Otizm spektrum bozukluğuna sahip bireylere dijital güvenlik becerilerinin öğretiminde üretken yapay zekâ destekli insansı robotun etkililiği
Effectiveness of the generative artificial intelligence supported humanoid robot in teaching digital safety skills to individuals with autism spectrum disorder
- Tez No: 996591
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SUNAGÜL SANİ BOZKURT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Anadolu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tez araştırmasının amacı Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan bireylere şüpheli internet tuzaklarını reddetme becerisinin öğretiminde Üretken Yapay Zekâ (ÜYZ) destekli insansı robot Mini Ada'nın etkililiğinin incelenmesi; ayrıca araştırmaya katılan OSB olan bireyler ve ebeveynlerinin uygulamaya ilişkin sosyal geçerlik görüşlerinin belirlenmesidir. Araştırmaya OSB tanısı olan 13-18 yaş aralığında dört erkek birey ile ebeveynleri katılmıştır. Araştırma katılımcılar arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli ile yürütülmüştür. Bulgular, ÜYZ destekli insansı robot Mini Ada'nın OSB olan bireylerin şüpheli internet tuzaklarını reddetme becerisi üzerinde etkili olduğunu, edinim gerçekleştikten iki, dört ve altı hafta sonra hedef becerinin korunduğunu ve becerinin farklı kişi, araç ve ortamlara genellenebildiğini göstermektedir. OSB olan bireyler ve ebeveynleriyle gerçekleştirilen sosyal geçerlik görüşmelerinde, OSB olan bireyler robotun hikâye anlatmasını sevdiklerini ve tekrar çalışmak istediklerini ifade etmişlerdir. Ebeveynler ise çocuklarının uygulama sırasında öğrendiği şüpheli internet tuzaklarını reddetme becerisini farklı dijital tuzaklara da genelleyebildiklerini ve“reddet, sil ve bildir”basamaklarını başka tuzaklar için de genellediklerini belirtmişlerdir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this doctoral dissertation was to examine the effectiveness of a generative artificial intelligence (GenAI)-supported humanoid robot, Mini Ada, in teaching individuals with Autism Spectrum Disorder (ASD) the skill of rejecting suspicious online traps. Additionally, the study aimed to determine the social validity of the intervention by obtaining the perspectives of participating individuals with ASD and their parents. The study included four male participants aged 13–18 years who had a diagnosis of ASD, along with their parents. The research was conducted using a multiple-probe design across participants. The findings indicated that the GenAI-supported humanoid robot Mini Ada was effective in improving participants' ability to reject suspicious online traps. Following skill acquisition, maintenance of the target behavior was observed at two, four, and six week follow-up sessions. Furthermore, the acquired skill generalized across different people, materials, and settings. Social validity data obtained from individuals with ASD and their parents revealed that the participants with ASD reported enjoying the robot's storytelling features and expressed willingness to engage in similar activities again. Parents reported that their children were able to generalize the skill of rejecting suspicious online traps to different types of digital traps and successfully transferred the“reject, delete, and report”response sequence to other situations.
Benzer Tezler
- Etkileşimli eğitsel oyun kullanarak iyileştirici müdahalenin otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilere etkileri
The effects of remedial intervention using interactive educational game on students with autism spectrum disorder
ELANUR DURDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimSüleyman Demirel ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMET DEMİRBİLEK
- Otizmli çocuğa sahip annelerin tükenmişlik düzeylerinin annenin algılanan yalnızlıklarına ve telefon kullanım alışkanlıklarına etkisinin incelenmesi
Examining the impact of perceived loneliness and smartphone usage habits on the burnout levels of mothers with children diagnosed with autism
MUSA TAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Topkapı ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YUNUS YÜCEL
- Otizmli bireylerin yüz ifadelerinden duygu tanımalarına yönelik dijital materyali geliştirme: Tasarım tabanlı bir araştırma
Digital instructional material development for recognizing emotions from facial expressions of individuals with autism: A design-based research
GÜNEŞ UĞRAŞ
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELÇUK KARAMAN
- Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocuklara sohbet robotuyla (Chatbot) yapılan sosyal beceri eğitiminin etkililiği
The effectiveness of social skills training delivered through a chatbot for children with Autism Spectrum Disorder
TAVAT ASADOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞEYDA DEMİR
- Sınıf öğretmenlerinin Otizm Spektrum Bozukluğu konusundaki bilgi düzeylerinin belirlenmesi
Determining the primary school teachers' knowledge about Autism Spectrum Disorder
EMİNE EFE
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLKNUR ÇİFCİ TEKİNARSLAN