Ortaokul matematik öğretmenlerinin matematik okuryazarlık becerilerini desteklemeye yönelik eylemleri: Bir ölçek geliştirme çalışması
Middle school mathematics teachers' actions to support mathematical literacy skills: A scale development study
- Tez No: 977866
- Danışmanlar: PROF. DR. KÜRŞAT YENİLMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Matematik, Eğitim ve Öğretim, Mathematics, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Matematik okuryazarlığı, Ortaokul matematik öğretmeni, Ölçek geliştirme, Karma araştırma yöntemi, Mathematical literacy, Middle school mathematics teacher, Scale development, Mixed-methods research
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Matematik Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın temel amacı, ortaokul matematik öğretmenlerinin matematik okuryazarlık becerilerini desteklemeye yönelik eylemlerini ölçmek üzere geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Matematik okuryazarlığı, yalnızca bir beceri değil; bireylerin 21. yüzyılda karşılaştıkları problemleri analiz etme, çözüm üretme ve eleştirel düşünme kapasitelerini ortaya koyan çok boyutlu bir yeterlik olarak değerlen-dirilmektedir. Bu bağlamda geliştirilen ölçek, öğretmenlerin matematik okuryazarlığına ilişkin farkındalıklarını, bilgi düzeylerini ve uygulama eğilimlerini nicel olarak belirlemeye yönelik bir ölçme aracı sunmayı amaçlamaktadır. Yöntem: Araştırma karma yöntem desenine uygun olacak şekilde yürütülmüştür. İlk olarak, nitel veri toplama sürecinde beş ortaokul matematik öğretmeniyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmeler sonucunda elde edilen veriler içerik analiz yöntemiyle çözümlenmiş ve öğretmenlerin matematik okuryazarlığına ilişkin algıları, tanımlamaları ve uygulamaları temel alınmıştır. İkinci olarak, uzman görüşüne başvurulmuş ve alınan uzman görüşleri ile elde edilen nitel bulgular doğrultusunda taslak maddeler gözden geçirilmiştir. Son adımda, 24 maddeden oluşan beşli likert tipi bir ölçek ortaya konmuştur. Nihai ölçek, Türkiye genelinde çeşitli okullarda görev yapan 206 ortaokul matematik öğretmenine uygulanmıştır. Veriler üzerinden açımlayıcı faktör analizi (AFA), güvenirlik analizleri (Cronbach's Alpha) ve betimsel istatistikler yapılmıştır. Ayrıca, öğretmenlerin matematik okuryazarlığı et-kinliklerini gerçekleştirme düzeyleri; cinsiyet, yaş, kıdem yılı, eğitim durumu ve matematik okuryazarlığı dersi alıp almama değişkenlerine göre t-testi ve ANOVA testleriyle analiz edilmiştir. Bulgular: Nitel bulgulara göre öğretmenler matematik okuryazarlığını genel olarak öğrencilerin günlük yaşam problemlerini çözebilme, matematiksel düşünme becerilerini kullanma ve farklı çözüm yolları geliştirebilme becerileriyle ilişkilendirmektedir. Özellikle iletişim ve temsil becerileri sınıf içi uygulamalarda ön plana çıkarken; muhakeme, strateji geliştirme ve matematikleştirme gibi üst düzey yeterliklerin öğretim programındaki sınırlılıklar, sınav odaklı sistem ve zaman yetersizliği nedeniyle yeterince uygulanamadığı ifade edilmiştir. Nicel analizler sonucunda geliştirilen ölçeğin geçerli ve güvenilir olduğu, tek faktörlü bir yapıya sahip olduğu ve öğret-menlerin ölçek puan ortalamasının yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Cinsiyet, yaş, kıdem yılı ve eğitim durumu değişkenlerine göre öğretmenlerin puanlarında anlamlı farklılık gözlenmemiştir. Ancak, matematik okuryazarlığı dersi almış olan öğretmenlerin matematik okuryazarlık becerilerini desteklemeye yönelik eylemlerinin anlamlı biçimde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Sonuç ve Öneriler: Araştırma sonucunda, geliştirilen ortaokul matematik öğretmenlerinin matematik okuryazarlık becerilerini desteklemeye yönelik eylemleri ölçeğinin geçerli, güvenilir ve işlevsel bir ölçek olduğu belirlenmiştir. Ölçek, öğret-menlerin matematik okuryazarlık becerilerinin desteklenmesine yönelik eylemlerini ölçmede etkili olup, mesleki süreçlerinde kullanabilecekleri önemli bir değerlendirme aracı olduğu düşünülmektedir. Ayrıca, sınıf içinde öğretmenlerin bu becerileri desteklemeye yönelik eylemlerinin yüksek olduğu görülmekle birlikte, matematik okuryazarlık becerilerinin desteklenmesine yönelik eylemlerinde yol gösterici olarak materyal ve rehber dokümanların geliştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Purpose: The main purpose of this study is to develop a valid and reliable scale to measure the actions of middle school mathematics teachers in supporting mathematical literacy skills. Mathematical literacy is not merely a skill; it is considered a multidimensional competence that reveals individuals' capacities to analyze problems, produce solutions, and think critically in the 21st century. In this context, the developed scale aims to provide a quantitative measurement tool to determine teachers' awareness, knowledge levels, and tendencies to apply mathematical literacy. Method: The study was conducted using a mixed-methods design. Initially, semi-structured interviews were held with five middle school mathematics teachers during the qualitative data collection phase. The data obtained from these interviews were analyzed contently, focusing on teachers' perceptions, definitions, and implementations of mathematical literacy. Secondly, expert opinions were consulted, and the draft items were reviewed based on the qualitative findings and expert feedback. In the final step, a 24-item five-point Likert scale was developed. The scale was administered to 206 middle school mathematics teachers working in various schools across Turkey. Data were analyzed using exploratory factor analysis (EFA), reliability analyses (Cronbach's Alpha), and descriptive statistics. Additionally, teachers' levels of performing mathematical literacy activities were analyzed according to variables such as gender, age, years of experience, education level, and whether they had taken a mathematical literacy course using t-tests and ANOVA. Results: According to qualitative findings, teachers generally associate mathematical literacy with students' abilities to solve real-life problems, utilize mathematical thinking skills, and develop alternative solution strategies. Particularly, communication and representation skills stand out in classroom practices; however, higher-order competencies such as reasoning, strategy development, and mathematization are reported to be insufficiently implemented due to limitations in the curriculum, exam-oriented system, and time constraints. Quantitative analyses revealed that the developed scale is valid and reliable, has a unidimensional structure, and that teachers' average scores on the scale are at a high level. No significant differences were observed in teachers' scores based on gender, age, years of experience, or education level. However, teachers who had taken a mathematical literacy course demonstrated significantly higher levels of actions supporting mathematical literacy skills. Conclusion and Suggestions: As a result of the study, it was determined that the developed scale measuring middle school mathematics teachers' actions to support mathematical literacy skills is a valid, reliable, and functional instrument. The scale is effective in measuring teachers' supportive actions toward mathematical literacy skills and is considered an important evaluation tool to be used in professional development processes. Moreover, although teachers' supportive actions of these skills in the classroom were found to be high, it is recommended to develop instructional materials and guide documents to further support mathematical literacy competencies.
Benzer Tezler
- Exploring middle school science teachers' professional development on socioscientific issue and model-based learning: A Multiple-case study
Ortaokul fen bilimleri öğretmenlerinin sosyobilimsel konular ve model tabanlı öğrenme üzerine mesleki gelişimlerinin incelenmesi: Çoklu durum çalışması
BENZEGÜL DURAK
Doktora
İngilizce
2024
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA SAMİ TOPÇU
- 2018 ve 2024 ilkokul, ortaokul ve lise matematik dersi öğretim programlarının“öğrenme-öğretme yaşantılarının”karşılaştırılması
Comparison of learning-teaching experiences" of 2018 and 2024 primary, secondary and high school mathematics curricula
AYBÜKE BEYZA KAYCIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NUR SIRMACI
- Matematik öğretmenlerinin proje kültürü seviyeleri ile matematik okuryazarlığı öz yeterlik seviyeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between mathematics teachers' project culture levels and mathematics literacy self-efficacy levels
GAYE KAYAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ELİF BAHADIR
- Ortaokul matematik öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi: Karma desen araştırması
An analysis of digital literacy levels among secondary school mathematics teachers: A mixed methods approach
ELİF KÖTÜĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YAVUZ BOLAT
- İlköğretim matematik öğretmenlerinin ve ortaokul öğrencilerinin eTwinning projelerine ilişkin görüşleri
Primary school mathematics teachers and secondary school students' opinions about eTwinning projects
SEVGİ BOZOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURULLAH YAZICI