Öğretmenlerin yapay zekâ kaygısı: Bir karma yöntem çalışması
Teachers' artificial intelligence anxiety: A mixed-methods study
- Tez No: 995755
- Danışmanlar: PROF. DR. CENK AKAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Açımlayıcı sıralı karma yöntem, Öğretmenler, İnsan-yapay zeka etkileşimi, Exploratory sequential mixed method desig, Teachers, Human-artificial intelligence interaction
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, öğretmenlerin yapay zekâ kaygısının düzeyini belirlemek öğretmenlerin yapay zekâya yönelik kaygılarını derinlemesine inceleyerek anlamak, kaygının nedenlerini ortaya koymak ve çözümüne yönelik öneriler geliştirmektir. Araştırmanın sonucunda, öğretmenlerin yapay zekâ kaygısını azaltmaya yönelik geliştirilecek öneriler, eğitim politikaları, öğretmen eğitimi programları için yol gösterici olabileceği ve eğitimle yapay zekânın daha başarılı bir şekilde bütünleşmesine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma yöntem araştırması kullanılmıştır. Karma yöntem araştırması desenlerinden nicel verilerin analizi yapıldıktan sonra nitel verilerin toplandığı açıklayıcı sıralı desen araştırmanın modeli olarak planlanmıştır. Araştırmada Yapay Zekâ Kaygısı ölçeği, kişisel bilgiler formu ve yapılandırılmış görüşme formu veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Millî Eğitim Bakanlığına bağlı özel ve devlet okullarında görev yapan 313 öğretmenden veri toplanmıştır. Nicel verilerin toplanmasında Akkaya, Özkan ve Özkan (2021) tarafından Türkçeye uyarlanan Yapay Zekâ Kaygı Ölçeği (YZK) ve Kişisel Bilgiler Formu kullanılmıştır. Nitel veriler ise yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak elde edilmiştir. Nicel veri analizinde betimleyici istatistikler sunulmuş ve bağımlı-bağımsız gruplarda t testi ve Anova kullanılmıştır. Nitel veri analizinde ise içerik analizi tekniğinden faydalanılmıştır. Analizler sonucunda öğretmenlerin yapay zekâya yönelik genel kaygı düzeylerinin orta seviyede olduğu, yapay zekâ kaygı düzeyinin kadın öğretmenler lehine anlamlı düzeyde yüksek, eğitim düzeyine göre ise, doktora mezunu öğretmenlerin kaygı düzeylerinin, lisans mezunu öğretmenlere göre anlamlı düzeyde daha düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin yapay zekâ kaygı düzeyinde yaş, branş, okul türü ve mesleki kıdem değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Öğretmenlerin yapay zekâ kaynaklı kaygıların azaltılmasına yönelik çözüm önerilerinin ağırlıklı olarak hukuki, etik ve güvenlik düzenlemeleri, eğitim, rehberlik ve farkındalık çalışmaları ile kurumsal yapı ve ulusal strateji geliştirme başlıklarında toplandığı sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to determine the level of artificial intelligence anxiety among teachers, to understand their anxieties about artificial intelligence by examining them in depth, to reveal the causes of this anxiety, and to develop suggestions for its solution. It is believed that the suggestions developed to reduce teachers' artificial intelligence anxiety as a result of the research can guide education policies and teacher training programs, and can contribute to a more successful integration of artificial intelligence into education. A mixed-methods research approach, combining quantitative and qualitative research methods, was used in the study. The explanatory sequential design, where quantitative data were analyzed first and qualitative data were collected, was planned as the research model. The Artificial Intelligence Anxiety Scale, a personal information form, and a structured interview form were used as data collection tools. Data was collected from 313 teachers working in private and public schools affiliated with the Ministry of National Education. Quantitative data were collected using the Artificial Intelligence Anxiety Scale (AIAS), adapted into Turkish by Akkaya, Özkan, and Özkan (2021), and a Personal Information Form. Qualitative data were obtained using a structured interview form. In quantitative data analysis, descriptive statistics were presented, and dependentindependent groups t-test and ANOVA were used. In qualitative data analysis, content analysis technique was utilized. As a result of the analyses, it was concluded that the general anxiety level of teachers towards artificial intelligence was at a moderate level, that the artificial intelligence anxiety level was significantly higher in favor of female teachers, and that according to education level, the anxiety levels of teachers with doctoral degrees were significantly lower than those with bachelor's degrees. It was determined that there was no significant difference in the artificial intelligence anxiety level of teachers according to the variables of age, branch, school type, and professional seniority. It was concluded that the solution suggestions of teachers for reducing artificial intelligence-related anxieties were mainly gathered under the headings of legal, ethical and security regulations, education, guidance and awareness studies, institutional structure and national strategy development.
Benzer Tezler
- The effects of creativity activities through AI-based environments on foreign language anxiety among children
Yapay zekâ tabanlı ortamlarda yaratıcılık etkinliklerinin çocuklarda yabancı dil kaygısı üzerindeki etkileri
ZERŞİN İDİL CİZRELİOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet Üniversitesiİngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. SELAMİ AYDIN
- A comparative study of teacher and ai feedback on speaking anxiety and performance of EFL learners
İngilizceyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin konuşma kaygısı ve performansı üzerine öğretmen ve yapay zeka geri bildirimlerinin karşılaştırılmalı bir çalışması
YEŞİM AŞUROĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Eğitim ve ÖğretimKocaeli ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN GÜRKAN
- An investigation of the effects of ai-supported chatbots on the English speaking skills of pre-service English teachers
Yapay zekâ destekli sohbet botlarının İngilizce öğretmen adaylarının İngilizce konuşma becerileri üzerindeki etkisinin incelenmesi
SEZEN AYDIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN KAFES
- Enhancing L2 writing skills at B2 level through adaptive artificial intelligence: Personalized learning approaches and their impact on L2 writing skills
Adaptif yapay zeka ile B2 düzeyinde yazma becerisini geliştirme: Kişiselleştirilmiş öğrenme yaklaşımları ve onların ikinci dilde yazma becerisine etkisi
İNCİ DEMİR
Doktora
İngilizce
2025
DilbilimPamukkale ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURAN PAKER
- Iraklı öğrenciler arasında yazma kaygısı düzeyleri üzerinde yapay zekâ destekli geri bildirimin etkisi
The impact of ai-driven feedback on writing anxiety levels among Iraqi students
TUQA MAHDİ TUAMA TUAMA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Bahçeşehir Üniversitesiİngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENİSA MEDE