Tüketicilerin kredi tercihlerini etkileyen faktörlerin konjoint analizi ile incelenmesi
Conjoint analysis of factors influencing consumers' credit preferences
- Tez No: 991002
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET METE ÇİLİNGİRTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İstatistik, Statistics
- Anahtar Kelimeler: Kredi Tercihi, Konjoint Analizi, Tüketici Davranışı, Ekonometrik Modelleme, Finansal Karar Verme, Credit Choice, Conjoint Analysis, Consumer Behavior, Econometric Modeling, Financial Decision Making
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ekonometri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İstatistik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yüksek düzeyde rekabetin yaşandığı günümüz iş hayatında pazarlama, bir işletmenin en önemli fonksiyonlarından biri konumundadır. Zaman içerisinde giderek güçlenen pazarlama fonksiyonu, üretimin önünde yer almaya başlamış, hatta ona yön veren bir etken konumuna gelmiştir. Firmalar“her ne pahasına olursa olsun kar etme”düşüncesini terk ederek kar amacını, tüketicinin tatmin olması amacıyla birleştirme çabasına girişmişlerdir. İşte bu noktada, pazarlama, diğer işletme fonksiyonlarından sıyrılarak önemlilik seviyesinde daha üst noktalara ulaşmıştır. Olayların analizinde, kısıtlayıcı varsayımlar altında geçerli olan tek değişkenli analizler çoğu durumda yeterli olmamaktadır. Tek değişkenli analizlerle ilgili en önemli kısıt, olaydaki birçok faktörün deneysel olarak kontrol altında tutulması ve her defasında tek bir faktörün etkisinin incelenmesidir. Günümüzde tek değişkenli istatistiksel analizler yerini, incelenen konu veya olayla ilgili olarak birden fazla özelliğin bir arada ele alınmasına olanak sağlayan çok değişkenli analizlere bırakmıştır. Çok değişkenli analizler, birden çok özelliğin analizi ile ilgilendiğinden uygulamalarda değişik amaçlarla kullanılmaktadır. Konjoint analizi, ürünler ya da hizmetler için geliştirilen özelliklerin nasıl tepki gördüğünün anlaşılmasında kullanılan çok değişkenli bir tekniktir. Bir yeni ürün geliştirmenin yüksek maliyeti, ürünün pazar içinde kabul görmemesi, başarısızlık nedeniyle organizasyonlar üzerindeki olumsuz etki gibi birçok etken, rekabetçi pazara girmeden en uygun ürünün tasarımını zorunlu kılmaktadır. Bu nedenle pazar araştırmacıları nihai üretim öncesi yeni ürünleri belirlemeye ve değerlendirmeye önemli ölçüde zaman ayırmaktadırlar. Bu çalışmada, konjoint analizi yardımıyla bankalar tarafından sunulan farklı hizmetler çerçevesinde tüketici tercihlerini etkileyen faktörlerin önem sırası tespit edilecektir. Konjoint analizi çalışmalarında araştırmacı inceleyeceği ürünün önemli özelliklerini belirlemelidir. Tüketici üründe kendisi için hangi özelliklerin önemli, hangi özelliklerin önemsiz olduğuna karar verir. Tüketiciden, varsayılan ürünlerden hangisini öncelikli olarak tercih edeceğini belirleyen bir sıralama yapması istenir. Konjoint analizinde amaç, kısmi yarar (partworth) olarak bilinen fayda fonksiyonlarının tahminidir. Çalışmanın ilk aşamasında tüketici kredileriyle ilgili temel kavramlar, kredi çeşitleri ve tüketicilerin kredi tercihlerini etkileyen faktörler ile ilgili bilgiler verilmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında uygulama konusu olan konjoint analizi hakkında bilgiler verilmiş, amaçları, kullanılan teknikleri, kuramsal yapısı, geçerlilik ve güvenilirliği gibi konular açıklanmıştır. Çalışmanın üçüncü aşamasında ise tüketicilerin kredi tercihlerini etkileyen faktörlere yönelik konjoint analizi uygulaması yapılmış, yapılan analiz sonuçlar yorumlanmıştır. Bu araştırmanın temel amacı, bireylerin kredi tercihlerinde etkili olan faktörleri belirlemek ve bu faktörlerin göreli önem düzeylerini ortaya koymaktır. Finansal karar süreçlerinde bireylerin tercih davranışlarını yalnızca rasyonel unsurlar değil, aynı zamanda algısal ve davranışsal faktörlerin de şekillendirdiği bilinmektedir. Bu bağlamda çalışmada, tüketici kredi tercihlerini analiz etmek üzere konjoint analizi uygulanmış ve regresyon tabanlı fayda modeli oluşturulmuştur. Araştırmanın örneklemini Türkiye'de bireysel kredi kullanmış veya kredi kullanma potansiyeline sahip 300 katılımcı oluşturmaktadır. Analiz kapsamında modele dahil edilen faiz oranı, vade süresi, masraf/dosya ücreti, aylık ödeme tutarı ve banka güvenilirliği olmak üzere beş temel değişkenin tüketici tercihleri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışmada 18 kredi profili değerlendirilmiş ve tercih puanları doğrultusunda fayda katsayıları tahmin edilmiştir. Araştırma bulguları, kredi tercihleri üzerinde faiz oranının en yüksek etkiye sahip değişken olduğunu ortaya koymuştur. Faiz oranını sırasıyla masraf/dosya ücreti ve aylık ödeme tutarı izlemiştir. Buna karşılık banka güvenilirliğinin tercih üzerindeki önemli psikolojik etkilerinden biri olduğu belirlenmiş, vade süresi değişkeninin göreli öneminin ise diğer değişkenlere kıyasla daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Modelin belirleme katsayısı (R² = 0.799) yüksek düzeyde açıklayıcılık sağlamış ve kullanılan yöntemin güvenilirliğini desteklemiştir. Elde edilen sonuçlar, tüketici kredi tercihlerinin maliyet duyarlılığı ve güven algısı temelli karma bir karar yapısına sahip olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, kredi tercihlerini analiz etmeye yönelik literatüre yöntemsel katkı sunmakta ve finans sektöründe müşteri odaklı strateji geliştirme süreçlerine uygulama düzeyinde önemli bilgiler sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
In today's highly competitive business world, marketing is one of the most important functions of a business. Over time, the marketing function has become increasingly stronger, taking precedence over production and even becoming a guiding factor. Companies have abandoned the“profit at all costs”mentality and have begun to combine the profit objective with consumer satisfaction. At this point, marketing has distinguished itself from other business functions and reached a higher level of importance. Univariate analyses, which are valid under restrictive assumptions, are often insufficient in the analysis of events. The most significant limitation of univariate analyses is the experimental control of multiple factors in the event and the examination of the effect of a single factor at a time. Today, univariate statistical analyses have given way to multivariate analyses, which allow for the combined consideration of multiple characteristics related to the subject or event under study. Because multivariate analyses concern the analysis of multiple characteristics, they are used in applications for various purposes. Conjoint analysis is a multivariate technique used to understand how features developed for products or services are received. Many factors, such as the high cost of developing a new product, the lack of market acceptance, and the negative impact on organizations due to failure, necessitate the design of the most suitable product before entering a competitive market. Therefore, market researchers devote significant time to identifying and evaluating new products before final production. In this study, the importance of factors influencing consumer preferences within the framework of different services offered by banks will be determined using conjoint analysis. In conjoint analysis studies, the researcher must identify the key features of the product to be examined. The consumer decides which features are important and which are unimportant to them. The consumer is asked to rank which of the proposed products they would prefer first. The aim of conjoint analysis is to estimate utility functions, known as part-worth functions. The first stage of the study provides information on the historical development of Conjoint Analysis, the purpose of the method, and its application steps. The second stage of the study identifies variables related to consumer credit preferences, and provides brief information on credit types. In the third phase of the study, information about conjoint analysis was provided. In the fourth phase of the study, the results of the applied conjoint analysis were interpreted. The primary objective of this research is to identify the factors influencing individuals' credit preferences and to reveal the relative importance of these factors. It is known that individuals' preference behaviors in financial decision-making are shaped not only by rational elements but also by perceptual and behavioral factors. In this context, the study applied conjoint analysis to analyze consumer credit preferences and created a regression-based utility model. The study sample consisted of 300 participants who have used personal loans or have the potential to use them in Turkey. The analysis examined the impact of five key variables included in the model: interest rate, maturity period, fee/filing fee, monthly payment amount, and bank reliability, on consumer preferences. The study evaluated 18 credit profiles, and utility coefficients were estimated based on preference scores. The research findings revealed that interest rate is the variable with the greatest impact on credit preferences. Interest rate is followed by fee/filing fee and monthly payment amount, respectively. On the other hand, bank reliability was determined to be one of the important psychological influences on bank preference, while the relative importance of the maturity period variable was found to be lower compared to other variables. The model's coefficient of determination (R² = 0.799) provided a high level of explanatory power and supported the reliability of the method used. The results indicate that consumer credit preferences have a mixed decision structure based on cost sensitivity and perceived trust. This study makes a methodological contribution to the literature on credit preference analysis and provides important practical insights into customer-focused strategy development processes in the financial sector.
Benzer Tezler
- Kredi kartı kullanımını etkileyen sosyo-ekonomik faktörlerin analizi: Burdur ili örneği
An analysis of socio-economic factors effecting credit card usage: An axample of Burdur city
NİLAY KÜKRER
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
EkonomiSüleyman Demirel Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. SELİM ADEM HATIRLI
- Tüketicilerin süpermarket tipi büyük mağazaları tercih nedenleri ve tercihlerini etkileyen faktörler
Consumers preference to do their business in supermarkets and the factors that influence their preferences
GÜLAY ERGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Ev EkonomisiHacettepe ÜniversitesiEv İdaresi ve Aile Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜBERRA BABAOĞUL
- Konut kredisi kullanımında tüketicilerin banka tercihini etkileyen faktörler: Burdur ili örneği
Factors of affecting the preferences of the consumers in the use of housing credits: The case of Burdur
DAVUT ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
BankacılıkBurdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT KAYA
- Kredi kartı sahipliğine ve rasyonel kullanımına etki eden faktörlerin analizi
Analysis of factor affecting credit card ownership and rational use
BURCU PULAT
- Antalya ilinde tüketicilerin kırmızı et satın alım yerleri tercihlerinin analizi
An analysis of red meat purchasing preferences of households in Antalya
ÖZGE OKŞAN TOSUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
ZiraatSüleyman Demirel ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. SELİM ADEM HATIRLI