜniversitesiGörsel İletişim Tasarımı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBEL TUĞAL
- Oyun geliştirmede yapay zekâ destekli etkileşimli hikâye anlatımın rolü ve bir uygulama çalışması
The role of AI-supported interactive storytelling in game development and an applied study
EMRE MUTLU
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2024
Güzel SanatlarAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiMedya Tasarımı Ana Sanat Dalı
PROF. ÇİĞDEM DEMİR
- Otizm spektrum bozukluğuna sahip bireylere dijital güvenlik becerilerinin öğretiminde üretken yapay zekâ destekli insansı robotun etkililiği
Effectiveness of the generative artificial intelligence supported humanoid robot in teaching digital safety skills to individuals with autism spectrum disorder
ELİF ELUMAR EFE
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SUNAGÜL SANİ BOZKURT
- Yabancılara Türkçe öğretiminde B1-B2 düzeyinde yapay zekâ üretimi hikâyelerin kullanılabilirliği üzerine bir inceleme
A study on the usability of stories produced by artificial intelligence at B1-B2 level in teaching Turkish to foreigners
ASLIHAN SEFERİNOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞABAN ÇOBANOĞLU