Yükseköğretimde Eğitmen ve Üretken Yapay Zekâ Destekli Geri Bildirimlerin Etkililiğine İlişkin Öğrenci Algılarının İncelenmesi
Examining Student Perceptions Regarding the Effectiveness of Instructor and Generative AI-Supported Feedback in Higher Education
- Tez No: 1021842
- Danışmanlar: DOÇ. DİLEK DOĞAN KARAOĞLU, PROF. AYFER ALPER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Üretken Yapay Zekâ, Geri Bildirim, Geri Bildirimin Algılanan Etkililiği, Karma Geri Bildirim, Yükseköğretim, Generative AI, Feedback, Perceived Effectiveness of Feedback, Mixed Feedback, Higher Education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, yükseköğretimde eğitmen, üretken yapay zekâ ve karma geri bildirimlerin öğrencilerin geri bildirimin algılanan etkililiğine ilişkin değerlendirmeleri üzerindeki etkisini incelemektir. Algılanan etkililik, genel etkililik düzeyinin yanı sıra bilişsel, üstbilişsel ve duyuşsal etkililik boyutları kapsamında ele alınmış; öğrencilerin geri bildirim deneyimleri ve geri bildirim kaynağına yönelik algıları da araştırılmıştır. Araştırma, açımlayıcı sıralı karma yöntem deseniyle yürütülmüştür. Nicel boyutta yarı deneysel desen türlerinden öntest-sontest eşleştirilmiş üç karşılaştırmalı gruplu yarı deneysel desen, nitel boyutta yarı yapılandırılmış görüşmeler kullanılmıştır. Çalışma, 2025-2026 eğitim-öğretim yılında Yapay Zekâ Farkındalığı dersini alan 100 öğrenciyle 13 hafta sürdürülmüştür. Gruplarda aynı görevler, rubrikler ve geri bildirim standartları uygulanmıştır. Üretken yapay zekâ geri bildirimleri ChatGPT 5.2 temelli bir otomasyonla üretilmiş; karma geri bildirim grubunda bu çıktılar eğitmen tarafından somutlaştırma, önerileri netleştirme, gözlemsel düzeltme ve önceliklendirme yoluyla düzenlenmiştir. Bulgular, algılanan genel ve duyuşsal etkililik açısından kaynaklar arasında anlamlı farklılık bulunmadığını göstermiştir. Karma geri bildirim alan Deney 3 grubunun algılanan bilişsel etkililik düzeyi diğer iki gruptan; algılanan üstbilişsel etkililik düzeyi ise eğitmen geri bildirim alan Deney 1 grubundan anlamlı biçimde yüksek bulunmuştur. Üretken yapay zekâ geri bildirimi alan Deney 2 grubunun algılanan bilişsel ve üstbilişsel etkililik düzeyleri eğitmen geri bildirimi alan Deney 1 grubuyla benzer bulunmuştur. Tüm algılanan etkililik düzeyleri uygulama sonunda anlamlı biçimde artmış, ancak zaman ve geri bildirim kaynağı etkileşimi anlamlı bulunmamıştır. Nitel bulgular, öğrencilerin kaynaktan çok geri bildirimin açıklığına, niteliğine, uygulanabilirliğine ve öğrenmeye katkısına odaklandıklarını; geri bildirimi öğrenmelerini geliştirmek amacıyla aktif biçimde kullandıklarını ortaya koymuştur. Sonuçlar, uygun biçimde yapılandırılmış üretken yapay zekâ geri bildirimlerinin eğitmen geri bildirimiyle benzer düzeyde algılanabildiğini, karma geri bildirimin ise özellikle algılanan bilişsel ve üstbilişsel etkililik açısından daha güçlü sonuçlar ortaya koyduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this research is to examine the impact of instructors, generative artificial intelligence, and mixed feedback in higher education on students' evaluations of the perceived effectiveness of feedback. Perceived effectiveness was examined within the scope of cognitive, metacognitive, and affective effectiveness dimensions, as well as the overall level of effectiveness; students' feedback experiences and their perceptions of the feedback source were also investigated. The research was conducted using an exploratory sequential mixed methods design. In the quantitative dimension, a pre-test-post-test matched three-group quasi-experimental design was used, and in the qualitative dimension, semi-structured interviews were employed. The study was conducted over 13 weeks with 100 students taking the Artificial Intelligence Awareness course in the 2025-2026 academic year. The same tasks, rubrics, and feedback standards were applied to all groups. Generative AI feedback was generated using an automation based on ChatGPT 5.2; in the mixed feedback group, these outputs were edited by the instructor through concretization, clarification of suggestions, observational correction, and prioritization. The findings showed no significant differences between the sources in terms of perceived overall and affective effectiveness. The perceived cognitive effectiveness level of Experiment Group 3, which received mixed feedback, was significantly higher than the other two groups; however, the perceived metacognitive effectiveness level was significantly higher than Experiment Group 1, which received instructor feedback. The perceived cognitive and metacognitive effectiveness levels of Experiment Group 2, which received generative AI feedback, were similar to those of Experiment Group 1, which received instructor feedback. All perceived effectiveness levels increased significantly at the end of the intervention, but the interaction between time and feedback source was not found to be significant. Qualitative findings revealed that students focused more on the clarity, quality, applicability, and contribution to learning of the feedback than on the source itself; they actively used feedback to improve their learning. The results indicate that appropriately structured generative AI feedback is perceived at a similar level to instructor feedback, while mixed feedback yields stronger results, particularly in terms of perceived cognitive and metacognitive effectiveness.
Benzer Tezler
- Yükseköğretimde eğitimin yüzde yüz Arapça olmasının değerlendirilmesi: FSMVÜ İslami İlimler Fakültesi örneği
An evaluation of conducting higher education entirely in Arabic (The case of FSMVU Faculty of Islamic Sciences)
ZEYNEP HAZNEDAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DilbilimAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiArap Dili ve Belagatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN AKTAŞ
- Yükseköğretimde hizmet kalitesi ölçümü: Öğrenci işleri daire başkanlığı örneği
Service quality measurement in higher education: The case of registrar's office
AHMET ARAKAYA
- Türkiye'de Türk müziği odaklı lisans programlarında Türk Halk Müziği repertuvarı ders öğretim planları ve bir model önerisi
Educations plans of Turkish Folk Music repertoire lesson in Turkish music oriented undergraduated programs in Türkiye and a model proposal
CEREN DEMİROK
- Yiyecek ve içecek hizmetleri alanında öğrenim gören öğrencilerin yiyecek hazırlama ve pişirme becerilerinin ölçülmesi: Sivas ili örneği
Measuring food preparation and cooking skills of students studying in the field of food and beverage services: The sample of Sivas province
BÜŞRA BÜKE
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıSivas Cumhuriyet ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MERAL YILMAZ
- Denizcilikte simülatör destekli eğitimin rolü ve önemi
The Role and importance of simulator aided training in maritime
SELÇUK NAS
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
İşletmeDokuz Eylül ÜniversitesiDeniz İşletmeleri Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER BAYBARS TEK