Aile sağlığı merkezine başvuran Tip 2 diyabetli bireylerin diyabet öz yönetimleri ile diyabet komplikasyonlarına ilişkin risk algılarının incelenmesi
Investigation of diabetes self-management and risk perceptions regarding diabetes complications in individuals with Type 2 diabetes admitted to family health centers
- Tez No: 982182
- Danışmanlar: PROF. DR. METİN FİKRET GENÇ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, Aile Sağlığı Merkezine başvuran Tip 2 diyabetli bireylerin diyabet öz yönetim uygulamaları ile diyabet komplikasyonlarına yönelik risk algıları arasındaki ilişkiyi incelemeyi ve bu davranışları etkileyen belirleyicileri ortaya çıkarmayı amaçlamıştır. Materyal ve Metot: Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikteki bu araştırma, Ekim-Aralık 2023 tarihleri arasında Siirt Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran 200 Tip 2 diyabet hastası ile yürütülmüştür. Veriler, sosyo-demografik bilgileri, Diyabet Öz Yönetim Skalası (DÖYS) ve Risk Algı Ölçeği – Diabetes Mellitus (RPS-DM) içeren anket formuyla yüz yüze toplanmıştır. Veri analizinde korelasyon, parametrik ve nonparametrik testler kullanılmış, anlamlılık düzeyi p<0.05 kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların DÖYS toplam puan ortalaması 5.63±1.52 (orta düzey) ve RPS-DM toplam puan ortalaması 4.17±1.34 olarak bulunmuştur. Yaş, tedavi tipi ve ailede diyabet öyküsü gibi faktörler öz yönetim puanları üzerinde; cinsiyet, eğitim durumu ve komplikasyon varlığı ise risk algısı puanları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yaratmıştır (p<0.05). DÖYS ve RPS-DM toplam puanları arasında pozitif yönde zayıf ve anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bulgular, özellikle diyet ve fiziksel aktivite alanlarında öz yönetim eksiklikleri olduğunu göstermiştir. Sonuç: Tip 2 diyabetli bireylerin öz yönetim ve risk algıları sosyodemografik ve hastalığa özgü faktörlerle ilişkilidir. Ailede diyabet öyküsü olan bireylerin hem öz yönetimde daha başarılı hem de risk algılarının daha yüksek olması, aile desteğinin kritik rolünü vurgulamaktadır. Komplikasyon yaşamış bireylerde dahi risk algısının yetersiz kalması, farkındalık eksikliğine işaret etmektedir. Bu bulgular ışığında, bireye özel, aile desteğini teşvik eden ve risk algısını güçlendirecek şekilde tasarlanmış etkin diyabet eğitim ve takip programlarına acil ihtiyaç duyulmaktadır.
Özet (Çeviri)
Aim: This study aimed to investigate the relationship between diabetes self-management practices and risk perception of diabetes complications in individuals with Type 2 diabetes, and to identify the determinants affecting self-management behaviors. Material and Method: This descriptive and cross-sectional study was conducted with 200 Type 2 Diabetes patients who applied to Siirt Family Health Centers between October and December 2023. Data were collected face-to-face using a questionnaire that included socio-demographic information, the Diabetes Self-Management Scale (DSMS), and the Risk Perception Scale – Diabetes Mellitus (RPS-DM). Correlation, parametric, and non-parametric tests were used for data analysis, and the level of significance was accepted as p<0.05. Results: The participants' mean total Diabetes Self-Management Scale (DSMS) score was 5.63±1.52 (a moderate level), and the mean total Risk Perception Scale – Diabetes Mellitus (RPS-DM) score was 4.17±1.34. Factors such as age, treatment type, and family history of diabetes created a statistically significant difference on self-management scores; while gender, education level, and the presence of complications had a statistically significant effect on risk perception scores (p<0.05). A weak, positive, and significant correlation was determined between the total scores of the DSMS and RPS-DM. The findings indicated deficiencies in self-management, particularly in the areas of diet and physical activity. Conclusion: The self-management and risk perception of individuals with Type 2 Diabetes are associated with sociodemographic and disease-specific factors. The higher success in self-management and higher risk perception among individuals with a family history of diabetes underscore the critical role of family support. The inadequate risk perception, even among individuals who have experienced complications, points to a lack of awareness. In light of these findings, there is an urgent need for effective diabetes education and follow-up programs that are individualized, encourage family support, and are designed to strengthen risk perception.
Benzer Tezler
- Tip 2 diyabetli bireylerin öz-etkililik düzeyleri ve sağlık kontrol odağı ile ilişkisi
Self-efficiency levels of individuals with TYPE 2 diabetes and rrelationship with health locus of control
MUSTAFA KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
HemşirelikSelçuk ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SELDA ARSLAN
- Tip 2 diyabetus mellituslu yaşlılarda kırılganlık ve öz-etkililiğin değerlendirilmesi
Assessment of frailty and self-efficacy in the elderly with TYPE 2 diabetes mellitus
SİNEM KURTOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
HemşirelikAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiGerontoloji Hemşireliği Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHAR İNKAYA
- Tip-2 diyabetli bireylerde eş desteği ile öz yönetim arasındaki ilişki
Relationship between spouse support and self-management inindividuals with Type-2 diabetes
FATMA MİHRAP METE
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
HemşirelikOrdu ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN KALKAN UĞURLU
- Tip 2 diyabetli hastalarda yaşam kalitesi ve insülin kullananlar ile oral antidiyabetik kullananların diyabete özgü yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Quality of life in patients with Type 2 diabetes and evaluation of diabetes-specific quality of life with insulin users and oral antidiabetic users
FİDAN AĞCA ÖZEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEÇİL ARICA
- Eğitim Aile Sağlığı merkezine başvuran tip 2 diyabet hastalarında hatırlatıcı kısa mesaj göndermenin diyabetik ayak farkındalığı üzerine etkisi
The effect of sending short message with reminder on diabetic foot awareness in TYPE 2 diabetes patients applying to educational family HEALH center
MUHAMMET ALİ YILDIZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KENAN TAŞTAN