Dijitalleşme ve yapay zeka alanındaki gelişmelerin hukuk sektörü üzerine etkileri: Avukatlık mesleğine yönelik bir araştırma
The impact of developments in digitalization and artificial intelligence on the legal sector: A study on the legal profession
- Tez No: 998708
- Danışmanlar: PROF. DR. ÜMMÜHAN KAYGISIZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Kamu Yönetimi, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, dijitalleşme ve yapay zekâ (YZ) alanındaki gelişmelerin avukatlık mesleğinin günlük uygulamalarına, mesleki kimliğine ve geleceğe ilişkin beklentilerine yansımalarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Türkiye bağlamında UYAP, e-duruşma, e-tebligat ve benzeri dijital adalet hizmetleri ile hukuk bürolarında kullanılan yazılımların mesleki süreçlere etkileri incelenmiştir. Araştırmada nitel bir tasarım benimsenmiş; ölçüt ve kolay ulaşılabilir örnekleme birlikte gözetilerek farklı barolara kayıtlı toplam 30 avukattan veri toplanmıştır. Veri toplama, Google Form üzerinde yapılandırılmış yarı yapılandırılmış çevrimiçi görüşme formu aracılığıyla gerçekleştirilmiş; aydınlatılmış onam, anonimleştirme ve veri güvenliği ilkeleri izlenmiştir. Veriler betimsel analiz yaklaşımıyla çözümlenmiş; geçerlik ve güvenilirlik, denetim izi, katılımcı teyidi ve analist/kuramsal üçgenleme gibi stratejilerle güvence altına alınmıştır. Bulgular, avukatlar arasında dijitalleşmeye ilişkin olumlu ve“kaçınılmazlık”vurgusunun öne çıktığını; verimlilik, zaman tasarrufu ve bilgi/ içtihada hızlı erişimin başat kazanımlar olarak değerlendirildiğini göstermektedir. Sınırlı sayıda katılımcı güven ve mahremiyet temelli çekinceler dile getirmiştir. YZ'den beklentilerin; iş akışının planlama-hatırlatma-sınıflama boyutlarıyla düzenlenmesi, içtihada isabetli ve hızlı erişim ve taslak/metin üretiminin standartlaştırılması eksenlerinde toplandığı tespit edilmiştir. Karar desteği kapsamında“ön analiz/öneri”ve“karar özeti”gibi işlevlere yönelik talep de ifade edilmiştir. Sonuç olarak, YZ'nin avukatlık pratiğinde ikame edici değil, tamamlayıcı bir araç olarak konumlandığı; verim ve hizmet kalitesindeki potansiyel artışın, güvenli veri işleme, bütünleşik altyapılar ve etik çerçevelerin netleştirilmesiyle desteklenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study aims to reveal how developments in digitalization and artificial intelligence (AI) are reflected in lawyers' daily practices, professional identity, and expectations for the future. Within the Turkish context, the effects of digital justice services—such as UYAP, e-hearing, and e-notification—and software used in law firms on professional processes were examined. A qualitative design was adopted; criterion and convenience sampling were jointly employed, and data were collected from 30 lawyers registered with different bar associations. Data collection was conducted via a semi-structured online interview form configured on Google Forms; informed consent, anonymization, and data-security principles were observed. The data were analyzed using a descriptive analysis approach; validity and reliability were ensured through audit trail, member checking, and analyst/theoretical triangulation. Findings indicate a predominantly positive,“inevitability”-oriented view of digitalization among lawyers; efficiency, time saving, and rapid access to information and case law were evaluated as the primary benefits. A limited number of participants voiced concerns grounded in trust and privacy. Expectations regarding AI clustered around the structuring of workflows through planning–reminding–classifying functions, precise and rapid access to case law, and the standardization of drafting/text generation. Within decision support, demand was also expressed for functions such as“pre-analysis/recommendation”and“decision summary.”In conclusion, AI is positioned not as a substitute but as a complementary tool in legal practice; the potential gains in efficiency and service quality are assessed to require support through secure data processing, integrated infrastructures, and the clarification of ethical frameworks.
Benzer Tezler
- Türkiye'de elektronik vergi uygulamalarının vergi denetimi açısından değerlendirilmesi
Evaluation of electronic tax practices in terms of tax audit in Turkey
ORHAN AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MaliyeManisa Celal Bayar ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜLİN CANBAY
- Avrupa yapay zekâ yasası kapsamında kabul edilemez sistemler
Prohibited artificial intelligence systems under artificial intelligence act
İLKAY NAZ UYSAL FERGAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HukukAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiBilişim ve Teknoloji Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASEMİN GÜLLÜOĞLU
- Kamu hizmetinde uyarlama ilkesinin yapay zekâ teknolojileri açısından değerlendirilmesi
An evaluation of the principle of adaptation in public service in the context of artificial intelligence technologies
RABİA ERDİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
HukukAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NACİ MÜNCİ ÇAKMAK
- Türk kamu yönetiminde dijitalleşme ve hukuki boyutu
Digitalization and its legal dimension in Turkish public administration
DÜRDANE ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Kamu YönetimiBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA LAMBA
- 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında elektronik ihale
Electronic tender by Public Procurement Law No: 4734
ANIL FATİH ÖZBAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HukukÇankaya ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLHUN AYAYDIN