2005, 2018 ve 2024 Sosyal Bilgiler öğretim programları ve 5. sınıf ders kitaplarının çatı değerler açısından incelenmesi
A comparative study of core values in the 2005, 2018, and 2024 Social Studies curricula and 5th grade textbooks
- Tez No: 997510
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HÜLYA KARAÇALI TAZE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sinop Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sosyal Bilgiler dersi, bireylerin demokratik toplum düzenine uyum sağlayan, toplumsal sorumluluk bilincine sahip ve temel insani değerleri içselleştirmiş vatandaşlar olarak yetiştirilmesinde önemli bir role sahiptir. Bu bağlamda öğretim programlarında ve ders kitaplarında yer verilen değerlerin niteliği, değerler eğitiminin etkililiğini doğrudan belirlemekte; özellikle adalet, saygı ve sorumluluk gibi çatı değerlerin nasıl yapılandırıldığı ve öğrenme süreçlerine nasıl yansıtıldığı, değer eğitiminin sürekliliği ve bütünlüğü açısından kritik bir önem taşımaktadır. Bu doğrultuda araştırmanın amacı, 2005, 2018 ve 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programları ile bu programlara göre hazırlanmış 5. sınıf ders kitaplarını değerler eğitimi bağlamında karşılaştırmalı olarak incelemektir. Araştırmada çatı değerlerin öğrenme alanları, kazanımlar ve ders kitabı içerikleri içerisindeki dağılımı, kapsamı ve işleniş biçimi ortaya konulmuştur. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada veri toplama sürecinde doküman incelemesi tekniği, verilerin analizinde ise betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nın önceki programlara kıyasla değerler eğitimini daha bütüncül, yaşamla ilişkili ve öğrenci merkezli bir anlayışla ele aldığını; mahremiyet, merhamet ve mütevazılık gibi yeni değerlerin programa dâhil edilmesiyle değer eğitiminin kapsamının genişletildiğini ve değerlerin bilişsel düzeyle sınırlı kalmayarak davranışa ve yaşantıya dönük biçimde yapılandırıldığını göstermektedir. Ayrıca 5. sınıf ders kitapları karşılaştırıldığında, 2024 Sosyal Bilgiler ders kitabının çatı değerleri metinler, etkinlikler ve görseller aracılığıyla daha dengeli ve sistematik bir biçimde bütünleştirdiği belirlenmiştir. Sonuç olarak Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programlarında değerler eğitiminin zaman içerisinde doğrudan aktarım temelli bir yapıdan uzaklaşarak, öğrencilerin değerleri içselleştirmelerini ve günlük yaşamlarında uygulamalarını hedefleyen bir anlayışa evrildiği görülmekte; bu doğrultuda gelecekte yapılacak program güncellemelerinde çatı değerlerin yaşam temelli, deneyim odaklı ve ölçülebilir öğrenme etkinlikleriyle daha sistematik bir yapıya kavuşturulması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The Social Studies course plays a significant role in educating individuals as citizens who can adapt to a democratic social order, possess a sense of social responsibility, and internalize fundamental human values. In this context, the quality of the values included in curricula and textbooks directly determines the effectiveness of values education. In particular, how core values such as justice, respect, and responsibility are structured within curricula and reflected in learning processes is critical for the continuity of values education. The aim of this study is to comparatively examine the Social Studies Curricula of 2005, 2018, and 2024, together with the 5th-grade textbooks prepared in accordance with these curricula, within the framework of values education. The study focuses on the distribution and presentation of core values within learning areas, learning outcomes, and textbook content. A qualitative research design is employed, using document analysis as the data collection method and descriptive analysis for data interpretation. The findings indicate that the 2024 Social Studies Curriculum addresses values education in a more holistic, life-related, and student-centered manner compared to previous curricula. The inclusion of values such as privacy, compassion, and modesty has expanded the scope of values education, and values are structured beyond the cognitive level to support behavioral and experiential learning. In addition, the comparative analysis of 5th-grade textbooks shows that the 2024 Social Studies textbook integrates core values more systematically and in a balanced manner through texts, activities, and visual materials. Overall, the results demonstrate that values education in Social Studies curricula has evolved from a transmission-based approach toward an understanding that aims to enable students to internalize values and apply them in daily life. Accordingly, it is recommended that future curriculum revisions strengthen values education through life-based, experience-oriented, and measurable learning activities
Benzer Tezler
- Yapılandırmacı yaklaşımın ders kitaplarına yansıması: 2018-2024 yılları arasında uygulanan 5. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarının incelenmesi
Reflection of constructivist approach on textbooks: Examination of 5th grade social studies textbooks applied between 2018-2024
ATAKAN ATA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimSinop ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DURSUN DİLEK
- Zaman okuryazarlığı ve yönetimi öz denetim becerilerinin 5. sınıf sosyal bilgiler dersi kapsamında değerlendirilmesi
Evaluation of time literacy and management self-discipline skills in 5th grade social studies courses
ALİYE USTA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAydın Adnan Menderes ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SULTAN BAYSAN
- Exploring opinions of corporate instructional designers on their professional development and training needs
Kurumsal öğretim tasarımcılarının mesleki gelişim ve eğitim ihtiyaçları konusundaki görüşlerinin araştırılması
NAZLI GÖKALP
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZTÜRK
- Genel liselerde öğretmenlerin kararlara katılma isteklilikleri ve katılmayı sınırlayan etmenler
Başlık çevirisi yok
TURAN AKMAN ERKILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiEğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. COŞKUN BAYRAK
- Konya merkez ilkokullarında müzik eğitimi üzerine bir araştırma
A Survey on music education in Konya central schools
TUNA ŞİMŞEK